I FZ 320/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Maria Dożynkiewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P.O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 18 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Wr 1617/15 w zakresie prawa pomocy w sprawie ze skargi P.O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we W. z 30 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2009 r., 2010 r. i 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 18 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił P. O. (zwanemu dalej: "skarżącym" lub "podatnikiem") zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści tegoż postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 22 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Na wymienione postanowienie skarżący wniósł zażalenie, które postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 105/16, zostało oddalone. Wobec powyższego, pismem z 12 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia z 12 października 2015 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 27.834 zł. W reakcji na to wezwanie, skarżący wniósł kolejny formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia do kosztów sądowych, w którym podał dane tożsame z uprzednio podanymi z tą różnicą, że w części dotyczącej posiadanego majątku wskazał na wierzytelności o wartości 4.000.000 zł (poprzednio 1.200.000 zł). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji uznał, że kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, należy potraktować jako wniosek o zmianę postanowienia z 22 lutego 2016 r., na zasadach określonych w art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. w Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej "p.p.s.a."). Analizując wniosek strony WSA we Wrocławiu stwierdził że skarżący nie wykazał przyczyn, które uzasadniałyby zmianę ww. prawomocnego postanowienia z 22 lutego 2016 r. Wyjaśnił bowiem, że treść wniosku strony nawiązuje do okoliczności, które były już poddane analizie składów orzekających w sprawie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczył przy tym, że z kolejnego wniosku wynika, że majątek skarżącego, tj. posiadane wierzytelności zwiększyły się z kwoty 1.200.000 zł do 4.000.000 zł. Skarżący ponadto, składając kolejny formularz wniosku, nie skorzystał z możliwości złożenia brakujących dokumentów i oświadczeń, o które został wezwany w trybie art. 255 p.p.s.a. W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia. W uzasadnieniu wskazał m.in., że w zażaleniu z 18 marca 2016 r. zwrócił się w pkt 1 o uchylenie postanowienia WSA we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r. Natomiast w pkt 2 zażalenia zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych od tegoż pisma. Wskazał następnie, że nie otrzymał żadnej odpowiedzi co do pkt 2 swojego wniosku. W jego ocenie świadczy o tym, że został przez Sąd zwolniony z opłaty od zażalenia. Niezrozumiałe jest w ocenie skarżącego dlaczego został z jednej strony zwolniony od poniesienia kosztów w wysokości 100 zł, a z drugiej strony odmawia się mu zwolnienia od kosztów sięgających ponad 30.000 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega oddaleniu. Mając na uwadze argumentację strony skarżącej wyjaśnić na wstępie należy, że zgodnie z art. 261 p.p.s.a. od sprzeciwów i zażaleń wnoszonych w sprawie pomocy nie pobiera się opłat sądowych. Powyższy przepis stanowi wyraz realizacji prawa strony do ubiegania się o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy, zwane również prawem ubogich, jest gwarancją tego, że z prawa do sądu będą mogły korzystać także osoby nieposiadające dostatecznych środków finansowych. Ustawodawca chcąc zapewnić takim podmiotom możliwość ubiegania się o przyznanie prawa pomocy postanowił, że każdy środek zaskarżenia od orzeczeń referendarza sądowego lub zażalenia od postanowienia sądu, wydanych w tym przedmiocie wolny jest od opłat. Oznacza to, że zażalenie strony z 18 marca 2016 r. na postanowienie WSA we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, odmawiające przyznania prawa pomocy było na podstawie art. 261 p.p.s.a. zwolnione od opłat sądowych. Warto podkreślić, że zwolnienie, o którym mowa w art. 161 p.p.s.a. następuje z mocy prawa, co oznacza, że Sąd I instancji nie musiał wydawać odrębnego rozstrzygnięcia potwierdzającego taki stan rzeczy. W konsekwencji wniosek strony zawarty w pkt 2 zażalenia z 18 marca 2016 r., w którym skarżący zwracał się o zwolnienie od wpisu od wniesionego zażalenia w przedmiocie prawa pomocy, był zbyteczny. Jednocześnie wyjaśnić należy skarżącemu, że okoliczność niepobrania opłaty sądowej od wniesionego przez niego zażalenia nie przekłada się w żaden sposób na ocenę wydaną przez Sąd pierwszej instancji w przedmiocie wniosku strony o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 22 lutego 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15. Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z 18 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Wr 1617/15, zasadnie rozpoznał kolejny wniosek strony z uwzględnieniem treści art. 165 p.p.s.a., który stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Lektura zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że WSA prawidłowo uwzględnił wymienioną regulację, wskazując, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony. Zasadnie przy tym wskazał, że strona nie przedstawiła żadnych nowych okoliczności uzasadniających odstąpienie od wydanej w zakresie prawa pomocy oceny. Skarżący zresztą w żaden sposób nie kontestował we wniesionym zażaleniu powyższej okoliczności. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.