I SA/Gd 1498/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi K. O. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne oddala skargę. Decyzją z dnia 27 lipca 2015 r. wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267) w zw. z art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku K.O. o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenie należności z tytułu składek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych postanowił uchylić decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. z dnia 15 maja 2015 r. w części dotyczącej należności z tytułu składek na ubezpieczenia za osobę prowadzącą działalność gospodarczą z tytułu składek finansowanych przez płatnika będącego jednocześnie ubezpieczonym, pomimo braku stwierdzenia ich całkowitej nieściągalności i w tym zakresie, na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.) w związku z art. 28 ust. 3a ustawy umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres 03/2001 r.; od 06/2001 r. do 07/2001 r.; od 03/2002 r. do 03/2004 r.; od 05/2004 r.; do 12/2004 r., w łącznej kwocie [...] zł, w tym z tytułu: składek - [...] zł, odsetek liczonych na dzień 9 marca 2015 r. w kwocie [...] zł; oraz kosztów upomnienia - [...] zł (k. 43-44 akt administracyjnych). W pozostałym zakresie decyzję z dnia 15 maja 2015 r. wydaną w pierwszej instancji z dnia 15 maja 2015 r. utrzymano w mocy. W uzasadnieniu wskazano, że w okresie od 12/1998 r. do 01/2005 r. K.O. prowadziła działalność gospodarczą. Z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej miała obowiązek opłacania należnych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy. Ponieważ nie wywiązała się z tego obowiązku w sposób prawidłowy, powstało zadłużenie, które zostało szczegółowo wymienione w sentencji decyzji Nr [...] z dnia 15 maja 2015 r.. Odnośnie sytuacji osobistej i materialnej ustalono, na podstawie oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym oraz o sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości, jak również znajdującej się w aktach sprawy karty informacyjnej z dnia 23 czerwca 2015 r., sporządzonej przez pracownika socjalnego MOPR w C. oraz załączonych decyzji o waloryzacji emerytury z dnia 2 marca 2015 r., że jedynym źródłem utrzymania wnioskującej o ulgę jest emerytura w kwocie [...] zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, którego jedynym źródłem dochodu też jest emerytura w kwocie [...] zł netto oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł. Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynikało, że skarżąca jest wraz z mężem współwłaścicielami ½ nieruchomości, 55 m2 domu w C. W związku z tym zgodnie z oświadczeniem majątkowym ponosi koszty utrzymania w kwocie [...] zł miesięcznie. Ponadto posiada zobowiązania w łącznej kwocie [...] zł, spłacane miesięcznie w formie przymusowego potrącania egzekucyjnego ze świadczeń emerytalnych oraz męża w łącznej kwocie ok. [...] zł, z czego średniomiesięcznie ok. [...] zł przekazywane jest tytułem spłaty zaległych składek ZUS. Analizując strukturę dochodów i wydatków w oparciu o posiadane dowody w sprawie oraz przedstawione informacje stwierdzono, że łączny miesięczny dochód w prowadzonym gospodarstwie domowym wynosi [...] zł, natomiast kwota miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem, leczeniem oraz z uwzględnieniem potrąceń egzekucyjnych wynosi [...] zł. Z uwagi na powyższe, faktycznie uznano, że sytuacja finansowa jest trudna, środki finansowe są niewystarczające na systematyczne regulowanie opłat. W związku z brakiem środków pieniężnych powstało zadłużenie z tytułu podatku od nieruchomości. Fakt ten potwierdza znajdująca się w aktach sprawy decyzja z dnia 21 stycznia 2015 r. o spłacie zaległości podatkowej w ratach po [...] zł miesięcznie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym, jak również z załączonej do akt sprawy dokumentacji medycznej wynikało, że skarżąca ma poważne problemy zdrowotne. Posiada znaczny stopień niepełnosprawności orzeczony na stałe. Fakt ten potwierdza znajdujące się w aktach sprawy orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 13 października 2004 r., z którego wynika, iż wymaga pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością do samodzielnej egzystencji. Ponadto z załączonych do akt sprawy kart informacyjnych i wypisowych leczenia szpitalnego z lat 2003-2015 wynika, że ma stwierdzoną przewlekłą, zaostrzoną niewydolność krążenia mózgowego, jest po dwóch zawałach mózgu, ma stwierdzony niedowład prawostronny. Ponadto występują u niej problemy zdrowotne na podłożu ginekologicznym, kardiologicznym, jest po operacji tarczycy, ma stwierdzoną jaskrę pierwotną z otwartym kątem przesączania. W związku z tym posiada poważne ograniczenia w wykonywaniu codziennych obowiązków. Analizując sytuację rodzinną wzięto także pod uwagę fakt, że małżonek Z.O. też jest osobą schorowaną, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, posiada problemy urologiczne oraz problemy z kręgosłupem. Oboje wymagają stałej opieki medycznej, rehabilitacji oraz specjalnej diety i kosztownych leków. Analiza powyższych okoliczności doprowadziła do uznania, że zachodzą przesłanki umożliwiające umorzenie należności z tytułu składek w części finansowych przez płatnika będącego jednocześnie ubezpieczonym, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Podstawą uwzględnienia wniosku skarżącej w tej części stanowi art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz § 3 ust. 1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. W pozostałym zakresie organ wniosku nie uwzględnił, albowiem nie została spełniona przesłanka "całkowitej nieściągalności", o której mowa w art. 28 ust. 2 ustawy. Jak wskazano, skuteczna egzekucja zaległych należności ze świadczenia emerytalnego oznacza brak możliwości stwierdzenia całkowitej ich nieściągalności. K.O. nie zgodziła się z decyzją Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 lipca 2015 r. i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniosła o jej uchylenie w części, w której utrzymana została w mocy decyzja z 15 maja 2015 r., tj. odmawiająca umorzenia pozostałego zadłużenia. W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie należy wskazać, że wniosek skarżącej dotyczył umorzenia zaległości wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych szczegółowo wymienionych na k. 43-44 akt administracyjnych. Wśród tych należności jedynie co do należności umorzonych w zaskarżonej decyzji można było zastosować art. 28 ust. 3a ustawy i przepisy rozporządzenia z dnia 31 lipca 2003 r.. Stąd też rozstrzygnięcie uwzględniające w tej części wniosek skarżącej. Natomiast pozostałe należności mogły być rozpatrzone na podstawie przepisów art. 28 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm.. Zgodnie z tym przepisem Zakład Ubezpieczeń Społecznych może umorzyć w całości lub w części należności z tytułu składek tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. W myśl ust. 3 tego artykułu całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2 zachodzi gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Według oceny organu nie zachodzą wobec skarżącej przesłanki całkowitej nieściągalności zaległych składek, bowiem zadłużenie to jest objęte postępowaniem egzekucyjnym, w ramach którego zajęte zostało świadczenie emerytalne. Z tytułu przedmiotowego zajęcia średnio wpływa na rachunek wierzyciela ok. 250 zł miesięcznie. Zaległości objęte są więc skuteczną egzekucją. Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do zastosowania ulgi na tej podstawie prawnej. Mając to na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie może być uwzględniona (art. 151 p.p.s.a.). Należy przy tym wyjaśnić, że przywołane przez skarżącą okoliczności w piśmie zatytułowanym "Wniosek o zmianę terminu rozprawy" z 7 stycznia 2016 r. nie zostały rozpatrzone, bowiem zostały przedłożone już po zamknięciu rozprawy i wydaniu wyroku w dniu 12 stycznia 2016 r. DSz