I SA/Wa 885/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędziowie: WSA Małgorzata Miron (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta O. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia przez gminę z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] – każdą w części dotyczącej działki nr [...] o pow. [...] m2, położonej w O. przy ul. [...]; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja w zakresie określonym w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 4. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz skarżącego Prezydenta Miasta O. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Sygnatura akt I SA/Wa 885/13 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta O. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał następujące ustalenia faktyczne i prawne: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. Nr [...] na podstawie art. 13 ust. 2 i 4 w związku z art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz.U. z 2004 Nr 208, poz. 2128 ze zm.) odmówił stwierdzenia nabycia z mocy prawa przez Gminę O. własności nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb [...]) oraz nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb [...]). W swojej decyzji Wojewoda stwierdził, że nie została spełniona jedna z przesłanek określonych w art. 13 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa warunkujących nabycie ww. nieruchomości, ponieważ na dzień 30 czerwca 2000 r. nie były one położone na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolne. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Prezydent Miasta O. stwierdzając, że opisane nieruchomości spełniają warunki do przeniesienia prawa własności na rzecz gminy. Rozpatrując niniejszą sprawę organ odwoławczy przypomniał treść art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa i stwierdził, że zakres unormowania przepisów ww. ustawy obejmuje zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa określonym w jej art. 1, czyli nieruchomościami rolnymi w rozumieniu Kodeksu cywilnego, położonymi na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i Parków Narodowych. Tak więc aby przedmiotowa nieruchomość stała się własnością gminy, na mocy art. 13 ust. 2 ustawy musi być na dzień 30 czerwca 2000 r. m.in. położona na obszarze przeznaczonym w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Jak wynika z akt sprawy w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego Gminy O., którego ustalenia obowiązywały na dzień 30 czerwca 2000 r., nieruchomość stanowiąca działkę ew. nr [...] w części położona była na terenach przeznaczonych pod zabudowę jednorodzinną osiedla [...], w pozostałej zaś części położona była na terenach rolnych. Nieruchomość oznaczona działką nr [...] położona była na obszarze przeznaczonym pod projektowane osiedle [...]. Nieruchomości te nie były zatem w planie zagospodarowania przestrzennego przeznaczone na cele gospodarki rolnej. Nie można zatem uznać, aby jedna z przesłanek, o których mowa w art. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. została w przedmiotowej sprawie spełniona. Słusznie zatem Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia przez Gminę O. z dniem 1 lipca 2000 r. nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb [...]) oraz nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha (obręb [...]). Prezydent Miasta O. złożył skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest naruszenie: – art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 k.p.a. poprzez błędną ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, brak rozważenia wszystkich okoliczności mogących mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia oraz błędne przyjęcie, że sporna nieruchomość nie była w całości przeznaczona na cele gospodarki rolnej; – błąd w ustaleniach faktycznych w zakresie, w jakim organ odwoławczy przyjął, że sporna nieruchomość nie była przeznaczona na cele gospodarki rolnej; 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa poprzez błędne przyjęcie, że sporna nieruchomość nie była przeznaczona na cele gospodarki rolnej i jako taka nie podlega z mocy ustawy nabyciu przez Gminę Miasto O. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obowiązującym dnia 1 lipca 2000 r. część działki ewidencyjnej nr [...] stanowi tereny rolne, jedynie pozostała część działki nie spełnia tej przesłanki i położona jest na terenie planowanej zabudowy jednorodzinnej. Ponieważ działka nie podlegała podziałowi należy przyjąć, że skoro część spełnia warunki dla jej skomunalizowania, to winna zostać uznana za spełniającą przesłanki do jej nabycia przez Gminę O. z mocy ustawy. W konkluzji wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest częściowo uzasadniona. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma ustalenie, czy nieruchomość oznaczona jako działki nr [...] i [...], położona w O., spełnia warunki z art. 13 ustęp 2 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2007 r. Nr 231, poz. 1700 ze zm.). Przepis ten stanowi, iż nieruchomości rolne nieprzekazane do Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 16 ustęp 3 lub nieprzekazane Agencji Nieruchomości Rolnych ostatecznymi decyzjami, o których mowa w art. 17 ust. 1 w terminie określonym w ust. 1, stają się z mocy prawa własnością gmin, na których są położone. Należy przyjąć, że "nieruchomości rolne", o których mowa w tym przepisie, to nieruchomości, o jakich mowa w art. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc nieruchomości rolne w rozumieniu Kodeksu cywilnego, położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej, z wyłączeniem gruntów znajdujących się w zarządzie Lasów Państwowych i parków narodowych. Z kolei Kodeks cywilny, do którego odsyła ten przepis, w art. 461 stanowi, że nieruchomościami rolnymi (gruntami rolnymi) są nieruchomości, które są lub mogą być wykorzystywane dla prowadzenia działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, nie wyłączając produkcji ogrodniczej, sadowniczej i rybnej. Z przedstawionych regulacji prawnych wynika, że nieruchomościami rolnymi w rozumieniu ustawy z dnia 19 października 1991 r. są nieruchomości zdefiniowane w przepisach Kodeksu cywilnego i stosownie do art. 1 pkt 1 tej ustawy położone na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Tylko więc nieruchomości spełniające te warunki podlegają komunalizacji z mocy prawa na podstawie art. 13 powołanej ustawy. Dla zastosowania tego przepisu konieczne jest ustalenie, czy będąca przedmiotem postępowania nieruchomość w dniu 1 lipca 2000 r., oprócz spełnienia innych warunków określonych w tym przepisie, była przeznaczona w planie zagospodarowania przestrzennego na cele gospodarki rolnej. Nie sporne jest, co także wynika z akt sprawy, że wg miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta O. zatwierdzonego uchwałą Rady Narodowej Miasta O. z dnia [...] listopada 1986 r., obowiązującego w dniu 1 lipca 2000 r., działka nr [...] położona była na obszarze przeznaczonym pod projektowane osiedle [...]. Rację ma zatem organ administracji twierdząc, że skoro działka ta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego nie była przeznaczona na cele produkcji rolnej, to nie została spełniona jedna z przesłanek wymienionych w art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Wobec powyższego prawidłowe jest również stanowisko organu, że własność działki nr [...] nie przeszła z dniem 1 lipca 2000 r. z mocy prawa na rzecz gminy Miasta O. Natomiast błędnie organy przyjęły, że brak jest podstaw do pozytywnego rozstrzygnięcia co do działki nr [...]. Stan faktyczny również w tej części nie budzi wątpliwości: z wypisu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] listopada 1986 r. wynika, że działka o nr ewidencyjnym [...] zlokalizowana na rysunku planu na terenie jednostki J 7MN oraz RP jest położona na 2 obszarach: 1. Część "1" działki zlokalizowana jest na terenie jednostki o symbolu J7MN – Część terenu projektowanej zabudowy jednorodzinnej osiedla [...]. Realizacja sukcesywna – wymaga opracowania planu podziału geodezyjnego i przeprowadzenia tego podziału w terenie wraz z wytyczeniem sieci ulic wewnętrznych oraz zabezpieczeniem odpowiednich działek pod urządzenia usługowe. Istniejące enklawy zadrzewienia leśnego do zachowania jako terenu zieleni publicznej o charakterze leśnym. Istniejące siedliska rolne oraz zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna w dobrym stanie do zachowania. 2. Część "2"– działki zlokalizowana na terenie o symbolu RP - tereny rolne. W tej sytuacji nieuprawnione jest twierdzenie organu, że również co do działki o nr ew. [...] nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących przejście nieruchomości na własność Gminy. Wadliwie bowiem organ przyjął, że skoro jedynie część działki spełnia omawiane normy to nie jest możliwe pozytywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie co do całej nieruchomości. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 13 ww. ustawy z dniem 1 lipca 2000 r. nabycie przez gminę własności nieruchomości, o ile spełniają one wymogi wskazane w tym przepisie, odbywa się z mocy prawa (ex lege). W konsekwencji od upływu ustawowego terminu nastąpił podział nieruchomości na część spełniającą określone w ustawie warunki i tym samym nabytą przez Gminę Miasto O. (określona na rysunku planu jako cześć "2") oraz na część niespełniającą ustawowych przesłanek i jako taką pozostającą własnością Skarbu Państwa (oznaczona na rysunku planu jako część "1"). W tym zakresie Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podzielił argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroków Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2008 r. w sprawie II OSK 1612/07 oraz z dnia 26 lipca 2013 r., I OSK 346/12 (dostępne w http://:orzeczenia.nsa.gov.pl). Konkludując, wadliwe jest rozstrzygnięcie organów w części, w której stwierdzono, że działka nr [...] nie spełniała przesłanek, których zaistnienie powodowało przejście własności nieruchomości na rzecz gminy. Skoro bowiem z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wynika, że część "2" działki wg oznaczenia na rysunku stanowiącym integralną część wyrysu zlokalizowana jest na terenie oznaczonym jako tereny rolne, to własność tej części działki – o ile spełnione są pozostałe przesłanki wymienione w art. 13 ust. 2 ustawy, przeszła na rzecz gminy. W pozostałej części żądanie gminy jest nieuzasadnione. W tym stanie rzeczy zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji w części, w której odmawiają one stwierdzenia nabycia przez gminę Miasto O. własności części nieruchomości stanowiącej część działki nr [...], została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego – art. 13 ust. 2 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Rozpoznając ponownie sprawę organ związany będzie przedstawioną wyżej oceną prawną. A zatem organ zobowiązany będzie dokonać geodezyjnego podziału działki nr [...] na części odpowiadające granicom określonym w planie jako część "1" i część "2", który to podział odbył się ex lege, a następnie wydać stosowne rozstrzygnięcia co do działek powstałych w wyniku podziału. Nie może także ujść uwadze, że przed uwzględnieniem wniosku o stwierdzenie nabycia własności części działki przez Gminę organy będą zobligowane do wyjaśnienia, czy spełnione są pozostałe przesłanki wymienione w art. 13 ust. 2 omaw. ustawy. Ten aspekt został wszak pominięty przez organy dotychczas orzekające wobec stwierdzenia (wadliwego), że nie zaistniała przesłanka przeznaczenia nieruchomości na cele produkcji rolnej. W tym stanie rzeczy działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 jak i 151 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach zostało oparte o treść art. 200 i 205 tej ustawy.