IV SA/Wa 2842/15
WyrokWSA w Warszawie2016-01-07
Skład orzekający: Anna Sękowska, Anna Falkiewicz-Kluj, Anna Szymańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o podziale nieruchomości, wydana na podstawie art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, skutkuje przejściem własności wydzielonych działek pod drogi wewnętrzne na rzecz gminy i czy w związku z tym przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami?Ratio decidendi
Decyzja o podziale nieruchomości wydana na podstawie art. 99 ustawy o gospodarce nieruchomościami, która przewiduje ustanowienie służebności drogowych przy zbywaniu nowo powstałych działek, nie skutkuje przejściem własności wydzielonych działek pod drogi wewnętrzne na rzecz gminy. W związku z tym nie przysługuje odszkodowanie na podstawie art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż nie doszło do wywłaszczenia ani istotnego ograniczenia prawa własności.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o przyznanie odszkodowania za trzy działki gruntu wydzielone z nieruchomości właścicieli pod drogi lokalne i dojazdowe. Prezydent Miasta odmówił przyznania odszkodowania, uznając, że działki te nie przeszły na własność gminy. Wojewoda uchylił tę decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając, że przedwcześnie odmówiono ustalenia odszkodowania. Miasto W. zaskarżyło decyzję Wojewody, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego. Sąd uchylił decyzję Wojewody.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Anna Sękowska, Sędziowie sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Anna Szymańska (spr.), Protokolant sekr. sąd. Julia Durka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Miasta W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego Miasta W. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2015r. Wojewoda [...] uchylił decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2015r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomości położone w W. w rejonie ulicy D., stanowiące działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 104 m2, [...] o powierzchni 190 m2 i [...] o powierzchni 68 m2 z obrębu [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Wskazaną wyżej decyzją Prezydent Miasta W. po rozpatrzeniu wniosku Z. i R. małż. K. odmówił przyznania odszkodowania za działki nr [...] o pow. 104 m2 (przewidziana pod poszerzenie ulicy lokalnej oznaczonej symbolem 12 KUL), nr [...] o pow. 190 m (przewidziana pod ulicę dojazdową oznaczoną symbolem 23 KUD), nr [...] o pow. 68 m2 (przewidziana pod poszerzenie ulicy lokalnej oznaczonej symbolem 8 KUL). Odwołanie od tej decyzji wnieśli Z. i R. K. Wojewoda [...] rozpoznając to odwołanie zwrócił uwagę na następujące kwestie.
Mianowicie decyzją nr [...] z dnia [...].07.2012 r. Prezydent Miasta W. po rozpatrzeniu wniosku Z. i R. małż. K. zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] w obr. [...] o pow. 4 860 m2 położonej przy ul. D. na m. in. działki nr [...], nr [...] oraz nr [...]. Decyzja stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2012 r.
Wojewoda stwierdził, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji stanowiły przepisy art. 98 u.g.n., w tym ust. 3 tego przepisu przewidujący prawo do otrzymania odszkodowania za przejęcie działek pod drogi publiczne. Zgodnie z art. 98 ust. 1 u.g.n. dla prawidłowego orzeczenia o odszkodowaniu należnym za nieruchomość wydzieloną pod drogę publiczną niezbędne jest: istnienie decyzji podziałowej, wydanej na wniosek właściciela nieruchomości, w trybie art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1 i art. 96 ust. 1 u.g.n. oraz wydzielenie na jej podstawie danej działki po drogę publiczną - gminną, powiatową, wojewódzką lub krajową. Z przepisów u.g.n. wynika ponadto, że podziału nieruchomości można dokonać w trybie art. 93 ust. 1, art. 94 ust. 1 oraz w trybie art. 95 ust. 1. w zw. z art. 96 ust. 1 u.g.n. Zgodnie z art. 93 ust. 1 u.g.n. podziału nieruchomości można dokonać, jeżeli jest on zgodny z ustaleniami planu miejscowego. Badanie przesłanek warunkujących ustalenie w trybie administracyjnym odszkodowania za utracone prawo własności następuje na podstawie analizy treści decyzji podziałowej.
Zasadniczą kwestią w rozpoznawanej sprawie jest zatem ustalenie, czy w wyniku zatwierdzenia podziału nieruchomości dokonanego decyzją Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. nowopowstałe działki oznaczone numerem [...], [...] i [...] wydzielone zostały z przeznaczeniem pod drogę o charakterze drogi publicznej tj. drogę gminną, a co za tym idzie - czy działki te - w wyniku wydania tej decyzji stały się z mocy prawa własnością Miasta W., czy też, jak twierdzi organ pierwszej instancji, wydzielenie przedmiotowych działek nie nastąpiło z przeznaczeniem pod drogę publiczną, a własność tej drogi nie przeszła na Miasto W.
Organ po analizie przepisów ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 260 ze zm.) doszedł do konkluzji, że ustawa ta dzieli wszystkie drogi na dwie kategorie: dróg publicznych i dróg wewnętrznych. Podział ten ma charakter wyczerpujący i nie przewiduje pojęcia dróg, które pozostawałoby poza tym podziałem.
W orzecznictwie sądów administracyjnym przyjęto, że za działkę wydzieloną pod drogę publiczną - gminną w rozumieniu art. 98 u.g.n., która przechodzi z mocy prawa na własność gminy, rozumie się działkę przeznaczoną na urządzenie drogi gminnej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub - w przypadku braku takiego planu, decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. Przy czym chodzi o działki, które w przyszłości mają być przeznaczone pod drogi publiczne. Organ odwoławczy zauważył także, że ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu osiedli [...] i [...] uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...].06.2000 r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...], poz. [...]) stały się podstawą wydania decyzji Prezydenta Miasta W. nr [...] z dnia [...] lipca 2012r. o zatwierdzeniu projektu podziału działki nr [...] z obr. [...] na wniosek odwołujących.
Wojewoda następnie przyznał, że co prawda w wydanej decyzji podziałowej nie ma wskazania jako podstawy prawnej art. 98 ust. 1 u.g.n., to jednak ten brak nie może przesądzać braku możliwości uznania, że podziału dokonano z przeznaczeniem spornych działek pod drogę publiczną. Postanowienia decyzji w sprawie podziału nieruchomości dotyczące przejścia prawa własności nie mają żadnego znaczenia w świetle regulacji art. 98 ust. 1 u.g.n. gdyż przejście prawa własności nie dokonuje się z mocy decyzji w sprawie podziału, ale z mocy prawa. Wpis prawa własności ma w takim przypadku charakter deklaratoryjny. Istotny natomiast jest skutek decyzji podziałowej, którego ustalenie wymaga przeanalizowania jej treści. Na tym etapie zatem konieczne jest odniesienie treści decyzji podziałowej do ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W decyzji podziałowej dotyczącej przedmiotowej nieruchomości powołano się na zgodność podziału z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu osiedli [...] i [...] uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Gminy W. z dnia [...].06.2000r. (Dz. Urz. Woj. [...]. Nr [...] poz. [...]). Działka gruntu oznaczona geodezyjnie numerem [...] o pow. 104 m2 została przeznaczona pod poszerzenie ulicy lokalnej oznaczonej symbolem 12 KUL. Działka gruntu oznaczona geodezyjnie numerem [...] o pow. 190 m2 została przeznaczona pod ulicę dojazdową oznaczoną symbolem 23 KUD. Działka gruntu oznaczona geodezyjnie numerem [...] o pow. 68 m2 została przeznaczona pod poszerzenie ulicy lokalnej oznaczonej symbolem 8 KUL. Wojewoda wyraził dalej pogląd, że do uznania działki gruntu za wydzieloną pod drogę publiczną nie jest konieczne zaliczenie drogi do kategorii dróg gminnych w drodze uchwały rady gminy – w niniejszej sprawie taka uchwała nie została podjęta.
Rozstrzygając ponownie sprawę organ pierwszej instancji powinien ustalić czy zaistniały przesłanki z art. 98 u.g.n. do ustalenia odszkodowania. W konsekwencji organ pierwszej instancji przedwcześnie odmówił ustalenia odszkodowania za sporne działki gruntu.
Skargę od powyższej decyzji wniosło Miasto W. zaskarżając w całości decyzję Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2015 roku, uchylającą decyzję Prezydenta Miasta W. Nr [...] z dnia [...] marca 2015r. o odmowie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. w rejonie ulicy D., stanowiącą działki ewidencyjne nr [...] o powierzchni 104 m2, nr [...] o powierzchni 190 m2 i nr [...] o powierzchni 68 m2 obrębu [...] i przekazującą sprawę do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji pełnomocnik skarżącego zarzucił:
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 98 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r. poz. 782) (dalej u.g.n.) w zw. z art. 21 ust. 2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez błędne przyjęcie, że wobec spornych działek nastąpił skutek w postaci wywłaszczenia na rzecz gminy Miasta W. w sytuacji, gdy z decyzji zatwierdzającej projekt podziału nieruchomości nie wynika, że działki te przeznaczone są pod drogę publiczną;
- naruszenie art. 98 ust. 3 u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 3 u.g.n. poprzez błędne przyjęcie, że za przedmiotowe działki gruntu powinno zostać ustalone i wypłacone odszkodowanie, w sytuacji gdy nie doszło do wywłaszczenia tych nieruchomości na rzecz gminy Miasta W.;
- naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. poprzez nieprawidłowe uchylenie decyzji Prezydenta Miasta W. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w sytuacji, gdy decyzja Prezydenta Miasta W. odpowiadała prawu.
