I OSK 1074/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-08
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Joanna Runge-Lissowska, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP, wydanej na podstawie ustawy z 2005 r., podlega ograniczeniu czasowemu wynikającemu z art. 146 § 1 k.p.a., czy też art. 20 ustawy z 2005 r. wyłącza stosowanie tego przepisu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, który odsyła do stosowania przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania, nie wyłącza stosowania art. 146 § 2 k.p.a., ale jednocześnie wyłącza stosowanie art. 146 § 1 k.p.a. (termin przedawnienia uchylenia decyzji). W związku z tym, decyzja o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, nawet jeśli wydana na podstawie ustawy z 2005 r., nie podlega ograniczeniu czasowemu wynikającemu z art. 146 § 1 k.p.a. w kontekście wznowienia postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku WSA w Warszawie, który uchylił postanowienie Ministra wstrzymujące wykonanie decyzji Wojewody Ś. o potwierdzeniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP. Decyzja Wojewody z 2010 r. została wydana na podstawie wyroku Sądu Okręgowego, który następnie został zmieniony przez Sąd Najwyższy. Organy administracji wstrzymały wykonanie decyzji z 2010 r. z uwagi na prawdopodobieństwo jej uchylenia w wyniku wznowienia postępowania. WSA uznał, że organy nie wykazały prawdopodobieństwa uchylenia decyzji i naruszyły zasady trwałości decyzji ostatecznych oraz art. 146 § 1 k.p.a. NSA rozpoznał skargę kasacyjną Ministra.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA i oddalił skargę E. M., Z. S. i J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska Sędzia del. WSA Marian Wolanin (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Joanna Ukalska po rozpoznaniu w dniu 8 lutego 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Skarbu Państwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1766/15 w sprawie ze skargi E. M., Z. S. i J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia od E. M., Z. S. i J. P. na rzecz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1766/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpatrzeniu skargi E. M., Z. S. i J. P., uchylił postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r., Nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Wojewody Ś. z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Nr [...], Wojewoda Ś. - w wyniku wznowienia postępowania - uchylił w całości ostateczną decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r., Nr [...], oraz odmówił E. S. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez niego majątku K. i folwarku N. oraz pozostawienia przez H. A. działki gruntu o pow. 11,3749 ha pochodzącej z majątku [...], tj. nieruchomości znajdujących się poza obecnymi granicami RP. Powodem wznowienia postępowania i uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. było zaistnienie przesłanki zdefiniowanej w art. 145 § 5 pkt 1 kpa, którą jest wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2010 r., zmieniający wyrok Sądu Okręgowego w ten sposób, że powództwo E. S. w sprawie o ustalenie prawa własności do nieruchomości znajdującej się poza granicami RP – Sąd Najwyższy oddalił. Wyrok Sądu Okręgowego był zaś podstawą decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. potwierdzającą prawo do rekompensaty. W wyniku ponownej analizy akt sprawy Wojewoda Ś. odmówił skarżącemu potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ponieważ brak jest dowodów potwierdzających fakt posiadania prawa własności do nieruchomości znajdujących się poza obecnymi granicami RP. Decyzją z dnia [...] maja 2011 r., [...], Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania E. S., utrzymał w mocy decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r., lecz wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 1655/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił obie decyzje i Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2067/12, oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sprawa nie została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie decyzji negatywnej; nie można również zaakceptować stanowiska Sądu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który uznał, że przedłożone do akt sprawy dowody ponad wszelką wątpliwość przemawiają za tym, że E. S. wykazał tytuł prawny do nieruchomości po swoim ojcu A. S., określonych jako majątek K. i majątek N.. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego – wyrażonym w powołanym wyroku z dnia [...] lutego 2014 r. - sprawa wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego celem ustalenia, jakie nieruchomości A. S. i H. A. pozostawili poza obecnymi granicami RP. Decyzją z dnia [...] marca 2015 r., Nr [...], Wojewoda Ś. ponownie uchylił w całości ostateczną decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. oraz odmówił potwierdzenia prawa do rekompensaty. W wyniku rozpatrzenia odwołania L. S., E. M., Z. M. i J. P., decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r., Nr [...], Minister Skarbu Państwa uchylił decyzję Wojewody Ś. z dnia [...] marca 2015 r. w całości oraz przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi wojewódzkiemu celem wyjaśnienia spornych okoliczności w sprawie z uwzględnieniem wszystkich wskazówek zawartych w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...], Wojewoda Ś. wstrzymał wykonanie ostatecznej decyzji Wojewody Ś, z dnia [...] kwietnia 2010 r., ponieważ zachodziło prawdopodobieństwo jej uchylenia, jako wydanej na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r., który został zmieniony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...], poprzez oddalenie powództwa E. S. o ustalenie prawa własności. Po rozpatrzeniu zażalenia Z. S., J. P. i E. M., postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., Nr [...], Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] sierpnia 2015 r. wskazując, że organ ten uprawdopodobnił istnienie okoliczności uzasadniających uchylenie decyzji Wojewody Ś, z dnia [...] kwietnia 2010 r. Głównym dowodem w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r., który świadczył o rodzaju i powierzchni pozostawionej nieruchomości w miejscowości K. i N. był wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...], ustalający prawo własności A. S. do majątku K. obejmującego grunty o powierzchni 361 ha wraz z zabudowaniami i majątku N. o powierzchni 132 ha wraz z budynkiem stajni o powierzchni 3000 m2 oraz prawo własności H. A. do nieruchomości - działki ziemi w folwarku N. o powierzchni 11,37 ha, położonych w powiecie p., woj. p., tj. poza obecnymi granicami RP oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], oddalający apelację Skarbu Państwa - Wojewody Ś. od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...]. Wyrokiem z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...], Sąd Najwyższy uchylił wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...] i zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...], w ten sposób, że powództwo oddalił. Tym samym z obrotu prawnego został wyeliminowany dowód wskazujący, że A. S. oraz H. A. byli właścicielami nieruchomości położonych na Kresach Wschodnich, na podstawie którego to dowodu wydana została decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. Brak wstrzymania wykonalności powołanej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. może spowodować nieodwracalne skutki prawne, ponieważ decyzja ta potwierdza prawo do rekompensaty E. S., co oznacza, że jego spadkobiercy mogliby na jej podstawie zrealizować prawo do rekompensaty i żądać wypłaty kwoty [...] zł. Z uwagi zaś na fakt zaistnienia przesłanki wznowienia postępowania (art. 145 kpa) i duże prawdopodobieństwo tego, że w wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. zostanie zmieniona, konieczne jest wstrzymanie wykonalności przedmiotowej decyzji.
Oddalając skargę E. M., Z. S. i J. P. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że organy obu instancji w żaden sposób nie wykazały okoliczności wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania. Podstawę wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...], stanowiło wyłącznie to, że od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, udzielenie pomocy w przygotowaniu dowodów dla potrzeb postępowania administracyjnego nie jest rolą sądów i dochodzenie roszczeń na podstawie tej ustawy nie uzasadnia interesu prawnego do wytoczenia powództwa o ustalenie, że powód pozostawił poza obecnymi granicami RP nieruchomości do których jemu samemu bądź jego poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności. Zgodnie bowiem z art. 6 ust. 4 tej ustawy, do udowodnienia swoich praw należy wykorzystać wszystkie inne dostępne środki dowodowe, a organ odwoławczy utrzymując w mocy to postanowienie uznał, że organ pierwszej instancji uprawdopodobnił istnienie okoliczności, które uzasadniają uchylenie decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania i powielił stanowisko tego organu. Organy obu instancji nie podały, jakie konkretne okoliczności wskazują na to, że uchylenie tej decyzji jest prawdopodobne, tym bardziej, że z wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2014 r., sygn. akt I OSK 2067/12, wynika wprost, że nie podziela on stanowiska organu, że sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie decyzji negatywnej. Zbyt szybkie i nie poparte dostatecznie udokumentowanymi dowodami na istnienie