II OZ 350/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 536/15 o odmowie dopuszczenia Stowarzyszenia R. w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. J., E. J. B. J., M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 22 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 536/15 odmówił dopuszczenia Stowarzyszenia R. w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi A. J., E. J., B. J., M. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu 7 stycznia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wpłynął wniosek Stowarzyszenia R. o uznanie za stronę postępowania. Jako podstawę żądania dopuszczenia do udziału w sprawie Stowarzyszenie wskazało art. 31 § 1 pkt 2 i § 2, art. 141 § 1 i art. 102 K.p.a. oraz art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. z 2013 r., poz. 1235 ze zm.), zwanej dalej "u.i.ś". Pismem z dnia 8 stycznia 2016 r., doręczonym w dniu 11 stycznia 2016 r., Stowarzyszenie R. zostało wezwane do uzupełnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w sprawie, to jest wykazanie, że sprawa dotyczy jego statutowej działalności, poprzez nadesłanie statutu, w terminie 5 dni pod rygorem odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie. W dniu 15 stycznia 2016 r. do sądu wpłynął statut Stowarzyszenia R.. Z § 4 statutu wynika, że zasadniczym obszarem działania stowarzyszenia jest miejscowość B.. Dla właściwego realizowania swoich celów stowarzyszenie może prowadzić działalność na terenie całego kraju i poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W § 8 statutu wskazano, że celem działania Stowarzyszenia R. jest w szczególności: 1) Wspieranie wszelkich inicjatyw mieszkańców, 2) Wspieranie inicjatyw oświatowych 3) Inicjowanie działań kulturalno – oświatowych, 4) Promocja zdrowego stylu życia, 5) Poprawa bezpieczeństwa mieszkańców, 6) Upowszechnienie kultury fizycznej i sportu, 7) Tworzenie warunków do rozwoju amatorskiego lub profesjonalnego ruchu artystycznego, 8) Rozwój turystyki agroturystyki oraz działań proekologicznych 9) Dokumentowanie historii B. i okolic, 10) Propagowanie nowych form rekreacji i działań integracyjnych 11) Kształtowanie nawyków estetycznych 12) Współpraca z samorządem, parafią i innymi organizacjami np. stowarzyszenia, fundacje itp. Odmawiając dopuszczenia do Stowarzyszenia R. do udziału w charakterze uczestnika postępowania, Sąd pierwszej instancji wskazał, że rozważenia w przedmiotowym postępowaniu wymagało, zgodnie z treścią art. 33 § 2 P.p.s.a., czy przedmiot toczącego się przed sądem postępowania mieści się w zakresie statutowej działalności Stowarzyszenia R.. W ocenie sądu takiego wniosku nie można wyprowadzić z przedłożonego przez Stowarzyszenie statutu. Przedmiot postępowania sądowego dotyczy bowiem decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na demontażu istniejących i montażu nowych elektrowni wiatrowych, a zatem jest to sprawa z zakresu ochrony środowiska. Tymczasem ze statutu Stowarzyszenia nie wynika aby w zakresie jego działalności znajdowała się ochrona środowiska, bowiem z ogólnie sformułowanego zapisu § 8 pkt 8 statutu, który jako jeden z celów działania Stowarzyszenia wskazuje rozwój turystyki i agroturystyki oraz działań proekologicznych, nie wynika, aby statutowym celem Stowarzyszenia było działanie na rzecz ochrony środowiska. Skoro zaś z przytoczonego wyżej § 4 statutu wynika, że zasadniczym obszarem działania Stowarzyszenia jest miejscowość B. to brak jest, w ocenie sądu, podstaw do wywodzenia, że sprawa, która dotyczy posadowienia elektrowni wiatrowych w innej miejscowości na terenie tej samej gminy ma związek z realizacją statutowych celów Stowarzyszenia. Podkreślono, że składając wniosek o dopuszczenie do udziału w sprawie Stowarzyszenie nie wskazało jednocześnie jakie względy przemawiają za dopuszczeniem go do udziału w sprawie, która nie dotyczy bezpośrednio miejscowości B. ani mieszkańców tej miejscowości. Sąd natomiast nie jest uprawniony do tego aby na podstawie wniosku o ogólnej treści i podobnie ogólnie sformułowanych zapisów statutu stowarzyszenia domniemywać jaki jest zakres jego działalności i czy obejmuje on swoim zakresem sprawy dotyczące ochrony środowiska. Wymóg art. 33 § 2 P.p.s.a. dotyczący statutowej działalności organizacji społecznej powinien być interpretowany ściśle, co oznacza, że działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych regulacji określających cele stowarzyszenia. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosło Stowarzyszenia R., zarzucając powierzchowne rozpoznanie Statutu Stowarzyszenia oraz nieprawidłowe uznanie, że: miejscowość B. nie jest połączona z obrębem K. chociażby poprzez Jezioro Kopań; członkowie Stowarzyszenia nie interweniowali w sprawie wcześniej; cel działania Stowarzyszenia w postaci - "Promocji zdrowego stylu życia’’, "Poprawa bezpieczeństwa mieszkańców" , "Rozwój turystyki i agroturystyki oraz działań proekologicznych" nie było działaniem z zakresu ochrony środowiska lub nie było działaniem na rzecz ochrony środowiska, i oznaczać by to miało, że zaskarżenie zespołu elektrowni słyszalnych i widocznych, a zatem oddziaływujących na zdrowie, życie i nieruchomości mieszkańców B. nie miałby jakoby związku z realizacją statutowych celów Stowarzyszenia. W oparciu o powyższe wniesiono o dopuszczenie Stowarzyszenia R. do udziału w sprawie. Pismem z dnia 5 lutego 2016 r. Stowarzyszenie przedstawiło dodatkową argumentację na poparcie swojego stanowiska w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że na mocy przepisu art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658, dalej zwana "ustawa zmieniająca") dokonano zmiany obowiązującego dotychczas brzemienia przepisu art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej zwanej "P.p.s.a.") w ten sposób, iż dopuszczono wydanie przez sąd postanowienia w przedmiocie dopuszczenia do udziału w charakterze uczestnika postępowania na posiedzeniu niejawnym. Stosownie zaś do art. 16 § 2 P.p.s.a. sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym orzeka w składzie jednego sędziego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Powyższa zmiana, stosownie do art. 2 ustawy zmieniającej, nie ma zastosowania do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r., tj. 15 sierpnia 2015 r. Biorąc zatem pod uwagę, że postępowanie w niniejszej sprawie dotyczące kontroli legalności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia zostało zainicjowane skargą A. J., E. J., B. J., M. J. z dnia 17 marca 2015 r. zastosowanie winien znaleźć art. 33 § 2 P.p.s.a. w dotychczasowym brzemieniu. Przepis ten nie przewidział dla wniosku dotyczącego dopuszczenia podmiotu, który nie brał udziału w postępowaniu administracyjnym, w charakterze uczestnika, do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym, możliwości orzekania na posiedzeniu niejawnym, poprzez wyraźne umieszczenie takiego zapisu w przepisach ustawy. Dlatego też, zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, należało przyjąć, iż trybem właściwym dla rozpoznania takiego wniosku jest posiedzenie jawne. Zważywszy na fakt, że w rozpoznawanej sprawie wydanie kontrolowanego postanowienia nastąpiło na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym z naruszeniem przepisów dotyczących ustalenia składu orzekającego (art. 16 § 1 P.p.s.a.), w sytuacji gdy prawidłowe byłoby wydanie go na posiedzeniu jawnym w składzie trzyosobowym, doszło do nieważności postępowania, zgodnie z art. 183 § 2 pkt 4 P.p.s.a., którą to okoliczność Naczelny Sąd Administracyjny był zobowiązany uwzględnić z urzędu na podstawie art. 183 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. Wobec ujawnienia się powyżej wskazanej okoliczności, odniesienie się merytorycznie do oceny możliwości przystąpienia Stowarzyszenia do toczącego się postępowania byłoby przedwczesne. Mając przedstawione okoliczności na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie.