II GZ 298/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 2130/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 12 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Po 2130/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P., działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.), odmówił wstrzymania, na wniosek M. Sp. z o.o. w P., wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r. o wymierzeniu skarżącej kary pieniężnej w wysokości 12000 zł za urządzanie gier na automacie poza kasynem gry. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że M. sp. z o.o. w skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] września 2015 r. zawarła m.in. wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku spółka podała, że 2014 r. zakończył się stratą w wysokości 435.167,66 zł, co było spowodowane zaciągnięciem przez spółkę istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu, jakim było prowadzenie zamierzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko spółce postępowania karnoskarbowe (od kilku do kilkudziesięciu nowych postępowań wszczynanych w każdym kolejnym miesiącu) istotnie wpływały negatywnie na sytuację spółki, bowiem wiązały się z zatrzymaniami urządzeń należących do skarżącej i znajdujących się w nich środków pieniężnych, a także koniecznością poniesienia kosztów na pomoc prawną, niezbędną dla odzyskania bezpodstawnie zatrzymanych urządzeń (zwrot urządzeń skarżącej następuje dopiero co najmniej po kilku lub nawet kilkunastu miesiącach). Spółka podała, że w pierwszym półroczu 2015 r. strata z działalności wyniosła 425.526,79 zł. Zdaniem spółki, jej sytuacja finansowa nie jest stabilna i nawet stosunkowo nieznaczna kara finansowa, w tej sytuacji może spowodować, że będzie ona zmuszona ogłosić stan niewypłacalności. Oceniając stan finansowy strony i dokonując prognozy jej sytuacji majątkowej po wykonaniu zaskarżonej decyzji, trzeba również uwzględnić pozostałe grożące stronie kary finansowe w analogicznych postępowaniach, z których znaczna większość znajduje się już na etapie odwoławczym lub sądowym. Łączna suma kar pieniężnych w sprawach, których wspólnym mianownikiem jest błędne przekonanie organu celnego o prowadzeniu przez stronę działalności bez zezwolenia, wynosi 1.860.000 zł. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o wstrzymanie w badanej sprawie nie zawiera informacji wskazujących na aktualne możliwości płatnicze skarżącej spółki oraz na posiadany przez nią majątek. Sąd nie miał możliwości oceny, czy uiszczenie kwoty 12.000 zł przed rozstrzygnięciem sprawy zagrozi płynności finansowej spółki, a tym bardziej czy doprowadzi do jej upadłości. Z analizy załączonych dokumentów, w tym sprawozdania finansowego za rok 2014 wynika, że skarżąca uzyskała przychód netto ze sprzedaży produktów w wysokości 3.853.158,49 zł oraz dysponowała na dzień 31 grudnia 2014 r. "środkami pieniężnymi i innymi aktywami pieniężnymi w kasie" w wysokości 100 661,04 (pkt III 1.c sprawozdania finansowego za rok 2014). Natomiast w okresie od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. przychód netto z prowadzonej działalności wyniósł 4.038.124,56 zł. Zatem przychód, który uzyskała skarżąca z prowadzonej działalności na automatach w pierwszym półroczu 2015 r., przekraczający o kwotę 184.966,07 zł przychód za cały 2014 r., przeczy twierdzeniom strony o negatywnym wpływie działań podejmowanych przez urzędy celne na kondycję finansową firmy. Mając na uwadze koszty operacyjne ponoszone przez spółkę, które doprowadziły do wykazanej straty, Sąd I instancji zauważył, że strona nie podjęła próby ograniczenia ponoszonych kosztów, mimo toczących się licznych postępowań. Sąd nie podzielił zatem stanowiska skarżącej, że miarodajnym kryterium na badanie jej zdolności do zapłaty powstałej zaległości jest powstała strata. Przyznanie racji takiemu stanowisku oznaczałoby właśnie, że strona wszystkie posiadane środki może inwestować w dalszą działalność, nie wykazując (poprzez np. odpowiednie dostosowanie wielkości zakupów) żadnego dochodu i w rezultacie "nie mogąc" zapłacić wynikającego z zaskarżonej decyzji zobowiązania do zapłaty kary pieniężnej. Sąd I instancji podkreślił, że wywieranie skutków finansowych dla zobowiązanego do zapłaty wymierzonej kary pieniężnej jest prawidłową konsekwencją egzekucji administracyjnej i choć skutki w tym zakresie są oczywiste i ujemne prowadzą do zmniejszenia majątku. W ocenie WSA w P., wykazywana strata bilansowa nie jest równoznaczna z brakiem środków finansowych, ani też nie jest wskaźnikiem jednoznacznie obrazującym sytuację finansową podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą. Strata jest bowiem wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami, spowodowanym np. nakładami inwestycyjnymi, czy odpisami amortyzacyjnymi i nie jest równoznaczna z fiaskiem prowadzonej działalności gospodarczej. W rozpatrywanym przypadku strona skarżąca wprawdzie przedstawiła zestawienie posiadanych środków pieniężnych oraz majątku trwałego, jakim dysponuje, jednakże kara nałożona zaskarżoną decyzją w kwocie 12.000 zł, w ocenie Sądu, na tym etapie, nie grozi wyrządzeniem spółce znacznej szkody lub spowodowaniem dla niej nieodwracalnych skutków. W ocenie Sądu I instancji przedstawione przez spółkę dokumenty nie potwierdzają, że kara nałożona zaskarżoną decyzją grozi wyrządzeniem znacznej szkody lub spowodowaniem dla niej nieodwracalnych skutków. Wręcz przeciwnie z oświadczenia Prezesa Zarządu skarżącej spółki z dnia 1 grudnia 2015 r. wynika wprost, że choć spółka nie ma innych środków trwałych poza podanymi w tym piśmie, to jednak działalność gospodarczą nadal prowadzi w dużej części w oparciu o usługi świadczone przez firmy zewnętrzne. Natomiast z przedłożonego "Rachunku zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r." wynika, że w 2015 r. w ramach kosztów działalności operacyjnej na "usługi obce" spółka wydatkowała kwotę 3.283.535,07 zł. W świetle powyższego Sąd I instancji uznał, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła, iż w stosunku do niej zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zażalenie na postanowienie Sądu I instancji wniosła M. Sp. z o.o. zaskarżając to orzeczenie w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniu spółka zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie wyrażające się w bezpodstawnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji i przyjęcie, że w realiach sprawy wykonanie zaskarżonej decyzji nie spowoduje niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy skarżąca w dostateczny sposób wykazała, że zarówno ta jednostkowa kara pieniężna, jak i zbiorcza ich liczba stanowi kwotę, której zapłata wykraczałaby poza możliwości płatnicze strony w realiach gospodarczej kondycji wyznaczanej przedmiotem jej działalności, w związku z czym wniosek spółki zasługiwał w całości na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i z tych przyczyn podlega oddaleniu. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie wymierzenia skarżącej spółce kary pieniężnej w wysokości 12.000 zł. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Podkreślić także należy, że realizacja zobowiązań publicznoprawnych poprzez uiszczanie kar pieniężnych ze swej istoty jest dolegliwe i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, jednak takie wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją i samo w sobie nie stanowi podstawy do wstrzymania wykonania decyzji. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, lecz jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa. Jak trafnie stwierdził Sąd I instancji, nie można podzielić stanowiska skarżącej, że kary pieniężne nałożone na spółkę, w sposób znaczący przekraczają jej możliwości finansowe. Dla zobrazowania swojej sytuacji finansowej spółka przedstawiła m. in. sprawozdanie finansowe za 2014 r., bilans zysków i strat za okres od 1 stycznia 2015 r. do 30 czerwca 2015 r. Jak wynika z przedstawionych dokumentów, 2014 rok zakończył się dla spółki stratą w wysokości 435.167,66 zł, co było spowodowane, zgodnie z twierdzeniem skarżącej, zaciągnięciem istotnych zobowiązań i poczynieniem wysokich nakładów finansowych, niezbędnych dla osiągnięcia oczekiwanego celu, jakim było prowadzenie zamierzonej działalności gospodarczej. Dodatkowo wszczynane i prowadzone przeciwko spółce postępowania karnoskarbowe przyczyniły się do straty z jej działalności na poziomie 425.526,79 zł w pierwszym półroczu 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, zgodnie z którym wykazanie straty z działalności gospodarczej nie stanowi wystarczającej przesłanki do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Strata powstaje bowiem wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Zatem powstanie w jednym roku rozliczeniowym straty nie oznacza jeszcze utraty płynności finansowej. Dla oceny skutków wykonania zaskarżonej decyzji bardziej miarodajna może być wysokość przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, która w przypadku skarżącej spółki (na dzień 30 czerwca 2015 r. w wysokości 4.038.124,56 zł) wielokrotnie przewyższała wysokość nałożonej kary, a także wysokość sumy kar ostatecznie nałożonych na skarżącą do dnia wniesienia zażalenia, tj. 192.000 zł. Sąd I instancji słusznie zwrócił też uwagę, że przedłożonego "Rachunku zysków i strat za okres od dnia 1 stycznia 2015 r. do dnia 30 czerwca 2015 r." wynika, że w 2015 r. w ramach kosztów działalności operacyjnej na "usługi obce" spółka wydatkowała kwotę 3.283.535,07 zł. Według skarżącej koszty te wynikały z konieczności zapłaty należności czynszowych od wynajmowanych urządzeń oraz usług serwisowych, a konieczność ograniczenia działalności przez cięcie wydatków na usługi obce – niezbędne do prowadzenia działalności - już sama w sobie świadczyłaby o tym, że zapłata kary groziłaby wyrządzeniem spółce znacznej szkody lub spowodowaniem nieodwracalnych skutków. W świetle powyższego trzeba jeszcze raz podkreślić, że przede wszystkim przymusowa realizacja publicznoprawnych zobowiązań pieniężnych ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, co samo w sobie nie może stanowić argumentu dla wstrzymania wykonania decyzji. Po drugie zaś, nie można przyjąć, jak chciałaby tego skarżąca, a co wynika z uzasadnienia jej zażalenia, przyjęcia a priori pierwszeństwa jej zobowiązań prywatnych w stosunku do kar nałożonych decyzjami ostatecznymi, podczas gdy skala wydatków przeznaczanych na te pierwsze przewyższa znacząco wysokość kar. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie sposób zatem uznać, by w świetle przedstawionych przez spółkę dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, uprawdopodobniła ona wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., warunkujących zastosowanie instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Z podanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.