I GSK 320/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Po 1260/15 w sprawie ze skargi M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: 1. umorzyć postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym; 2. zwrócić M. B. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uiszczony wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 304 (trzystu czterech) złotych. Wyrokiem z dnia 15 grudnia 2016 r., w sprawie o sygn. akt III SA/Po 1260/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę M. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z [...] listopada 2015 r., nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył M. B. Pismem procesowym z dnia [...] października 2019 r. M. B. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) z uwagi na zatwierdzenie listy wierzytelności w zakończonym postępowaniu upadłościowym, które obejmowało wierzytelność wynikającą z decyzji będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie X Wydziału Gospodarczego ds. Upadłościowych i Restrukturyzacyjnych z dnia [...] czerwca 2017 r., sygn. akt [...] została ogłoszona upadłość skarżącego M. B., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. W dniu [...] października 2017 r. Naczelnik Trzeciego Urzędu Skarbowego w Sz. złożył zgłoszenie wierzytelności na kwotę 156 395,00 zł, które zostało uzupełnione zgłoszeniem wierzytelności z dnia 30 listopada 2017 r. obejmującym wierzytelności w kwocie 28 344,00 zł. Przedmiotem zgłoszenia była między innymi wierzytelność z tytułu podatku akcyzowego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w kwocie 20 221,00 zł. Oba zgłoszenia wierzytelności zostały uznane przez Syndyka Masy Upadłości w całości na liście wierzytelności pod. poz. nr 1. Zatem lista wierzytelności została zatwierdzona w zakończonym postępowaniu upadłościowym wobec skarżącego. Zarządzeniem z dnia 10 grudnia 2019 r. zawiadomiono o toczącym się postępowaniu Syndyka masy upadłości M. B. - J. S. Poinformowano Syndyka, że w piśmie z dnia [...] października 2019 r. skarżący wniósł o umorzenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Sędzia sprawozdawca zwrócił się do syndyka o zajęcie stanowiska w sprawie. Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. J. S. (Syndyk masy upadłości) wskazał, że postępowanie upadłościowe prowadzone wobec M. B. zakończyło się wraz z uprawomocnieniem się postanowienia określającego plan spłat wierzytelności M. B. Na liście wierzytelności zostały umieszczone wierzytelności wskazane w załączonym do niniejszego pisma sprawozdaniu ostatecznym. W sprawozdaniu Syndyk wskazał, że w toku postępowania na liście wierzytelności i uzupełniającej pierwszej liście, uznane zostały wierzytelności w łącznej kwocie 211 432, 75 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 145 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2019 r. poz. 498 ze zm.) postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. W doktrynie i judykaturze na tle regulacji zawartej w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego formułowany jest pogląd, że po ogłoszeniu upadłości właściwym trybem dochodzenia wierzytelności podlegającej zaspokojeniu w podziale funduszów masy upadłości jest zgłoszenie wierzytelności w postępowaniu upadłościowym. "Z tego względu przyjmuje się, że co do zasady nie jest dopuszczalne wytoczenie po ogłoszeniu upadłości (obejmującej likwidację masy) procesów o wierzytelności o podlegające zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym. Co się zaś tyczy procesów wszczętych przed ogłoszeniem upadłości o wierzytelność podlegającą zgłoszeniu w postępowaniu upadłościowym w art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, zgodnie z tradycją, wprowadza się unormowanie, że prowadzenie takiego procesu po ogłoszeniu upadłości jest dopuszczalne, ale tylko wtedy, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie została umieszczona na liście wierzytelności. W takiej sytuacji w art. 145 przewiduje się, że postępowanie sądowe i administracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność może być "podjęte" przeciw syndykowi (por. postanowienie NSA z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt I GSK 682/12). Umorzenie postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku wciągnięcia objętej nim należności na listę wierzytelności następuje na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. ("postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe")" – (tamże; por. też: postanowienie SN z dnia 2 lutego 2006 r., II CK 391/05 – LEX nr 192024; postanowienie NSA z dnia 10 maja 2004 r., FZ 12/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Postanowienie o umorzeniu postępowania może zapaść na posiedzeniu niejawnym (§ 2). Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skoro sporna w sprawie wierzytelność z tytułu podatku akcyzowego określonego decyzją Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w kwocie 20 221,00 zł została wciągnięta na listę wierzytelności w postępowaniu upadłościowym prowadzonym wobec wnoszącego skargę kasacyjną, upadłego M. B., osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej pod sygn. akt [...], to postępowanie wywołane jego skargą kasacyjną podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Cytowany wyżej przepis art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego wyraźnie sprzeciwia się podjęciu postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko Syndykowi Masy Upadłości w sytuacji, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność została umieszczona na liście wierzytelności. Z wymienionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. i art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego postanowił jak w sentencji.