przesłanek wskazujących na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji skorzystanie z instytucji wstrzymania decyzji może stanowić naruszenie zasady ogólnej trwałości decyzji ostatecznych. Wydając postanowienie na podstawie art. 152 §2 kpa, właściwy organ powinien wziąć pod uwagę wszystkie dostępne na tym etapie postępowania okoliczności faktyczne i prawne, przede wszystkim materiał dowodowy zawarty w aktach sprawy zakończonej dotychczasową decyzją i na tej podstawie wstępnie ocenić, czy istnieją podstawy do przyjęcia, że decyzja zostanie uchylona. Organy w przedmiotowej sprawie potraktowały sformułowanie "prawdopodobieństwo" zawarte w art. 152 §1 kpa, jako luźną poszlakę, a nie jako wniosek ściśle wynikający ze zbadanych wnikliwie okoliczności sprawy. Ponadto, organy obu instancji nie wzięły pod uwagę przesłanek wynikających z art. 146 §1 kpa z którego wynika, że po upływie okresu przedawnienia w sprawie rozpoznawanej w trybie wznowienia postępowania organ administracji publicznej traci uprawnienie do uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Upływ terminów określonych w tym przepisie, jako negatywnej przesłanki do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji, jest bezwarunkowy, tj. niezależny od okoliczności, które to spowodowały. Termin pięcioletni ma charakter materialny, dlatego jego upływ powoduje, że decyzja ostateczna nie może być uchylona, choćby wydana została z naruszeniem prawa. Decyzja Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r., potwierdzająca E. S. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, została skarżącemu doręczona w dniu [...] kwietnia 2010 r. Brak odniesienia się organów obu instancji do powyższych ustaleń przesądza o tym, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W skardze kasacyjnej od omawianego wyroku z dnia 20 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1766/15, Minister Skarbu Państwa zarzucił naruszenie:
- przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) – dalej ppsa, w zw. z art. 152 § 1 kpa, poprzez uwzględnienie skargi na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r. (znak: [...]) pomimo tego, że w sprawie istnieją przesłanki uprawdopodabniające uchylenie decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania,
- prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r., poz. 1090), polegającą na uznaniu, że w sprawach wszczętych i zakończonych na podstawie obecnie obowiązującej ustawy norma ta nie ma zastosowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że organ uprawdopodobnił istnienie okoliczności mogących skutkować uchyleniem ostatecznej decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. w wyniku wznowienia postępowania. Głównym dowodem świadczącym o rodzaju i powierzchni pozostawionych nieruchomości, na podstawie którego wydana została ostateczna decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., był wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia [...] czerwca 2008 r., sygn. akt [...] oraz wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia [...] grudnia 2008 r., sygn. akt [...], oddalający apelację pozwanego. Na mocy wyroku Sądu Najwyższego z dnia [...] marca 2010 r., sygn. akt [...], wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie został uchylony, natomiast wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach został zmieniony w ten sposób, że powództwo spadkodawcy skarżących zostało oddalone. Z obrotu prawnego został wyeliminowany jedyny dowód wskazujący na to, że poprzednicy prawni skarżących byli właścicielami nieruchomości pozostawionych na byłym terytorium RP. Zgodnie z art. 152 § 1 kpa, organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Oznacza to że organ zobowiązany jest wskazać w uzasadnieniu postanowienia, dlaczego możliwe jest uchylenie decyzji ostatecznej. Przesłanka ta nie wymaga udowodnienia, że decyzja dotychczasowa zostanie uchylona. Konieczne jest wskazanie w uzasadnieniu postanowienia okoliczności, które przemawiają za tym, że istnieje prawdopodobieństwo jej uchylenia. W uzasadnieniu postanowienia Ministra Skarbu Państwa, jak i poprzedzającego go postanowienia Wojewody Ś., wskazano na okoliczności mogące skutkować uchyleniem ostatecznej decyzji z dnia [...] kwietnia 2010 r., dlatego uznanie przez Sąd pierwszej instancji, że organy orzekające naruszyły w niniejszej sprawie art. 152 § 1 kpa jest błędne. Brak wstrzymania wykonalności ostatecznej decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. mógł spowodować nieodwracalne skutki prawne w postaci wypłaty spadkobiercom E. S. rekompensaty. Ponadto, z treści art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że ustawodawca wyłączył zastosowanie przepisów kpa, niewymienionych w powołanym przepisie, w tym art. 146 § 1 kpa, odnoszących się do postępowań nadzwyczajnych dotyczących wzruszenia decyzji ostatecznych. Unormowanie art. 20 powołanej ustawy jest zatem unormowaniem szczególnym w stosunku do przepisów kpa, a więc zgodnie z regułą lex specialis derogat legi generali organy obu instancji zobowiązane były odmówić zastosowania art. 146 § 1 kpa. Organy administracji publicznej w przypadkach decyzji dotyczących realizacji prawa do rekompensaty nie są bowiem ograniczone żadnym terminem do uchylenia decyzji ostatecznej w sytuacjach prawem przewidzianych. Zarówno decyzje pozytywne, jak i decyzje odmowne wydane na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej mogą być weryfikowane w trybach nadzwyczajnych na podstawie przepisów kpa. Wyłączenie stosowania do decyzji pozytywnych art. 146 § 1 kpa oznacza, że dopuszczalność ich uchylenia w wyniku wznowienia postępowania nie jest ograniczona żadnym terminem. Przepis art. 20 omawianej ustawy nie może zostać uznany za przepis przejściowy znajdujący zastosowanie wyłącznie do spraw zakończonych, prowadzonych na podstawie poprzednio obowiązujących ustaw. Przeciwko tezie o uznaniu tego przepisu za przepis przejściowy przemawia także systematyka tego aktu normatywnego. Przepisy zmieniające w omawianej ustawie zostały zamieszczone w art. 21 - 25, co przemawia za tym, że art. 20 jest ostatnim przepisem merytorycznym ustawy. Za przepis przejściowy należy uznać natomiast art. 26. Przepis prawny należy zaś interpretować zgodnie z jego miejscem w systematyce aktu prawnego. Uznać zatem należy, iż zaklasyfikowanie art. 20 omawianej ustawy do przepisów przejściowych jest niezasadne. W konsekwencji odmowa jego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji w niniejszej sprawie poprzez przyjęcie, że upłynął termin na uchylenie decyzji ostatecznej z dnia 6 kwietnia 2010 r., stanowi naruszenie prawa materialnego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną E. M., Z. S. i J. P. wnieśli od jej oddalenie, podnosząc argumenty mające przemawiać za niezasadnością zarzutów kasacyjnych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2014 r. poz. 1090), do postępowań zakończonych wydaniem decyzji lub zaświadczeń potwierdzających prawo do rekompensaty stosuje się art. 145, art. 145a, art. 146 § 2, art. 147-152, art. 154 § 2, art. 155-159 oraz art. 161-163 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że w przypadku zaświadczeń przepisy te stosuje się odpowiednio.
Treść cytowanego art. 20 nie została w jakikolwiek sposób zawężona do decyzji wydanych jedynie na podstawach prawnych obowiązujących przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., dlatego nie można wykluczać stosowania tego przepisu także wobec decyzji wydanych na podstawie tej ustawy. W treści omawianego art. 20 nie ma bowiem żadnego zastrzeżenia, aby przepis ten znajdował zastosowanie jedynie wobec postępowań zakończonych wydaniem decyzji przed wejściem w życie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Przepis ten znajduje zatem zastosowanie także wobec tych postępowań, które zostały zakończone ostateczną decyzją wydaną na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Z omawianego art. 20 wynika zaś, że do decyzji stosuje się m.in. art. 146 § 2 kpa, który stanowi, że nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Literalne odesłanie w omawianym art. 20 do stosowania wobec decyzji art. 146 § 2 kpa oznacza, że wobec tych decyzji nie stosuje się art. 146 § 1 kpa, który stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a i art. 145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.
Błędnie zatem Sąd pierwszej instancji przyjął dopuszczalność zastosowania, wobec decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r., przepisu art. 146 § 1 kpa, określającego przedawnienie uchylenia decyzji administracyjnej ze względu na upływ stosownego terminu od jej wydania, skoro przepis ten nie ma zastosowania do powołanej wyżej decyzji.
Zgodnie z art. 152 § 1 kpa, organ administracji publicznej właściwy w sprawie wznowienia postępowania wstrzyma z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji w wyniku wznowienia postępowania. Przesłanką orzeczenia o wstrzymaniu wykonania decyzji jest prawdopodobieństwo uchylenia tej decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
W decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. orzeczono nie tylko o potwierdzeniu prawa do rekompensaty dla wskazanej w tej decyzji osoby, ale również o zwaloryzowanej wartości pozostawionej nieruchomości w kwocie [...] zł oraz o wysokości rekompensaty w kwocie [...] zł, stanowiącej 20% wartości pozostawionej nieruchomości. Wartość nieruchomości została przy tym określona przez rzeczoznawcę majątkowego w operacie szacunkowym z dnia 9 grudnia 2009 r.
Z art. 11 ust. 5 i 6 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wynika, że wartość nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej określa się według stanu na dzień ich pozostawienia oraz według cen albo kosztów odtworzenia na dzień sporządzenia wyceny, którą następnie mnoży się przez współczynniki wymienione w art. 11 ust. 2 powołanej ustawy. Przepis art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 powołanej ustawy stanowi natomiast, że decyzja o potwierdzeniu prawa do rekompensaty zawiera m.in. wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania tej decyzji wartości nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku, o którym mowa w art. 6 ust. 3, również wskazanie zwaloryzowanej na dzień wydania decyzji wartości nabytego prawa własności nieruchomości albo wartości nabytego prawa użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej i wartości położonych na niej budynków, a także innych urządzeń albo lokali oraz wysokości rekompensaty określonej zgodnie z art. 13 powołanej ustawy.
Z powyższego wynika zatem, że zarówno wartość nieruchomości, jak również kwota rekompensaty, stanowią ustawowo obowiązkowy element rozstrzygnięcia w decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty. Ich kwoty powinny być zaś ustalane na dzień wydania decyzji o potwierdzeniu prawa do rekompensaty. Nawet więc jeżeli po wznowieniu postępowania organ administracji uznałby zaistnienie podstaw do ponownego potwierdzenia prawa do rekompensaty, to zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 i 3 w zw. z art. 10 ust. 2 i art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, byłby zobowiązany na nowo określić kwotę zwaloryzowanej wartości nieruchomości na dzień wydania ponownej decyzji i na tej podstawie ustalić w nowej wysokości kwotę rekompensaty stanowiącej 20% zwaloryzowanej wartości pozostawionych nieruchomości.
W takiej sytuacji nie mógłby więc znaleźć zastosowania art. 146 § 2 kpa, skoro ponowna decyzja musiałaby zawierać nowe rozstrzygnięcie w zakresie waloryzacji wartości nieruchomości i kwoty rekompensaty. W rozpatrywanej sprawie skutkowałoby to koniecznością uchylenia decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r. i wydania ponownej decyzji zawierającej nie tylko orzeczenie o potwierdzeniu prawa do rekompensaty, lecz także orzeczenie o zwaloryzowanej kwocie wartości nieruchomości na dzień wydania tej decyzji oraz orzeczenie o procentowej wysokości kwoty rekompensaty w odniesieniu do kwoty zwaloryzowanej wartości nieruchomości.
Powyższe spełnia przesłankę prawdopodobieństwa uchylenia decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r., określoną w art. 152 § 1 kpa, w wyniku wznowienia postępowania zakończonego tą decyzją. Jeżeli bowiem zostanie ustalony przez organ administracji brak podstaw do potwierdzenia prawa do rekompensaty, to ponowna decyzja będzie zawierać odmienne rozstrzygnięcie od dotychczas wydanego. Jeżeli natomiast organ administracji ustali podstawy do potwierdzenia prawa do rekompensaty, to w takiej sytuacji będzie zobowiązany dokonać ponownego ustalenia kwoty wartości nieruchomości po jej waloryzacji i w konsekwencji tego wysokości kwoty rekompensaty, co również stanowiłoby inne treściowo rozstrzygnięcie od zawartego w decyzji Wojewody Ś. z dnia [...] kwietnia 2010 r.
Z powyższych względów należało uznać zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ppsa w zw. z art. 152 § 1 kpa, za dający podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi złożonej na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2015 r., Nr [...], jako zgodne z prawem.
W związku z powyższym, na podstawie art. 188 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.
Na podstawie art. 206 ppsa odstąpiono od zasądzenia kosztów postępowania od skarżących do Sądu pierwszej instancji na rzecz skarżącego kasacyjnie uznając, że nieprawidłowe orzeczenie Sądu pierwszej instancji w okolicznościach niniejszej sprawy nie może skutkować ponoszeniem kosztów postępowania przez skarżących do tego Sądu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło