I FZ 378/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Hieronim Sęk, po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia wskazującego jako skarżącego K. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2400/15, odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2400/15, odrzucające skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2400/15, odrzucającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2015 r. nr [...], [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2011 r. postanawia: odrzucić zażalenie. 1. Postanowienie Sądu pierwszej instancji Postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 2400/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił zażalenie na postanowienie tego Sądu z dnia 9 maja 2016 r., sygn. akt jak wyżej, odrzucające skargę kasacyjną od postanowienia tego Sądu z dnia 18 stycznia 2016 r., sygn. akt jak wyżej, którym z kolei odrzucono skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 września 2015 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za listopad 2011 r. We treści wszystkich powołanych wyżej środków zaskarżenia, radca prawny R. O. (dalej: radca prawny) podawał, że składa je w imieniu K. O. 2. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji 2.1. Sąd odrzucił zażalenie na podstawie art. 194 § 2 i art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718; z późn. zm. dalej: P.p.s.a.). 2.2. W motywach takiego rozstrzygnięcia, Sąd stwierdził, że: - postanowienie z dnia 9 maja 2016 r. odrzucające skargę kasacyjną doręczono radcy prawnemu w dniu 6 czerwca 2016 r.; - na postanowienie to przysługiwał środek zaskarżenia w postaci zażalenia; - pismem z dnia 4 lipca 2016 r. radca prawny złożył środek zaskarżenia, który zatytułował "skarga kasacyjna"; - biorąc pod uwagę treść tego pisma, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 lipca 2016 r. uznano je za zażalenie; - jako takie zostało wniesione z uchybieniem terminu (przewidzianego w art. 194 § 2 P.p.s.a.); - w sprawie tej aktualne pozostawały rozważania Sądu zawarte w postanowieniu z dnia 18 stycznia 2016 r. dotyczące braku przedmiotu zaskarżenia, tj. nie wejścia do obrotu prawnego wymienionej wyżej decyzji z powodu jej nieprawidłowego doręczenia, jak również rozważania w treści postanowienia z dnia 9 maja 2016 r. co do braku przymiotu strony postępowania sądowoadministracyjnego u K. O. z powodu jego śmierci, a także wygaśnięcia pełnomocnictwa dla radcy prawnego R. O. z powodu śmierci tegoż mocodawcy. 3. Zażalenie 3.1. Zażalenie od postanowienia z dnia 18 lipca 2016 r. wniósł radca prawny, nadal wskazując, że czyni to w imieniu K. O. Postanowienie to zaskarżył w całości, wnosząc o jego uchylenie i przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. 3.2. Sądowi pierwszej instancji zarzucił naruszenie art. 194 § 1 pkt 7 P.p.s.a. przez niezasadne zastosowanie oraz art. 173 § 1 P.p.s.a. przez niezastosowanie. 3.3. W uzasadnieniu zażalenia zwrócił uwagę, że: - nie ma przepisu zgodnie z którym skarga kasacyjna nie przysługuje w sprawach, w których przysługuje zażalenie; - nie wniósł zażalenia, lecz skargę kasacyjną co miało podstawę w art. 173 § 1 P.p.s.a. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Zażalenie podlegało odrzuceniu. 4.2. Sąd pierwszej instancji w zaskarżonym postanowieniu odrzucił zażalenie z dwóch przyczyn. Pierwszą było uznanie, że złożono je po upływie terminu przypisanego do wniesienia takiego środka zaskarżenia. Drugą zaś to, że K. O. zmarł; od chwili śmierci utracił więc zdolność sądową, wygasło pełnomocnictwo przez niego udzielone radcy prawnemu, zaś decyzja wydana wobec jego osoby nie weszła do obrotu prawnego. W aspekcie tej drugiej przyczyny Sąd wyraźnie stwierdził, że: "Nie tracą również na aktualności rozważania Sądu zawarte w postanowieniu z 18 stycznia 2016 r. dotyczące braku przedmiotu zaskarżania, tj. decyzji opisanej jako zaskarżony akt jak i rozważania zawarte w postanowieniu z 9 maja 2016 r. dotyczące K. O. jako strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz wygaśnięcia jego pełnomocnictwa." Analiza rozważań przedstawionych w powoływanych przez Sąd pierwszej instancji postanowieniach potwierdza, że ważkie dla tego Sądu były ustalenia następstw związanych ze śmiercią K. O. 4.3. W rozpoznawanym na obecnym etapie postępowania zażaleniu podano, że wniesiono je "W imieniu Skarżącego". Sporządzający to zażalenie radca prawny w nagłówka pisma określił stronę postępowania jako: "Skarżący: K. O.", odwołał się przy tym do pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy. 4.4. W przedstawionych okolicznościach uznać należało, że zażalenie złożono w imieniu osoby nie mogącej być stroną postępowania sądowoadministracyjnego, gdyż ta nie żyje. K. O. zmarł w dniu 15 września 2015 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy oryginału odpisu skróconego aktu zgonu. W tej sytuacji zażalenie było zatem wniesione przez podmiot nieumocowany do dokonania takiej czynności. Pełnomocnictwo radcy prawnego wygasło wraz ze śmiercią K. O. Z tych zasadniczych powodów sporządzone i wniesione przez radcę prawnego zażalenie na postanowienie z dnia 18 lipca 2016 r. było niedopuszczalne. Jako takie podlegało odrzuceniu w myśl art. 178 w związku z art. 180 w związku z art. 197 § 1-2 P.p.s.a. 4.5. W zażaleniu zawarto wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zauważyć jednak należało, że radca prawny złożył w niniejszej sprawie zażalenie (nie skargę kasacyjną), a tego rodzaju środek zaskarżenia co do zasady rozpoznawany jest na posiedzeniu niejawnym (por. art. 197 § 1 P.p.s.a). W realiach sprawy nie było podstaw do odstępowania od tej reguły i kierowania sprawy na rozprawę, na co też zezwala art. 90 § 2 P.p.s.a.