Ze względu na powyżej wskazane naruszenia skarga wnosi na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. a i lit. c p.p.s.a. o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r. w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi podkreślono, że w sprawie sporną kwestią jest, czy na skutek wydania decyzji o podziale nieruchomości nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. i nabycia przez te decyzje cech ostateczności działki będące przedmiotem niniejszego postępowania przeszły na własność gminy Miasta W. i w konsekwencji czego należy ustalić za te nieruchomości odszkodowanie. Podkreślono, że przy ocenie zaistnienia przesłanek z art. 98 ust. 1 u.g.n. podstawowe znaczenie ma treść decyzji podziałowej, bowiem to na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzą na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. W związku z tym to z decyzji podziałowej musi wynikać, że wydzielona działka gruntu została wydzielona pod drogę publiczną, czy też jedynie pod drogę wewnętrzną, która choć jest ciągiem komunikacyjnym, to jednak nie ma charakteru publicznego. Z decyzji o zatwierdzeniu podziału, w wyniku której powstały działki ewidencyjne nr [...], [...] i [...] o łącznej powierzchni 0,0362 ha wynika, że są one przeznaczone pod poszerzenie drogi lokalnej i dojazdowej (12KUL, 23 KUD i 8 KUL). A zatem w treści tej decyzji zdaniem skarżącego brak jest wskazania, by miały to być drogi publiczne.
Skarżący zwraca także uwagę, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości nr [...] wydana została m. in. na podstawie art. 99 u.g.n. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyrażany jest pogląd, że istotne jest przywołanie w podstawie prawnej decyzji podziałowej art. 99 u.g.n., w myśl którego, jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustanowieniu służebności, o których mowa w art. 93 ust. 3, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Przepis ten warunkuje więc podział nieruchomości koniecznością ustanowienia przy zbywaniu nowo powstałych działek odpowiedniej służebności i wyklucza tym samym twierdzenie o przejściu własności wskazanych działek na gminę z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Ta okoliczność przesądza o braku podstaw do ustalenia i wypłaty odszkodowania .
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014r., poz. 1647) w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej P.p.s.a.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 P.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c P.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a.).
Skarga zasługuje na uwzględnienie bowiem stanowisko organu odwoławczego, że Prezydent Miasta W. przedwcześnie odmówił ustalenia odszkodowania za grunt położony w W. w rejonie ul. D. stanowiący trzy działki ewidencyjne o nr [...], [...] i [...] w świetle zgromadzonego materiału dowodowego jest nieuprawnione. Organ odwoławczy zatem naruszył art. 138 § 2 k.p.a. w zw. z art. 98 ustawy z dnia z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm. dalej: "u.g.n.").
Przedmiotem postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji jest żądanie ustalenia odszkodowania z tytułu wydzielenia trzech działek pod drogi publiczne. Jako podstawę prawną żądania wnioskodawcy podali art. 98 ust. 3 u.g.n.
Zgodnie z brzmieniem art. 98 ust. 1 u.g.n. działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Z kolei w myśl art. 98 ust. 3 u.g.n. za działki gruntu, o których mowa w ust. 1, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Przepis art. 131 stosuje się odpowiednio. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że decyzją z [...] lipca 2012r. nr [...] Prezydent Miasta W., działając na podstawie art. 93 ust. 3, art. 96 ust. 1, art. 97 ust. 1, art. 99 u.g.n. i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 grudnia 2004 r. w sprawie sposobu i trybu dokonywania podziałów nieruchomości (Dz. U. z 2010r, nr 102, poz. 651 ze zm.) zatwierdził, na wniosek Z. i R. K. projekt podziału nieruchomości, tj. działki nr ew. [...] z obrębu [...] stanowiącej ich własność na pięć działek, w tym dwie projektowane działki przewidziane zostały pod poszerzenie dróg oznaczonych na rysunku planu jako 12KUL oraz 8KUL, jedna zaś pod drogę oznaczoną w planie symbolem 23KUD. Takie ustalenia pozostawały w zgodności z miejscowym planem zagospodarowania, przy czym decyzja podziałowa nie wskazuje konkretnego planu miejscowego.
