II OZ 565/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Kobylecka po rozpoznaniu w dniu 1 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. R. i A. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 572/15 o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w dniu 20 stycznia 2016r. w sprawie ze skargi A. R. i A. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 23 marca 2016r., sygn. akt II SA/Gd 572/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2012r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. oddalił wniosek A. R. i A. R. o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 20 stycznia 2016r. wydanego w sprawie ze skargi A. R. i A. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że wnioskiem z dnia 9 marca 2016r. pełnomocnik A. R. i A. R.i zwrócił się o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienie wyroku z dnia 20 stycznia 2016r., którym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę A. R. i A. R. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] sierpnia 2015r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wraz z tym wnioskiem pełnomocnik skarżących złożył wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku oraz oświadczył, że o wydaniu wyroku oraz o terminie rozprawy powziął wiadomość dopiero w dniu 3 marca 2016r. w wyniku rozmowy telefonicznej przeprowadzonej z sekretariatem sądu, a w dniu 9 marca 2016r. przeglądając akta sprawy ustalił, że korespondencja zawierająca zawiadomienie o rozprawie nie została mu doręczona mimo, że umieszczono na niej adnotację o awizowaniu przesyłki i niepodjęciu w terminie. Pełnomocnik skarżących zaprzeczył jakoby doręczono mu awizo nieodebranej przesyłki i podał, że kancelaria jest czynna codziennie w godzinach 9 -17 i nie ma możliwości, aby taka sytuacja miała miejsce. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, że wniosek skarżących nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż nie zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wydanego w dniu 20 stycznia 2016r. Kryterium braku winy wiąże się z koniecznością dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, a powołane przez pełnomocnika skarżących okoliczności nie wskazują na to, że niedokonanie czynności w ustawowym terminie spowodowane było przeszkodą nie do przezwyciężenia przy dochowaniu najwyższej staranności. W ocenie Sądu, za okoliczność braku winy w uchybieniu terminu nie może być uznane oświadczenie pełnomocnika skarżących, że nie otrzymał powiadomienia o braku możliwości doręczenia przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Zarzuty pełnomocnika skarżących sprowadzają się w istocie do twierdzeń o nieotrzymaniu awiz i nieprawidłowym funkcjonowaniu operatora pocztowego Poczty Polskiej. Skarżący nie podjęli żadnych kroków w kierunku wyjaśnienia tej okoliczności, nie zwrócili się do właściwego urzędu pocztowego z zapytaniem, gdzie doręczyciel pozostawił awizo, ani nie złożyli stosownej reklamacji. Sąd wskazał, że z adnotacji na kopercie, zawierającej zwróconą do Sądu korespondencję, znajdującej się w aktach sprawy, jednoznacznie wynika, że przesyłka była dwukrotnie awizowana przez pocztę: w dniu 14 grudnia 2015r. oraz 22 grudnia 2015r., o czym doręczyciel poinformował stronę poprzez pozostawienie awiza w oddawczej skrzynce pocztowej. W ocenie Sądu, powołanie się przez stroną skarżącą na okoliczność, że nie otrzymała przesyłki, ani dwukrotnego awiza o jego pozostawieniu w placówce pocztowej, nie było przekonujące, miało jedynie formę polemiki pozbawionej wsparcia jakimikolwiek dowodami, świadczącymi o tym, że stan faktyczny był w rzeczywistości inny. Tym samym skutek doręczenia przesyłki na zasadzie art. 73 § 4 p.p.s.a. nie został przez skarżących obalony. W okolicznościach sprawy, mając na uwadze, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa, Sąd stwierdził brak podstaw do zastosowania art. 86 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie Sąd stwierdził, że przywrócenie terminu tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego, tym bardziej że z adnotacji znajdującej się na zwróconej do organu przesyłce wynika, że była ona dwukrotnie awizowana. Zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 marca 2016r. złożyli A. R. i A. R., reprezentowani przez fachowego pełnomocnika i zaskarżając je w całości zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, a to normy art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w zakresie, w jakim norma ta dopuszcza rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu na rozprawie, choć zgłoszony w treści wniosku dowód z przesłuchania świadków - pracowników sekretariatu kancelarii pełnomocnika skarżących na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia uzasadniał rozpoznanie sprawy na rozprawie celem przesłuchania tychże świadków; 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia, a to poprzez: a) przyjęcie jakoby nie złożenie przez pełnomocnika skarżących reklamacji usług pocztowych w związku z nie doręczeniem mu zawiadomienia o rozprawie wyznaczonej na styczeń 2016r. wskazywać miałoby na jego zawinienie w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 20.01.2016r., podczas gdy reguły prawidłowego wnioskowania wykluczają istnienie pomiędzy tymi zdarzeniami związku, którego dopatrzył się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nadto ustalenie to pomija okoliczność, iż o przyczynie uchybienia terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 20.01.2016r. (nie doręczeniu zawiadomienia o rozprawie) pełnomocnik skarżących dowiedział się w dniu 9.03.2016r. tj. na jeden dzień przed upływem terminu do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 20.01.2016r., co faktycznie wykluczyło możliwość przeprowadzenia postępowania reklamacyjnego i zawiadomienie Sądu o jego wynikach w dacie złożenia wniosku o przywrócenie terminu; b) mylne i sprzeczne z zasadami prawidłowego wnioskowania przyjęcie jakoby z faktu umieszczenia na zwróconej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku kopercie - zawierającej zawiadomienie pełnomocnika skarżących o rozprawie - adnotacji o podwójnym awizowaniu przesyłki pod adresem pełnomocnika skarżących wynikać miało, że doręczyciel poinformował pełnomocnika skarżących o tymże awizowaniu poprzez pozostawienie awiza w skrzynce pocztowej, podczas gdy reguły prawidłowego wnioskowania wykluczają istnienie pomiędzy tymi zdarzeniami związku, którego dopatrzył się Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nadto ustalenie to sprzeczne jest z zapewnieniem pełnomocnika skarżących i zasadami doświadczenia życiowego wskazującymi, że w grudniu, w okresie przedświątecznym pracownicy poczty mają do wykonania znacznie więcej pracy niż w pozostałym okresie roku i na ten właśnie okres przypada największa liczba omyłek (np. włożenie awizo do niewłaściwej skrzynki pocztowej) i reklamacji, co z kolei za wysoce prawdopodobne pozwala uznać, że i w stanie faktycznym sprawy miejsce miała podobna omyłka; c) sprzeczne ze stanem faktycznym ustalenie, jakoby zapewnienia pełnomocnika skarżących o niezawinionym uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku z dnia 20.01.2016r. stanowić miały jedynie jego polemikę pozbawioną wsparcia jakimikolwiek dowodami, choć pełnomocnik skarżącej zaoferował Sądowi konkretne dowody, mianowicie dowody z zeznań świadków tj. osób odpowiedzialnych w jego kancelarii m.in. za obsługę poczty przychodzącej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 stycznia 2016r. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. Sąd na wniosek strony postanawia o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak jej winy w uchybieniu terminu. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu wiąże się z tym, że strona winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność i fakt, iż przeszkoda uniemożliwiająca dokonanie czynności w terminie była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć bowiem miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W orzecznictwie i doktrynie powszechnie przyjęte jest, że zakres pojęcia winy w uchybieniu terminu obejmuje również winę osób trzecich upoważnionych przez stronę postępowania do dokonania czynności. W sprawie niniejszej, do pełnomocnika skarżących należało wykazanie zaistnienia obiektywnych, występujących bez jego woli okoliczności, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu sprawy swoich mocodawców udaremniły mu dokonanie czynności złożenia w terminie wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem. Zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 20 stycznia 2016r., po zamknięciu której został wydany wyrok, było bowiem wysłane przez Sąd do pełnomocnika skarżących. Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca zawiadomienie o terminie rozprawy, wysłana na adres kancelarii pełnomocnika była dwukrotnie awizowana przez pocztę: 14 grudnia 2015r. i 22 grudnia 2015r.; przekazanie jej do Sądu nastąpiło w dniu 31 grudnia 2015r. Z zawartego we wniosku o przywrócenie terminu oświadczenia profesjonalnego pełnomocnika skarżących wynika, że dnia 3 marca 2016r. telefonicznie powziął on wiadomość od pracownika sekretariatu Sądu o rozprawie i wydanym wyroku, zaś 9 marca 2016r. przeglądając akta dowiedział się o przyczynie uchybienia terminowi do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Wniosek złożył dnia 10 marca 2016r., tj. z zachowaniem 7 dniowego terminu od powzięcia tej wiadomości. W zażaleniu na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu pełnomocnik skarżących zarzucił naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżących we wniosku o przywrócenie terminu zawnioskował bowiem dowód z zeznań świadków - dwóch pracowników swojej kancelarii, odpowiedzialnych za obsługę poczty przychodzącej na okoliczność, że w kancelarii nie pozostawiono awiza nieodebranej przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy. Wyjaśnienie tej okoliczności jest bardzo istotne, albowiem uznanie przesyłki za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. (doręczenie zastępcze) uzależnione jest od prawidłowego jej awizowania. Słuszny zatem jest zarzut zawarty w zażaleniu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdzając, że pełnomocnik skarżących nie uprawdopodobnił okoliczności braku winy w uchybieniu terminu, nie odniósł się jednocześnie do wniosku dowodowego pełnomocnika, złożonego na okoliczność prawidłowości awizowania przesyłki zawierającej zawiadomienie o terminie rozprawy oraz braku możliwości złożenia reklamacji przesyłki do czasu wniesienie wniosku o przywrócenie terminu. Z brakiem winy mamy do czynienia w przypadku zaistnienia niezależnych od strony która uchybiła terminowi (jej pełnomocnika) i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia terminu, wyznaczonego przepisami prawa. Należy także zauważyć, że strona ma uprawdopodobnić brak winy, a nie ją udowodnić. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu, co daje możliwość sądowi uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniony w uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy. Pozbawiona podstaw jest natomiast podana w zażaleniu okoliczność, że w okresie przedświątecznym pracownicy poczty mają znacznie więcej pracy i na ten okres przypada największa liczba omyłek w doręczaniu przesyłek. Wystąpienie takiego przypadku musiałoby być w sprawie niniejszej udowodnione. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie wydane zostało bez należytego wyjaśnienia sprawy i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.