II SA/Bd 796/15
WyrokWSA w Bydgoszczy2016-01-05
Skład orzekający: Leszek Tyliński, Anna Klotz, Jerzy Bortkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji prawidłowo odmówiły zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, mimo że nie ustaliły precyzyjnie celu wywłaszczenia i nie zweryfikowały, czy cel ten został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w dacie wywłaszczenia?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy administracji obu instancji nie wykonały w sposób należyty wskazań poprzedniego wyroku sądu administracyjnego. Organy nie ustaliły precyzyjnie celu wywłaszczenia nieruchomości, ani nie zweryfikowały, czy cel ten został zrealizowany zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym w 1960 r. Brak tych ustaleń, a także brak planu zagospodarowania w materiale dowodowym, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący domagał się zwrotu nieruchomości wywłaszczonej w 1960 r. na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Organy administracji kolejno odmawiały zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez budowę Zakładu Przyrodoleczniczego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów postępowania i ustawy o gospodarce nieruchomościami, w tym brak precyzyjnego ustalenia celu wywłaszczenia i jego realizacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzję Wojewody, stwierdzając, że organy nie wykonały wskazań poprzedniego wyroku sądu i nie ustaliły precyzyjnie celu wywłaszczenia ani jego realizacji.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Leszek Tyliński Sędziowie sędzia WSA Anna Klotz sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dominika Znaniecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi J.B. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza na rzecz skarżącego J. B. W. od Wojewody [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Starosta [...], decyzją z dnia [...]2012 r. odmówił J. B. W. (skarżącemu), działającemu jako następca prawny I. W., zwrotu nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], zaznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha, wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa orzeczeniem Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z dnia [...]1960 r.
nr [...] z przeznaczeniem na cele realizacji narodowych planów gospodarczych. Po rozpatrzeniu wniesionego od powyższej decyzji odwołania Wojewoda [...], decyzją z dnia [...]2012 r., uchylił rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Po ponownym rozpoznaniu sprawy Starosta [...], decyzją z dnia [...]2013 r., ponownie odmówił pozytywnego ustosunkowania się do wniosku skarżącego. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...], decyzją z dnia [...]2013 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z [...]2013 r.
Decyzję organu odwoławczego z [...]2013 r. J. B. W., działając przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Wyrokiem z dnia [...]2013 r., sygn. akt II SA/Bd 485/13, WSA uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Kujawsko-Pomorskiego i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]2013 r., wskazując, że obowiązkiem organów orzekających w sprawie było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia. W ocenie Sądu należało stwierdzić, czy nastąpiło wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie o wywłaszczeniu, czy ewentualna realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, czy też po tym dniu.
Decyzją z dnia [...]2014 r., nr [...], Starosta [...], rozpatrując ponownie sprawę, ponownie odmówił skarżącemu zwrotu przedmiotowej nieruchomości. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przytoczył przywołany wyżej stan faktyczny i podkreślił, że wykonując zalecenia WSA w [...] zwrócił się do Urzędu Miejskiego w [...] o przedłożenie informacji z planu zagospodarowania przestrzennego miasta [...] z 1960 r. oraz Agencji Mienia Wojskowego Oddziału Terenowego w [...] o przesłanie kopii dokumentów umożliwiających potwierdzenie wybudowania obiektów na wywłaszczonej nieruchomości oraz kopii dokumentów umożliwiających ustalenie okresu, w jakim nastąpiło zagospodarowanie działki; obydwa podmioty poinformowały organ I instancji, iż niemożliwym jest udostępnienie wnioskowanej dokumentacji. Agencja Mienia Wojskowego odesłała organ w sprawie jego żądania do Ministerstwa Obrony Narodowej, które pismem z dnia [...]2014 r. udostępniło żądaną informację z jednoczesnym poinformowaniem o posiadaniu dokumentacji budowlanej przedmiotowego obiektu przez Komendanta [...] Wojskowego Szpitala Uzdrowiskowo-Rehabilitacyjnego w [...]; pismem z dnia [...]2014 r. Dyrektor tej placówki udostępnił organowi kopie dokumentów dotyczących przekazania kompleksu wojskowego nr [...], zlokalizowanego w m. [...] przy ul. [...]. Uzupełniając ponadto materiał dowodowy o zdjęcia lotnicze z 1959 r. oraz mapę sytuacyjną nr [...] organ I instancji stwierdził, że zgromadził wszystkie możliwe dokumenty konieczne do powzięcia rozstrzygnięcia; że sporna nieruchomość została wywłaszczona, zgodnie z planem zagospodarowania miasta [...], na cele realizacji narodowych planów gospodarczych i zabudowana obiektem Zakładu Przyrodoleczniczego; oraz że cel wywłaszczenia bezspornie został zrealizowany. Organ przywołał, iż w roku 1991 poprzedniczce prawnej skarżącego zwrócono część przedmiotowej nieruchomości, oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zbędnej dla Sanatorium MON, a pozostała część wywłaszczonej nieruchomości została przez Ministerstwo zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia i nie podlegała zwrotowi, w związku z czym nie można jej uznać za zbędną w rozumieniu art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, jak również nie zachodzą przesłanki z art. 136 tej ustawy.
Pismem z dnia [...]2014 r. skarżący, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, odwołał się od powyższej decyzji do Wojewody [...], zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, 8, 9, 11 i 107 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności, czy na przedmiotowej nieruchomości zrealizowano narodowe plany gospodarcze i czy została ona zagospodarowana zgodnie z planem zagospodarowania m. [...] oraz czy nadal na tej nieruchomości realizowane są cele narodowych planów gospodarczych, a ponadto nieustalenie udziału poprzedniczki prawnej skarżącego w postępowaniu związanym z przekazaniem przedmiotowej nieruchomości dla Agencji Mienia Wojskowego i nieustalenie, czy zbycie tej nieruchomości nastąpiło bez powiadomienia jej o tym, jak również pominięcie poprzedniczki prawnej w postępowaniu związanym ze zwrotem przedmiotowej nieruchomości i realizacji jej prawa pierwokupu. Skarżący zarzucił ponadto decyzji pierwszoinstancyjnej naruszenie art. 136 i następnych ustawy o gospodarce nieruchomościami, w sytuacji, gdy wystąpiły pozytywne przesłanki pozwalające na zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz naruszenie uprawnienia skarżącego do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako prawa konstytucyjnego. Do odwołania skarżący dołączył kserokopie dokumentów wywłaszczeniowych.
Decyzją z dnia [...]2015 r., nr [...], Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył powołany wyżej stan faktyczny oraz brzmienie art. 136 ust. 1, art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Stwierdził, że orzeczenie, na podstawie którego wywłaszczono przedmiotową nieruchomość na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, nie określało konkretnie, na czym cel ten miałby polegać; że z dokumentów dołączonych do odwołania wynika, iż wywłaszczona nieruchomość została przeznaczona na budowę budynku leczniczego – Balneologii, w ramach budowy kompleksu sanatoryjnego, gdyż wybudowany dotychczas obiekt sanatorium jest jedynie budynkiem mieszkalnym dla kuracjuszy i nie posiada zakładu leczniczego;
oraz że nie zachowały dokumenty, na które powołano się w załączonym do odwołania piśmie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...], Urzędu Spraw Wewnętrznych z dnia [...]1960 r., jak również nie zachował się plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący w 1960 r. W ocenie organu można jednak stwierdzić, że przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod budowę budynku leczniczego – zakładu Balneologii dla Sanatorium Wojskowego w [...], w ramach realizacji narodowych planów gospodarczych. Wojewoda potwierdził ustalenia organu I instancji, iż przedmiotowa nieruchomość została zabudowana przez organy wojskowe budynkiem Zakładu Balneologicznego wraz z zapleczem socjalnym (zbiorniki "Imhoffa", śmietnik i składowisko opału), a następnie była użytkowana zgodnie z tym przeznaczeniem jako część kompleksu Sanatorium Uzdrowiskowego Ministerstwa Obrony Narodowej (Wojskowy Szpital Uzdrowiskowy), zgodnie z planem zagospodarowania miasta [...]; powyższe znajduje potwierdzenie, według organu odwoławczego, w dokumentacji w postaci mapy nr [...], zdjęcia lotniczego z 1959 r. i pisma Agencji Mienia Wojskowego z [...]2014 r. wraz z kopią protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia [...]2004 r., z którego wynika, że budynek zakładu leczniczego został wybudowany w 1964 r., a pozostałe elementy infrastruktury powstały w latach 1960-1968. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość została wykorzystana na cele wskazane w decyzji wywłaszczeniowej w 1964 r., a tym samym nie stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu – w rozumieniu przepisów zawartych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odniesieniu do zarzutów skarżącego organ podniósł, że poprzedniczka prawna skarżącego nie wystąpiła ze stosownym wnioskiem umożliwiającym jej skorzystanie z prawa pierwokupu nieruchomości w terminie, o którym mowa w art. 35 ust. 2 pkt 12 ustawy o gospodarce nieruchomościami, mimo, iż wykaz nieruchomości Agencji Mienia Wojskowego przeznaczonych do sprzedaży został prawidłowo udostępniony do publicznej wiadomości; że organ I instancji podjął wszystkie czynności niezbędne do wyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia; że organ wyczerpująco informował strony postępowania o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie praw i obowiązków stron; oraz że w sprawie zostały spełnione przesłanki dopuszczalności wywłaszczenia, tj. nieruchomość została wywłaszczona na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem, w związku z czym odmowa zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie narusza prawa do własności i innych praw majątkowych oraz prawa dziedziczenia wynikających z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.
Pismem z dnia [...]2015 r. J. B. W., działający przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...], zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 9, 11, 61, 107 k.p.a. poprzez pominięcie istotnych okoliczności faktycznych dla rozstrzygnięcia sprawy: brak realizacji na wywłaszczonej nieruchomości narodowych planów gospodarczych określonych w orzeczeniu wywłaszczeniowym z 1960 r.; pozostawienie wniosku poprzedniczki prawnej skarżącego złożonego [...]2004 r. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości bez rozpoznania, co doprowadziło do sprzedaży działki nr [...], gdy stała się ona zbędna resortowi Obrony Narodowej i została przekazana do Agencji Mienia Wojskowego, jako dysponentowi gruntów Skarbu Państwa byłych terenów wojskowych; niepowiadomienie poprzedniczki prawnej skarżącego o postępowaniu związanym z przekazaniem przedmiotowej nieruchomości dla Agencji Mienia Wojskowego i późniejsze sprzedanie działki nr [...] bez powiadomienia poprzedniczki prawnej skarżącego z pozbawieniem jej prawa pierwokupu; oraz dokonanie wywłaszczenia bez odszkodowania i sprzedaży przedmiotowej nieruchomości bez powiadomienia wywłaszczonych właścicieli o możliwości jej zwrotu, w tym wzajemne wprowadzanie w błąd Starostwa Powiatowego i Agencji Mienia Wojskowego o zgłoszonych roszczeniach byłych właścicieli. Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów art. 136 i 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez niewłaściwe stwierdzenie, iż nie zachodziły w sprawie przesłanki umożliwiające zwrot przedmiotowej nieruchomości oraz brak zawiadomienia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercy o zamiarze użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu i informacji o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Skarżący wskazał także naruszenie jego uprawnienia do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jako prawa konstytucyjnego oraz wywłaszczenia bez słusznego odszkodowania (art. 21 ust. 1 i 2 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji).
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sąd administracyjny kontroluje legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia administracyjnego, czyli jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i procesowego. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przy czym zaskarżona decyzja może być uchylona tylko wówczas, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego albo inne naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie (art. 145 §1 pkt 1 p.p.s.a.). Ponadto sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), a także stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.).
Analizując materiał zgromadzony w sprawie Sąd doszedł do przekonania, iż organy obu instancji powzięły swoje rozstrzygnięcia w sposób naruszający przepisy postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Stanowiącą przedmiot kontrolowanej sprawy kwestię zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzednim właścicielom regulują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r., poz. 518 ze zm. – dalej "u.g.n.". W dziale III rozdziale 6 u.g.n. ustawodawca unormował zasady zwrotu nieruchomości uprzednio wywłaszczonych, stanowiąc w art. 136 m.in., że nieruchomość wywłaszczona nie może być użyta na cel inny niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, z uwzględnieniem art. 137, chyba że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca nie złożą wniosku o zwrot tej nieruchomości (ust. 1). W razie powzięcia zamiaru użycia wywłaszczonej nieruchomości lub jej części na inny cel niż określony w decyzji o wywłaszczeniu, właściwy organ zawiadamia poprzedniego właściciela lub jego spadkobiercę o tym zamiarze, informując jednocześnie o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości (ust. 2). Poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli, stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu (ust. 3). W przypadku niezłożenia wniosku z zwrot wywłaszczonej nieruchomości lub jej części w terminie 3 miesięcy od dnia otrzymania zawiadomienia o możliwości zwrotu, uprawnienie do zwrotu nieruchomości lub jej części wygasa (ust. 5). Przepis art. 137 ust. 1 wyjaśnia zaś, że za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu uznaje się nieruchomości, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu (pkt 1) albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (pkt 2). Roszczenie, o którym mowa w art. 136 ust. 3, nie przysługuje, jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy nieruchomość została sprzedana albo ustanowiono na niej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej (art. 229 u.g.n.).
Przechodząc do oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podkreślić najpierw należy, iż w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wydał już wyrok uchylający dwie uprzednio wydane w sprawie decyzje organów obu instancji. W orzeczeniu z [...]2013 r., sygn. akt II SA/Bd 485/13, WSA wypowiedział się co do uchybień dotyczących ustaleń faktycznych, na podstawie których powzięto rozstrzygnięcia, wskazując, że obowiązkiem organów orzekających w przedmiotowej sprawie co do wniosku skarżącego z dnia [...]2011 o zwrot działki nr [...] o pow. [...]ha, było w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia tej nieruchomości, a następnie dokonanie ustaleń co do jej zbędności na cel wywłaszczenia, w zakresie i w rozumieniu wskazanym w tymże wyroku. Rzeczą organu było stwierdzenie, czy nastąpiło wykorzystanie wywłaszczonej nieruchomości na cel określony w akcie o wywłaszczeniu, czy ewentualna realizacja celu wywłaszczenia miała miejsce przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomości, czy też po tym dniu, w tym ostatnim bowiem przypadku obowiązkiem organu byłoby także dokonanie oceny wpływu upływu terminów z art. 137 ust. 1 ww. ustawy na materialnoprawną przesłankę zbędności nieruchomości. Z uwagi na sprzedaż spornej nieruchomości spółce z o.o. K. w 2006 r. rzeczą organu było także odniesienie ustaleń co do zbędności nieruchomości do okresu poprzedzającego zbycie nieruchomości, bowiem zrealizowanie celu wywłaszczenia przed tą czynnością prawną mogłoby stanowić zgodną z prawem podstawę do wykonywania przez Skarb Państwa bez ograniczeń, w tym tych wynikających z art. 136 ust. 2 u.g.n., prawa własności wywłaszczonej nieruchomości, poza jedynie wymogiem realizacji uprawnień poprzedniego właściciela lub jego spadkobierców wynikających z prawa pierwokupu.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Sąd stwierdził, iż organ w sposób niepełny wykonał wskazania zapadłego uprzednio w rozpatrywanej sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...]2013 r., sygn. akt II SA/Bd 485/13. Decyzje organów obu instancji stoją więc w sprzeczności z art. 153 p.p.s.a.