Jak się wskazuje w orzecznictwie w tego rodzaju sprawach podstawowe znaczenie ma treść decyzji podziałowej bowiem na podstawie tej decyzji dochodzi do wydzielenia działki gruntu z przeznaczeniem na drogi publiczne, które stosownie do art. 98 ust. 1 u.g.n. przechodzą z mocy prawa na własność wskazanych podmiotów z dniem, kiedy decyzja zatwierdzająca projekt podziału stanie się ostateczna (vide wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 986/11). Słusznie organ I instancji uznał, że z decyzji tej wynika jednoznacznie, że trzy działki nr [...], [...] i [...] zostały wydzielone jako części drogi, ale nie o charakterze publicznym. Wynika to wprost z powołanej podstawy prawnej decyzji oraz jej rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 93 ust. 3 u.g.n. podział nieruchomości nie jest dopuszczalny, jeżeli projektowane do wydzielenia działki nie mają dostępu do drogi publicznej, przy czym za dostęp do drogi publicznej uważa się m.in. wydzielenie drogi wewnętrznej wraz z ustaleniem na tej drodze odpowiednich służebności drogowych. Stosownie zaś do art. 99 u.g.n. jeżeli zapewnienie dostępu do drogi publicznej ma polegać na ustaleniu służebności, o których mowa w powołanym wyżej przepisie, podziału nieruchomości dokonuje się pod warunkiem, że przy zbywaniu działek wydzielonych w wyniku podziału zostaną one ustanowione. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. Decyzja podziałowa powołuje się wprost na art. 99 u.g.n., a w jej rozstrzygnięciu zawarty jest warunek, o którym mowa wyżej. Ponadto działki wydzielone pod drogi zostały obciążone służebnościami przechodu, przejazdu oraz przeprowadzenia mediów. Potwierdza ta okoliczność przyjętą przez organ I instancji koncepcję podziału nieruchomości na podstawie art. 99 u.g.n., nie zaś na podstawie art. 98 u.g.n. Ma to zasadniczy skutek przy rozstrzyganiu w sprawie odszkodowania. Gdyby bowiem przyjąć, że wydzielenie części działki nastąpiło pod cele drogi publicznej wówczas działki te przeszłyby na rzecz gminy z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Oznaczałoby to poniesienie szkody przez wnioskodawców, co z istoty każdego roszczenia odszkodowawczego jest bezwzględnie wymagane. Małżonkowie K. pozostają właścicielami spornych trzech działek przeznaczonych pod drogi i żadnej szkody z tytułu wydania decyzji podziałowej nie ponieśli. Wystąpili oni z wnioskiem o dokonanie podziału działki nr [...]. Wniosek ów został załatwiony poprzez uwzględnienie, ale decyzja została wydana w trybie art. 99 u.g.n., nie zaś art. 98 ust. 1 u.g.n. Skarżący tego rozstrzygnięcia nie zakwestionowali, nie składali odwołania co do przyjętego w decyzji podziałowej charakteru wydzielonych działek gruntu jako dróg wewnętrznych. Tymczasem w niniejszym postępowaniu nie jest możliwe kwestionowanie ostatecznej decyzji podziałowej, czy też ustalanie na nowo treści jej rozstrzygnięcia, bądź też prowadzenie wykładni tego rozstrzygnięcia wbrew wyraźnej dyspozycji zawartej w decyzji (vide wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2012r. sygn. akt I OSK 986/11). Małżonkowie mieli możliwość zwalczania decyzji podziałowej w zastrzeżonej do tego drodze weryfikacji administracyjnej, a potem legalności poprzez złożenie skargi do sądu wojewódzkiego. Oznacza, że skutki tej decyzji podziałowej ograniczają się do przeznaczenia trzech spornych działek pod drogi wewnętrzne. Inne rozumienie wskazanej decyzji nie jest możliwe.
Podział dróg na drogi publiczne i wewnętrzne, którym posługuje się u.g.n. w art. 98 ust. 1 oraz 99 pozostaje w zgodzie z systematyką przyjętą w ustawie o drogach publicznych. Obowiązująca w dacie wydania decyzji podziałowej ustawa z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j.: Dz. U. z 2007r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) w art. 7 ust. 1 precyzowała, że do dróg gminnych zalicza się drogi o znaczeniu lokalnym, niezaliczone do innych kategorii, stanowiące uzupełniającą sieć dróg służących miejscowym potrzebom, z wyłączeniem dróg wewnętrznych. Natomiast art. 8 ust. 1 tej ustawy wyjaśniał, że drogi, parkingi oraz place przeznaczone do ruchu pojazdów, niezaliczone do żadnej z kategorii dróg publicznych i niezlokalizowane w pasie drogowym tych dróg są drogami wewnętrznymi. Oznacza to, że drogi niezaliczone do żadnej kategorii dróg publicznych są drogami wewnętrznymi. Powiązanie przepisów ustawy o drogach publicznych w tym zakresie polega na tym, że podział działki gruntu dokonywany w trybie art. 98 ust. 1 u.g.n. dotyczył wydzielenia zawsze działek pod drogi publiczne, natomiast podział działki w trybie art. 99 u.g.n. dotyczył dróg wewnętrznych.
Dalsze rozumowanie polega na tym, że jeżeli organ dokonał na wniosek właściciela podziału nieruchomości stosując podstawę prawną określoną w art. 99 u.g.n. to oznacza, że wyraził zgodę na taki podział, ale zapewniając skomunikowanie nowopowstałych działek z drogą publiczną poprzez działki, na których zostanie ustanowiona służebność. Nie ma tutaj mowy o przejmowaniu tych działek pod drogi publiczne.
Niewątpliwie natomiast w planie miejscowym rejonu osiedli [...] i [...] uchwalonym uchwałą Rady Gminy W. z dnia [...] czerwca 2000r. część działki nr [...] została przeznaczona pod poszerzenie istniejącej i projektowanej drogi oraz pod wydzielenie nowej drogi. Drogi te uzyskały oznaczenie KUL i KUD tj. drogi dojazdowe i lokalne. W rozumieniu rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 43, poz. 430) przyjęto w § 4, że klasa drogi lokalnej i dojazdowej może mieścić się jedynie w kategorii dróg gminnych, które z kolei bezspornie stanowią drogę publiczną. Nie oznacza to jednak, że w ten sposób wydzielone w decyzji podziałowej działki należy traktować jako drogi publiczne. O rodzaju dróg tych zadecydowała bowiem decyzja podziałowa, nie zaś akt planistyczny, a organy, jak również sąd wojewódzki nie mają kompetencji, aby w postępowaniu o odszkodowanie kwestionować tę decyzję podziałową. Należy jeszcze dodać, że przepis art. 99 u.g.n. warunkuje podział nieruchomości koniecznością ustanowienia przy zbywaniu nowo powstałych działek odpowiedniej służebności i wyklucza tym samym twierdzenie o przejściu własności wskazanych działek na gminę z chwilą, gdy decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 15 maja 2014r. sygn. akt I OSK 2548/12 już sam fakt ustanowienia na drodze służebności gruntowej wyklucza uznanie jej za drogę publiczną.
Niewątpliwie zatem z uwagi na zastosowany tryb postępowania, wydzielonym w niniejszej sprawie działkom pod drogi nie można przypisać waloru dróg publicznych. Jednak powyższa okoliczność nie wyklucza możliwości przyznania odszkodowania za działki wydzielone pod drogi. W orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie wyroku ETPCz z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce wykształcił się pogląd, zgodnie z którym w związku z wydzieleniem działek może dojść do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe, z czym powinien wiązać się obowiązek ustalenia i wypłaty odszkodowania. Jak wynika z akt sprawy, taki przypadek w niniejszej sprawie jednak nie występuje, ponieważ wydane decyzje podziałowe nie miały wpływu ani na to, kto jest właścicielem wydzielonych działek, ani na zakres władania nieruchomością. Skoro wyłącznym dysponentem wydzielonych pod drogi działek są skarżący, którzy też tak się zachowywali, o czym świadczy ustanawianie stosownych służebności, nie można było uznać, że w niniejszej sprawie doszło do tzw. nieformalnego wywłaszczenia z prawa własności nieruchomości na cele drogowe, które wykształciło się w orzecznictwie sądów administracyjnych na tle wyroku ETPCz z dnia 6 listopada 2007 r. w sprawie nr 22531/05 Bugajny i inni przeciwko Polsce. Działania skarżących jako właścicieli wydzielonych dróg wskazują bowiem, że w niniejszej sprawie nie doszło do istotnego ograniczenia właściciela w korzystaniu z nieruchomości. Nadal mają możność korzystania z tych działek i dysponowania nimi. Są nade wszystko nadal ich właścicielami, nie zaś gmina.
Z tych względów należało zaskarżoną decyzję uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a i c) p.p.s.a. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło