I SAB/Wa 545/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Żmich Sędziowie sędzia WSA Anna Wesołowska sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi M.S., T.P., S.S., S.M. na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania 1. zobowiązuje Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi do rozpoznania odwołania M.S., T.P., S.S., S.M. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], w terminie jednego miesiąca od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz M.S., T.P., S.S., S.M. solidarnie kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 czerwca 2015 r. M.S., T.P., S.S. i S.M. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2012 r. nr [...]. W uzasadnieniu skargi wskazano, że przedmiotową decyzją Wojewoda orzekł, że zespół dworsko-parkowy stanowiący część majątku pn. "[...]" o pow. [...] ha [...] m2 wchodzącej obecnie w skład działki ewidencyjnej o nr [...] z obr. [...] położony we wsi [...], gmina [...], w powiecie [...] podlegał działaniu przepisów art. 2 ust. 1 lit. e dekretu PKWN z 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej. Jednocześnie orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie wniosku o stwierdzenie, że przejęcie majątku ziemskiego [...] na cele reformy rolnej nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli odwołanie od tej decyzji, które do dnia złożenia przedmiotowej skargi nie zostało rozpoznane. Podnieśli, że organ kolejnymi pismami (tj. z 4 września 2013 r., z 20 grudnia 2013 r., z 7 maja 2014 r., z 1 lipca 2014 r., z 28 października 2014 r., z 3 listopada 2014 r.) informował o nowym terminie załatwienia sprawy wskazując na dużą ilość spraw tego rodzaju, które rozpatrywane są według kolejności. Zdaniem skarżących organ ustalając kolejne terminy załatwienia sprawy działał wyłącznie dla pozoru w celu wprowadzenia strony w błąd, a takie działanie jest niedopuszczalne i wymaga interwencji Sądu. Jednocześnie wskazano, że w dniu 7 stycznia 2015 r. skierowano pismo do Dyrektora Departamentu Gospodarki Ziemią z prośbą o interwencję, które pozostało bez odpowiedzi. Odpowiadając na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej odrzucenie. Podniósł, że skarżący nie wystąpili w trybie art. 37 § 1 k.p.a. przed wniesieniem skargi do Sądu, do Ministra z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Stwierdził, że za wezwanie takie z całą pewnością nie można uznać pisma z 7 stycznia 2015 r., w którym zwrócono się z prośbą o interwencję w sprawie rozpatrzenia odwołania z 11 stycznia 2013 r., tym bardziej w sytuacji, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast w piśmie z 25 września 2015 r. organ poinformował, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy nie pozwala na wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia. Do wydania decyzji niezbędne jest sporządzenie opinii biegłego dotyczące naniesienia na obecną mapę ewidencyjną – granic zespołu pałacowo-parkowego w [...]. Z uwagi na trudności powstałe z przyczyny niezależnej od organu, powołanie biegłego organ przewiduje w najbliższych dniach. W dniu 28 października 2015 r. zarządzono o skierowaniu niniejszej sprawy na posiedzenie niejawne. Przy piśmie z 29 października 2015 r. Minister nadesłał do Sądu kserokopię postanowienia z [...] października 2015 r. nr [...] o powołaniu biegłego J.P., do wydania ww. opinii w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W ocenie Sądu przedmiotowa skarga została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia z art. 37 § 1 k.p.a., gdyż skarżący przed jej złożeniem wystąpili z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa. Wskazać należy, że adresatem pisma z 7 stycznia 2015 r. był organ. Pismo zawiera prośbę o interwencję w sprawie konkretnie wskazanego odwołania od szczegółowo opisanej decyzji (tj. z podaniem daty i numeru). Z treści pisma wynika, że skarżący domagają się rozpoznania odwołania i wydania decyzji. Wobec tego wniosek organu o odrzucenie skargi nie jest zasadny. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Aby zatem wydać orzeczenie na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić czy organ administracji załatwiając sprawę podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, co wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego w tym art. 7, art. 12 § 1 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2013 r. poz. 267) – powołana dalej jako: "k.p.a.". Obowiązkiem Sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem do załatwienia sprawy w terminie. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Te okoliczności będą miały jedynie znaczenie przy ocenie charakteru stanu zwłoki, a więc czy przybrała ona postać rażącego naruszenia prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga M.S., T.P., S.S. i S.M. zasługuje na uwzględnienie. Jak wynika z akt administracyjnych niniejszej sprawy odwołanie od decyzji Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r. wpłynęło do Ministra w dniu 29 stycznia 2013 r., co wynika z prezentaty na odpowiedzi Wojewody [...] na odwołanie. Od tej więc daty rozpoczął bieg termin na załatwienie sprawy. Pomimo jego upływu Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi nie zakończył postępowania w sprawie. Również na dzień orzekania przez Sąd decyzja nie została wydana. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ dopuścił się bezczynności, co skutkowało zobowiązaniem go przez Sąd do rozpoznania przedmiotowego odwołania w terminie jednego miesiąca od dnia otrzymania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w toku tego postępowania jedynymi czynnościami organu były kolejne pisma, którymi zawiadamiał strony postępowania o przesunięciu terminu rozpoznania sprawy, który uprzednio sam wskazywał, powołując się na dużą ilość tego rodzaju spraw, które rozpatrywane są według kolejności wpływu (vide: pisma z 16 kwietnia 2013 r., 1 lipca 2013 r., 4 września 2013 r., 5 listopada 2013 r., 20 grudnia 2013 r., 7 maja 2014 r., 1 lipca 2014 r., 29 sierpnia 2014 r., 3 listopada 2014 r., 7 stycznia 2015 r., 2 marca 2015 r.). Brak wydania decyzji przez prawie 3 lata od złożenia odwołania godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Stwierdzona bezczynność ma charakter rażący, gdyż żadne okoliczności nie mogą usprawiedliwiać tak długiego nie rozpoznawania odwołania. Mimo, że organ informował skarżących o przyczynach zwłoki i terminach załatwienia sprawy, to jego wyjaśnienia dotyczyły dużego wpływu spraw tego rodzaju, jak również konieczności procedowania wg kolejności ich wpływu. Uznać należy, że przyczyny techniczno-organizacyjne nie mogą usprawiedliwiać całkowitej i długotrwałej bierności organu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 4 i art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 p.p.s.a.