II OZ 1033/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 30 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 sierpnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gd 145/15 oddalające wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie P. W., pismem z dnia 26 stycznia 2015 r. wniósł skargę na decyzję SKO w Słupsku z dnia [...] października 2014 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. W dniu 24 kwietnia 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynął wniosek P. W. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku tym skarżący wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją żoną M. F. Małżonkowie posiadają dom o powierzchni 124 m2 a żona skarżącego jest ponadto właścicielką mieszkania o powierzchni 40 m2. Wspólny miesięczny dochód małżonków wynosi około 9500 zł brutto. Skarżący oświadczył, że osiągane dochody przeznaczają na spłatę kredytów hipotecznych zaciągniętych na dom (1700 zł miesięcznie) oraz na utrzymanie domu (około 700 zł miesięcznie). Skarżący zaznaczył jednocześnie, że jego żona jest w ciąży, co wiąże się z utratą dochodów osiąganych przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej Pismem z dnia 30 kwietnia 2015 r. skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do nadesłania dodatkowych oświadczeń dotyczących uzyskiwanych dochodów oraz ponoszonych wydatków. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Następnie P. W. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia z dnia 25 czerwca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2015 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący nie wykazał przesłanek przyznania mu prawa pomocy. Przede wszystkim skarżący nie udzielił odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych, wystosowane przez referendarza sądowego. Przedstawione natomiast przez skarżącego, we wniosku o przyznanie prawa pomocy, informacje dotyczącej jego sytuacji majątkowej nie uzasadniają przyznania prawa pomocy. Uzyskiwany przez skarżącego oraz jego żonę comiesięczny dochód z tytułu umów o pracę oraz z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 9500 zł brutto z całą pewnością świadczy o możliwości poniesienia kosztów postępowania w całości, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania koszty te wynoszą 500 zł. Zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Gdańsku wniósł P. W. wskazując m.in. że od lipca 2015 r. zmienił miejsce pracy i w chwili obecnej otrzymuje niższe wynagrodzenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący dostatecznie nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy zauważyć, iż art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącej. Brak oświadczenia skarżącego w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Dodatkowo należy zauważyć, że zasadnie podniósł Sąd I instancji, iż z danych jakie podał skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż skarżący tworząc gospodarstwo domowe ze swoją żoną, i dysponując comiesięcznymi dochodowymi w wysokości 3500 zł (pomijając dochody żony) oraz ponosząc deklarowane comiesięczne wydatki jest w stanie ponieść koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Jednocześnie należy wskazać, że w zażaleniu skarżący podnosi, iż zmienił zakład pacy i otrzymuje niższe dochody, jednakże skarżący nie wskazał jakie otrzymuje obecnie dochody co uniemożliwia odniesienie się do tej okoliczności wskazanej w zażaleniu. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.