I SAB/Wa 652/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 20 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. L. i Z. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. jako "[...] Kolonia oznaczona dominalnym nr [...] gminnym nr [...]" - dz. Nr [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. solidarnie na rzecz A. L.i Z. R. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia [...] marca 2005 r. Z. R. i A. L. wystąpiły do Prezydenta W. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. hip. "[...] Kolonia ozn. hip Dominalnym nr [...], gminnym nr [...], dz. Nr [...]", objętą działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Prezydent W. decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], odmówił przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy d. ul. [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania A. L., utrzymał w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. Na powyższą decyzję A. L. i Z. R. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 1460/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] czerwca 2009 r. W dniu [...] lipca 2011 r. akta administracyjne sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem z dnia 1 kwietnia 2011 r., zwrócone zostały do Prezydenta W. Pismem z dnia [...] października 2012 r. organ poinformował strony, że z uwagi na dużą ilość rozpoznawanych jednocześnie spraw z zakresu odszkodowań, postępowanie z ich wniosku zakończy się do dnia [...] lutego 2013 r. Kolejnym pismem z dnia [...] maja 2013 r. organ, ponownie poinformował strony, że z uwagi na dużą ilość spraw postępowanie odszkodowawcze nie mogło zostać zakończone. Jednocześnie jako przewidywany termin wydania decyzji organ wskazał dzień [...] sierpnia 2013 r. Pismem z dnia [...] czerwca 2014 r. wnioskodawczynie Z. R. i A. L. wystąpiły do Wojewody [...] w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (Kpa), z zażaleniem na niezałatwienie przez Prezydenta sprawy w terminie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., nr [...], Wojewoda uznał wniesione zażalenie za uzasadnione, zobowiązując jednocześnie Prezydenta W. do rozpoznania wniosku odszkodowawczego, w terminie trzech miesięcy od dnia otrzymania postanowienia wraz z aktami sprawy. Pismem z dnia [...] maja 2015 r. A. L. i Z. R. reprezentowane przez adwokata R. M. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W., w przedmiocie rozpoznania ich wniosku odszkodowawczego za nieruchomość położoną w W. przy ulicy przy ul. [...]. W uzasadnieniu skargi zarzucono organowi naruszenie ustawowych terminów załatwienia sprawy, o których mowa w art. 35 Kpa, oraz zasadę szybkości postępowania wyrażoną w art. 12 Kpa. Strona skarżąca podkreśliła również, że od momentu zwrotu akt do organu w lipca 2011 r. do chwili obecnej, Prezydent nie podjął jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wnosząc o jej oddalenie wskazał, że zebrał już cały potrzebny do zakończenia postępowania materiał dowodowy. Na chwilę obecną możliwe jest jedynie sporządzenie opinii geodezyjnej wskazującej datę przejęcia wskazanego terenu pod inwestycje. Ponadto organ podkreślił, że pismem z dnia [...] września 2015 r. wystąpił do pełnomocnika stron z prośbą o dostarczenie dokumentów potwierdzających, iż dawni właściciele utracili możliwość władania nieruchomością po dniu [...] kwietnia 1958 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: W myśl art. 119 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – powoływana dalej jako "ppsa"), sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 ppsa, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Z przepisu art. 35 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej zwanej "Kpa") wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. O każdym przypadku nie załatwienia sprawy w terminie, organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kpa). Ten sam obowiązek ciąży na organie również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 Kpa). Z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie wydał decyzji lub postanowienia, względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 p.p.s.a. (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Natomiast instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Zatem celem jej jest zmobilizowanie organu do wydania orzeczenia merytorycznie kończącego wszczęte postępowanie administracyjne. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga A. L. i Z. R. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku odszkodowawczego za nieruchomość przy ul. [...] ozn. hip. "[...] Kolonia ozn. hip Dominalnym nr [...], gminnym nr [...], dz. Nr [...]", zasługuje na uwzględnienie, co skutkuje zobowiązaniem organu przez Sąd do wydania rozstrzygnięcia w sprawie w zakreślonym w wyroku terminie. W przedmiotowej sprawie poza sporem jest, iż Prezydent nie zakończył sprawy i nadal pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku o odszkodowanie za przejętą nieruchomość. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] marca 2005 r. Prezydent wprawdzie rozpoznał sprawę decyzją odmowną z dnia [...] czerwca 2009 r., utrzymaną następnie w mocy przez Wojewodę [...], jednakże obie te decyzje uchylone zostały prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 kwietnia 2011 r. Akta sprawy wraz z wyrokiem przekazane zostały do Prezydenta W. w dniu [...] lipca 2011 r. Mimo więc upływu prawie pięciu lat od momentu otrzymania akt sprawy wraz z wyrokiem uchylającym wydane w sprawie rozstrzygnięcie, Prezydent W. nie zakończył postępowania zainicjowanego wnioskiem z dnia [...] marca 2005 r. i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu Sąd zobowiązał Prezydenta W. do rozpatrzenia wniosku odszkodowawczego w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt sprawy od dnia otrzymania akt sprawy w lipcu 2011 r., do dnia wyrokowania Prezydent W. nie tylko nie wydał w sprawie rozstrzygnięcia, ale również nie podejmował jakichkolwiek działań zmierzających do zakończenia postępowania. Tymczasem postępowanie odszkodowawcze toczy się ponad 10 lat, co w ocenie Sądu było wystarczającym okresem na zlecenie przez urząd sporządzenia opinii geodezyjnej wskazującej datę przejęcia wskazanego terenu pod inwestycje oraz wezwania stron do dostarczenia dokumentów potwierdzających, iż dawni właściciele utracili możliwość władania nieruchomością po [...] kwietnia 1958 r. Nie można zatem przyjąć, że organ działał w sprawie wnikliwie i szybko, czy też bez zbędnej zwłoki oraz na bieżąco prowadził sprawę. Ponadto organ nie wywiązywał się z obowiązków wynikających z art. 36 Kpa i w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kpa, nie powiadamiał o tym fakcie strony. Zrobił to dwukrotnie, pismami z dnia [...] października 2012 r. i z dnia [...] maja 2013 r., wyznaczając przy terminy, z których z wynikało, że organ z góry założył możliwość przekroczenia ustawowych terminów załatwienia sprawy. Praktyki takie są niedopuszczalne. Wprawdzie przepis art. 36 Kpa, nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 120 oraz art. 149 § 1 ppsa orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 związku art. 205 § 2 ppsa.