II OSK 1954/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Roman Hauser Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. WSA Paweł Groński (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 724/15 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia[...]sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 19 maja 2016 r. sygn. akt IV SA/Wr 724/15 oddalił skargę P. M. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego we W. z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...]w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych oraz przyznał adwokat A. D. kwotę 2952 (słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa) złotych w tym 23 % VAT od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym. P. M. wniósł skargę kasacyjną od powołanego wyroku. Zaskarżając orzeczenie Sądu pierwszej instancji w zakresie pkt 1 tj. w zakresie oddalenia skargi, w oparciu o podstawę z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej powoływana również jako "p.p.s.a."), zarzucił: 1. naruszenie prawa materialnego w postaci art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2016 r. poz. 224 ze zm., dalej jako: "u.p.n."), w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na wadliwym uznaniu zachowania skarżącego za wprowadzanie do obrotu środków zastępczych i w efekcie niezasadne przyjęcie, że zaszły przesłanki do wymierzenia wobec skarżącego kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 52a ust. 1 u.p.n., co doprowadziło do oddalenia skargi na tę decyzję; 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez nieodniesienie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku do zarzutu naruszenia przepisów postępowania podniesionego w skardze, a dotyczącego wadliwej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i oparcia się na nieuzasadnionych i zbyt daleko idących domniemaniach faktycznych, co w efekcie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia w tym właśnie zakresie. W oparciu o tak postawione zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł, na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w punkcie pierwszym w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto, pełnomocnik skarżącego kasacyjnie, działając na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 8 pkt 5 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, wniosła o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu przy sporządzeniu i wniesieniu skargi kasacyjnej, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę na dwa podstawowe problemy tj. dotyczący rozumienia pojęcia wprowadzania do obrotu środka zastępczego oraz zastosowania przez organy administracyjne przepisów postępowania dowodowego i oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Odnosząc się do zarzutu o charakterze materialnoprawnym, skarżący kasacyjnie zwrócił uwagę na odmienne rozumienie pojęcia wprowadzania do obrotu zdefiniowanego w art. 4 ust. 34 u.p.n., wskazując na konieczność właściwego zastosowania art. 52a u.p.n. w odniesieniu do środków zastępczych. Zwrócił uwagę, że w momencie nowelizowania ustawy ugruntowane już były poglądy doktryny i judykatury, co do rozumienia pojęcia wprowadzania do obrotu, na gruncie prawa karnego, w związku z czym nie można nie zauważać tego dorobku i pomijać go przy wykładni przepisów zawierających to określenie, a dotyczących sankcji administracyjnych. Nawiązując do drugiego problemu skarżący kasacyjnie wskazał, że Sąd I instancji nie ocenił prawidłowości zastosowania przepisów regulujących postępowanie dowodowe przed organami prowadzącymi postępowanie administracyjne, którego wynik zakwestionował skarżący. Wskazał, że podniesione zarzuty dotyczyły kwestii zasadniczej, a zatem ustalenia, w jaki sposób A.S.i wszedł w posiadanie środka zastępczego i tego, czy rzeczywiście były podstawy do przyjęcia, że skarżący dysponował środkami zastępczymi, które następnie przekazywał innym osobom. Jako jedyny dowód wskazał zeznania Ł. G., których wiarygodność została jednak zakwestionowana przez skarżącego. Jak zauważył, zatrzymanie paczki adresowanej do skarżącego w dniu 13 lutego 2015 r. w żaden sposób nie może być uznane za dowód wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Środki te, zabezpieczone w toku przeszukania i zatrzymania rzeczy, nie mogły być później wprowadzane do obrotu przez skarżącego. W istocie zatem organy administracyjne dysponowały zaledwie krótkimi i niewyczerpującymi zeznaniami, a stan faktyczny ustaliły tak naprawdę w oparciu o zbyt daleko idące domniemania faktyczne. W odpowiedzi na skargę kasacyjną z dnia 27 lipca 2016 r. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny we W. wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlega oddaleniu. Ponieważ postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej zawarto zarówno zarzuty naruszenia przepisów postępowania, jak i naruszenia prawa materialnego w oparciu o podstawy z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Rozwinięcie zarzutu naruszenia przepisów postępowania, który - co do zasady – powinien być rozpatrywany przez NSA w pierwszej kolejności, wskazuje, że nie odnosi się wyłącznie do naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., lecz niewłaściwych ustaleń faktycznych dokonanych przez organy, a przyjętych przez Sąd pierwszej instancji, w zakresie dysponowania przez skarżącego i przekazywania innym osobom środków zastępczych. Odnosząc się do tego zarzutu należy zgodzić się ze skarżącym kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji lakonicznie odniósł się do zarzutów dotyczących niewłaściwego przeprowadzenia postępowania dowodowego przez organy administracji publicznej. Ograniczył się bowiem jedynie do stwierdzenia, że zaskarżona w sprawie decyzja została wydana w zgodzie z obowiązującym prawem, po zgromadzeniu przewidzianych prawem dowodów, a jej uzasadnienie spełnia wymogi przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Należy jednakże podkreślić, że zarzut naruszenia przepisów postępowania w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. może odnieść skutek wyłącznie w sytuacji, gdy naruszenie to ma istotny wpływ na wynik sprawy. Nie jest zatem wystarczające wskazanie na luki w argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sądu pierwszej instancji, ale konieczne jest wykazanie, że brak szczegółowego odniesienia do zarzutów skutkował wadliwością wyroku i koniecznością jego elimanacji z obrotu prawnego. W sprawie objętej skargą kasacyjną zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. rozwinięto w kierunku wskazującym na niewłaściwie przeprowadzone postępowanie dowodowe i – w konsekwencji – wadliwe ustalenia w zakresie stanu faktycznego będącego podstawą orzekania przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Tymczasem, w ocenie NSA, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie budzi żadnych wątpliwości. Z akt sprawy wynika bowiem, że podejrzane produkty, które okazały się środkami zastępczymi (opinia nr H-V-C-5480-148/15/MD z dnia 30 marca 2015 r. z przeprowadzonych badań z zakresu chemii), znalezione u innej osoby (A. S., który otrzymał je z kolei od Ł. G.) zostały nabyte od skarżącego kasacyjnie P. M., co potwierdziły działania operacyjne Policji. Ponadto w dokumentacji znajduje się protokół zatrzymania rzeczy z dnia 13 lutego 2015 r. - przesyłki pocztowej adresowanej do skarżącego, nadanej dnia 11 lutego 2015 r. przez [...]Sp. z o.o. z siedzibą w P., zawierającej środki zastępcze (opinia nr H-V-C- 5480-148/15/MD z dnia 30 marca 2015 r. z przeprowadzonych badań z zakresu chemii). W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega zatem wątpliwości, że skarżący zamawiał i kupował środki zastępcze, zaś ustalenia funkcjonariuszy Policji oraz ilość zamawianych środków zastępczych wskazują, że – wbrew twierdzeniom skarżącego – nie były one przeznaczone wyłącznie na jego własny użytek. Podejrzenia co do nabywania znacznych ilości środków zastępczych, celem ich następczego wprowadzania do obrotu potwierdza także zabezpieczenie przez Izbę Celną we W. dnia 29 września 2014 r. przesyłki zawierającej środki zastępcze, również nadaną przez [...] Sp. z o.o. z siedzibą w P. na adres ul. [...]w D.. Wprawdzie jej adresatem nie był skarżący, lecz G. J. (matka skarżącego), jednakże odbierała ona korespondencję kierowaną na adres skarżącego. Przeczy to zatem twierdzeniom skarżącego, który twierdził, że środki nabywał dopiero od ok 3 miesięcy i wyłącznie do własnej konsumpcji. W tej sytuacji dalece niewystarczające są również same zaprzeczenia skarżącego i kwestionowanie przez niego zeznań świadka. W ocenie NSA w świetle zgromadzonego materiału dowodowego i logicznych wniosków, opartych na logicznym rozumowaniu i doświadczeniu życiowym, organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej miały podstawy do wszczęcia postępowania w oparciu o art. 52a u.p.n. i wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu środków zastępczych. Niezasadny jest również zarzut naruszenia prawa materialnego w postaci art. 52a ust. 1 u.p.n. w związku z art. 4 pkt 34 u.p.n. W ocenie skarżącego kasacyjnie organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej orzekające w niniejszej sprawie, a następnie Sąd pierwszej instancji, przyjęły błędną wykładnię ww. przepisów, przypisując skarżącemu zachowanie wypełniające przesłankę wprowadzania do obrotu środków zastępczych. NSA rozpoznający niniejszą sprawę całkowicie podziela argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 czerwca 2015 r., sygn. akt II OSK 2684/13, a także w wyroku z dnia 8 lipca 2015 r. w sprawie II OSK 2965/13 i wyroku z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14. Należy podzielić pogląd przyjmowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, że pojęcie "wprowadzenia do obrotu" środków zastępczych, o których mowa w art. 4 pkt 34 u.p.n. oznacza udostępnianie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak będącymi ich konsumentami tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. Zakaz ten obejmuje więc każdego, kto wprowadza do obrotu środek zastępczy, czyli udostępnia go osobie trzeciej w jakiejkolwiek formie i w jakimkolwiek celu, odpłatnie lub nieodpłatnie. Zgodzić się również należy ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Wojewódzkiego o odmienności oceny odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, przy uwzględnieniu noweli ustawy z dnia 8 października 2010 r. Przy zastosowaniu art. 52a ust. 1-3 u.p.n. brak jest racjonalnych argumentów przemawiających za odwoływaniem się do poglądów doktryny i judykatury ukształtowanych na gruncie przepisów karnych, zawartych w rozdziale 7 u.p.n., albowiem dotyczyły one przepisów karnych, penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, czyli narkotyków, a nie środków zastępczych i w dodatku przed wejściem w życie ww. nowelizacji. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. O odstąpieniu od kosztów postępowania kasacyjnego Sąd orzekł na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.