Popierając i przyjmując za swoją ocenę prawną wyrażoną w przytoczonym powyżej wyroku, Sąd stwierdził, że okoliczności faktyczne mające istotne znaczenie dla sprawy nie zostały w sposób wyczerpujący i kompletny ustalone, co miało wpływ na wadliwość uzasadnienia zapadłych w sprawie rozstrzygnięć.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż z treści uzasadnień decyzji organów obu instancji powielane jest sprzeczne ustalenie, iż inwestycja polegająca na budowie Zakładu Przyrodoleczniczego wraz z zapleczem socjalnym, wchodząca następnie w skład kompleksu Sanatorium Uzdrowiskowego Ministerstwa Obrony Narodowej zrealizowana została na przedmiotowej nieruchomości zgodnie z planem zagospodarowania miasta [...], co z kolei w ocenie organów uzasadnia twierdzenie o realizacji celu wywłaszczenia. Na podstawie akt sprawy niemożliwym jest jednak zweryfikowanie powyższego, albowiem plan zagospodarowania miasta [...] obowiązujący w 1960 r., tj. w roku wydania orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej – Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] o wywłaszczeniu spornej nieruchomości, z którego wynikałoby jednoznacznie wskazane przez organ przeznaczenie wywłaszczonej nieruchomości, nie figuruje w zebranym przez organ materiale dowodowym. Okoliczności tej nie może usprawiedliwić adnotacja organu pierwszoinstancyjnego, potwierdzona potem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż organ podjął nieudaną próbę pozyskania kopii wymienionego dokumentu, zwracając się do Urzędu Miasta [...]. W takiej sytuacji organ winien zwrócić się do innego podmiotu (chociażby Archiwum Państwowego), w którego zbiorach może znajdować się pożądany dokument. Organy obu instancji, zawierając w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć twierdzenie nieznajdujące potwierdzenia materiale dowodowym pozostającym w ich dyspozycji i opierając wnioski o nieustalone ponad wszelką wątpliwość okoliczności faktyczne, naruszyły zasady postępowania dowodowego w sprawie wykazując się dowolnością w ocenie zebranego materiału.
Po drugie przypomnieć należy, że warunkiem prawidłowego rozstrzygnięcia co do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczania, a co stanowi przecież meritum decyzji o stwierdzeniu, bądź nie, możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jest w pierwszej kolejności precyzyjne ustalenie celu wywłaszczenia. Jeżeli cel w decyzji wywłaszczeniowej został określony dość ogólnie, tak jak miało to miejsce w przypadku ww. orzeczenia wywłaszczeniowego z dnia [...]1960 r., zawierającej jedynie stwierdzenie o wywłaszczeniu nieruchomości na cele realizacji narodowych planów gospodarczych, to obowiązkiem organów było jasne i precyzyjne ustalenie na podstawie wszelkich środków dowodowych, jakie to narodowe plany gospodarcze miały być realizowane na wywłaszczonej nieruchomości i czy rzeczywiście celem realizacji narodowych planów gospodarczych na spornej nieruchomości, o którym mowa w ww. decyzji wywłaszczeniowej było przekazanie spornej działki pod rozbudowę MON. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ, przyznając, iż decyzja wywłaszczeniowa w sposób ogólny określa cel wywłaszczenia, nie uczynił zadość wskazaniom Sądu, poprzestając jedynie na ustaleniu, iż decyzja wywłaszczeniowa miała w istocie związek z realizacją narodowego planu gospodarczego. Dokumentacja, na którą powołują się organy obu instancji, świadczy jedynie o fakcie realizacji inwestycji polegającej na budowie Zakładu Balneologicznego wraz z pozostałymi elementami infrastruktury na terenie wywłaszczonej nieruchomości (w tym m.in. o jej stanie technicznym, czy latach budowy). Z dokumentacji tej nie wynika jednak precyzyjne określenie celu wywłaszczenia związanego z realizacją konkretnego narodowego planu gospodarczego. Konieczność wyjaśnienia tej właśnie okoliczności i to wyłącznie w stosunku do działki nr [...], stanowiła powinność organu, zgodnie z wyrokiem WSA w [...]z [...]2013 r.
Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 153 p.p.s.a., Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt 2 sentencji wyroku).
Ponownie rozpoznając sprawę organ weźmie pod uwagę wskazania zawarte przez Sąd w niniejszym uzasadnieniu, w szczególności uzupełni zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w niezbędnym zakresie i podda go wnikliwiej analizie. Obowiązkiem organu będzie też wyczerpujące, z uwzględnieniem wymagań wynikających z art. 107 § 3 k.p.a., uzasadnienie orzeczenia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło