II SA/Ol 1044/13
WyrokWSA w Olsztynie2014-01-23
Skład orzekający: Marzenna Glabas, Katarzyna Matczak, Beata Jezielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów, ich zatrzymaniu i nakazaniu zaprzestania działalności gospodarczej, wydana na podstawie uzasadnionego podejrzenia stwarzania zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, jest zgodna z prawem, nawet jeśli strona kwestionuje sposób przeprowadzenia kontroli i zarzuca naruszenie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej oraz Kodeksu postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy inspekcji sanitarnej działały prawidłowo, wydając decyzję o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu produktów i ich zatrzymaniu na podstawie art. 27c ust. 1 i 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Uzasadnione podejrzenie zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi, wynikające z informacji o zatruciach po zażyciu produktów dostępnych w sklepie oraz wcześniejszych kontroli wykazujących obecność środków zastępczych, stanowiło wystarczającą przesłankę do podjęcia działań prewencyjnych. Sąd oddalił zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i Kodeksu postępowania administracyjnego, uznając, że bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia uzasadniało odstąpienie od niektórych wymogów proceduralnych oraz nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności.Stan faktyczny
Spółka A została objęta decyzją Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego nakazującą wstrzymanie wprowadzania do obrotu, zatrzymanie produktów (odświeżacz do toalet, wiśniowy dym, czereśniowy dym) oraz zaprzestanie działalności w sklepie, z uwagi na uzasadnione podejrzenie, że produkty te stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia, podobnie jak wcześniejsze środki zastępcze sprzedawane w tym sklepie. Decyzja została wydana po otrzymaniu informacji o zatruciach młodych osób po zażyciu preparatów ze sklepu. Spółka odwołała się, zarzucając naruszenie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i KPA, w tym brak czynnego udziału strony i wadliwe przeprowadzenie kontroli. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał decyzję w mocy, wskazując na prawidłowość przeprowadzonej kontroli i uzasadnione podejrzenie zagrożenia. Spółka wniosła skargę do WSA, powtarzając zarzuty.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Spółki A.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 23 stycznia 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Protokolant Specjalista Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2014 roku sprawy ze skargi spółki A na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie wstrzymania wprowadzenia produktów do obrotu, ich zatrzymania i zaprzestania prowadzenia działalności oddala skargę.
Decyzją z dnia "[...]" Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w "[...]", na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1263 ze zm.), wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktów o nazwach: a) odświeżacz do toalet o zapachu czereśniowym, b) wiśniowy dym, c) czereśniowy dym na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań w/w produktów, to jest do dnia "[...]", zatrzymał te produkty na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia – na okres trzech miesięcy, to jest do dnia "[...]" oraz nakazał firmie Spółce A zaprzestania działalności w sklepie "[...]" w "[...]" przy "[...]" na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia – na okres trzech miesięcy, t.j. do dnia "[...]". Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu podano, że w dniu "[...]" organ otrzymał informację ze Szpitalnego Oddziału Ratunkowego Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego o wystąpieniu kolejnych nagłych zachorowań młodych osób o przebiegu podobnym do zatruć substancjami psychoaktywnymi, które wystąpiły po zażyciu preparatów, które można nabyć w sklepie "[...]" w "[...]". W wyniku przeprowadzonej w powyżej wskazanym sklepie kontroli sanitarnej ustalono, że w obrocie znajdują się produkty, co do których istnieje uzasadnione podejrzenie, iż stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia. Produkty o nazwach wymienionych w decyzji są podobne do produktów zatrzymanych w czasie wcześniejszych kontroli przeprowadzonych w tym sklepie, które po badaniach laboratoryjnych okazały się środkami zastępczymi w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. W związku z tym organ wskazał, że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że zatrzymane w czasie kontroli produkty mają działanie psychoaktywne i powodują zagrożenie dla życia i zdrowia osób je zażywających. Poczynione ustalenia uzasadniały, w ocenie organu, podjęcie rozstrzygnięć zawartych w wydanej decyzji. Wskazano, że próbki zatrzymanych podczas kontroli produktów zostały pobrane do badań laboratoryjnych, a ich rezultat będzie miał znaczenie dla dalszego postępowania w sprawie. Ponadto organ uznał, że niezbędne jest nakazanie Spółce zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach służących do wprowadzania do obrotu zakwestionowanych produktów na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia. Wyjaśniono, że ze względu na ochronę życia i zdrowia ludzi decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Wskazano ponadto, że w trakcie kontroli pracownik sklepu złożyła zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu przez przedsiębiorcę. Jednakże w trakcie kontroli sam sprzeciw nie wpłynął do organu wykonującego kontrolę. Ponadto w ocenie organu sprzeciw został podpisany przez osobę do tego nieuprawnioną.
Od powyższej decyzji odwołała się Spółka A, zarzucając organowi pierwszej instancji naruszenie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej poprzez wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem art. 79, art. 79a, art. 79 b oraz art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Podniesiono także zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niezapewnienie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, w postaci braku zawiadomienia strony o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów przed wydaniem decyzji przez organ oraz uznanie okoliczności faktycznych za udowodnione, mimo uniemożliwienia stronie wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów. Wskazano także na niewłaściwe uzasadnienie decyzji, gdyż nie ma żadnych podstaw do uznania, że zatrucie zgłoszone ze szpitalnego oddziału ratunkowego dotyczy jakichkolwiek produktów objętych treścią decyzji, albo że działalność sklepu związana jest ze zgłoszonym zarzutem, gdyż produkty sprzedawane w sklepie nie służą do spożycia i nie są sprzedawane nieletnim. Ponadto podniesiono niewłaściwe zastosowanie art. 108 Kodeksu posterowani administracyjnego i nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności mimo braku istnienia do tego podstaw faktycznych i prawnych. Wskazano także na naruszenie przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej poprzez ich zastosowanie mimo braku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, a także niewskazanie zagrożenia, któremu miałoby zapobiec zaprzestanie prowadzenia działalności, skoro zatrzymane zostały kwestionowane przez organ substancje. Uzasadniając zarzuty podniesione w odwołaniu powołano się na orzeczenia sądowoadministracyjne dotyczące postępowania dowodowego, a także zasad udziału strony w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, a także nadawania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Powołano się także na treść art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wskazując, że dowody przeprowadzone w toku kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeśli miały istotny wpływ na wynik kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym.
Decyzją z dnia "[...]" Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że kontrola przeprowadzona została w obecności funkcjonariuszy policji oraz pracownika sklepu. Pracownicy organu okazali legitymacje służbowe i upoważnienie do kontroli. Wskazano, że sprzedawczyni została poinformowana o zakresie przedmiotowym kontroli. W trakcie ustalania ilości produktów sprzedawczyni przedłożyła zawiadomienie o złożeniu sprzeciwu, przy czym dysponowała ona gotowym formularzem, zawierającym niezgodne z prawdą stwierdzenia, uzupełniając go jedynie o datę i nazwę organu. Sprzeciw ten został nadany w placówce pocztowej w "[...]" w dniu "[...]" po godzinie 15, a zatem po zakończeniu kontroli. Zatem po jego rozpatrzeniu organ nie mógł wydać postanowienia o odstąpieniu od czynności kontrolnych, czy też o ich kontynuowaniu. Ponadto wskazano, że uwagi na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia ludzi organ I instancji, działając na podstawie art. 10 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, odstąpił od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, co było prawidłowe przy uwzględnieniu okoliczności stwierdzenia zatruć substancjami, które można było nabyć w przedmiotowym sklepie. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku podstaw do uznania, że zatrucia związane były z produktami sprzedawanym w sklepie wskazano, że przesłanką wydania decyzji na podstawie art. 27c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest samo uzasadnione podejrzenie, że produkt stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi. Zatem działania organu mają charakter prewencyjny. W niniejszej sprawie ustalenia stanu zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi poczyniono opierając się na odnotowanym przypadku interwencji medycznej będącej konsekwencją zażycia produktów nabytych w przedmiotowym sklepie. Wskazano przy tym, że takich przypadków było znacznie więcej. Przy czym w przypadku wprowadzania do obrotu środka zastępczego nie ma znaczenia znajdująca się na opakowaniach informacja, że produkt nie nadaje się do spożycia. Jak wykazały bowiem wyniki badań produkty wskazane w decyzji zawierały substancje psychoaktywne, których działanie pozwala je zakwalifikować do środków zastępczych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Podniesiono, że w przedmiotowym sklepie działały po sobie kolejne Spółki, wobec których wydawano zakazy i zatrzymywano oferowane produkty mające charakter środków zastępczych, lecz nie były one przestrzegane. Powyższa okoliczność także czyni zasadnym nakazanie kolejnej Spółce prowadzącej przedmiotowy sklep - zaprzestania działalności. Podniesiono także, że pomimo wydanego zaskarżoną decyzją zakazu wprowadzenia do obrotu produktów w niej wskazanych oraz nakazu zaprzestania działalności w sklepie przez Spółkę, nie zastosowano się do powyższych nakazów, co potwierdziła kolejna kontrola z dnia "[...]".
Skargę na powyższą decyzję wywiodła Spółka wnosząc o jej uchylenie, jak też uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Powtórzono zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wskazano, że organy obu instancji nie uzasadniły swojego rozstrzygnięcia na gruncie stosowanych przepisów prawa i nie podały, z jakich względów nie wstrzymano kontroli po zawiadomieniu kontrolujących przez pracownika Spółki o wniesionym sprzeciwie. Nie zostało także wskazane zagrożenie, któremu nakazy zawarte w decyzji miałyby zapobiec albo doprowadzić do jego usunięcia. Nadto zarzucono, że wydana decyzja nie ma żadnej podstawy prawnej ani faktycznej, gdyż brak jest uzasadnienia co podstaw "uzasadnionego podejrzenia, iż produkt stwarza zagrożenie", a ponadto organ nadanym obowiązkom nie nadał ram czasowych. Ponadto przed wszczęciem kontroli nie okazano legitymacji służbowych upoważniających do jej przeprowadzenia, a także nie wstrzymano prowadzonych czynności pomimo zgłoszenia sprzeciwu. Podniesiono, że organ nie wyjaśnił w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jakie konkretnie powody przemawiały za zastosowaniem rygoru natychmiastowej wykonalności. Ponadto organ nie wskazał żadnych dowodów związanych ze Spółką, na których mógłby oprzeć swoje wnioski, a także nie odniósł się do faktu, że zatrzymane produkty nie są przeznaczone do spożycia. Zarzucono także, że zaskarżona decyzja została poprzedzona wadliwym postępowaniem, gdyż stronę pozbawiono prawa do wypowiedzenia się co do materiału dowodowego, a organ nie wyjaśnił dokładnie stanu faktycznego i nie rozpatrzył całego materiału dowodowego.
W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumentację zawartą w zakwestionowanej decyzji. Wskazano, że wbrew zarzutom skargi w decyzji zostały określone ramy czasowe obowiązków nałożonych w decyzji - do "[...]".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej i polega na zbadaniu, czy organy administracji w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa materialnego i procesowego, mającego wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustalenia dokonywane są wedle stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu, a sąd nie jest w ich toku związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną w niej podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zauważyć należy, że w art. 44b ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz.U. z 2012r. poz. 124 ze zm.) zawarty został zakaz wytwarzania i wprowadzania do obrotu środków zastępczych. Zgodnie z art. 4 pkt 27 tej ustawy, środkami zastępczymi są substancje pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych. Wprowadzaniem do obrotu, stosownie do pkt 34 art. 4 powołanej ustawy, jest natomiast udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów lub środków zastępczych. Zgodnie natomiast z art. 44c ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, właściwy państwowy inspektor sanitarny stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W art. 27c ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985r. o Państwowej Inspekcji sanitarnej (Dz.U. z 2011r. Nr 212 poz. 1263 ze zm.) przewidziano, że w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. W przypadku wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, właściwy państwowy inspektor sanitarny: zatrzymuje produkt i nakazuje zaprzestania prowadzenia działalności w pomieszczeniach lub obiektach służących wytwarzaniu lub wprowadzaniu produktu do obrotu na czas niezbędny do usunięcia zagrożenia, nie dłuższy niż 3 miesiące (ust. 2).
Z treści cytowanych przepisów wynika, że wydanie przedmiotowej decyzji uzależnione zostało od stwierdzenia, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że określone produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że przesłanka ta - w okolicznościach niniejszej sprawy - zaistniała. Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu "[...]" organ inspekcji sanitarnej pierwszej instancji został poinformowany przez Szpitalny Oddział Ratunkowy Wojewódzkiego Specjalistycznego Szpitala Dziecięcego o wystąpieniu kolejnego podejrzenia zatrucia środkami zastępczymi, stwierdzonego u osoby poniżej 18-roku życia, po zażyciu środków, tzw. dopalaczy, które można nabyć w sklepie "[...]" w "[...]". W związku z tym w dniu "[...]" przeprowadzono kontrolę w sklepie "[...]" w "[...]", w którym skarżąca Spółka prowadziła działalność handlową, w trakcie której stwierdzono, że są wprowadzane do obrotu produkty o nazwach: odświeżacz do toalet o zapachu czereśniowym, wiśniowy dym oraz czereśniowy dym. Odnalezienie tych produktów w sklepie w powiązaniu z informacją ze szpitala o kolejnym zatruciu młodych osób uzasadniało podejrzenie, że powyższe produkty stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Dodatkowo podejrzenie to uzasadniała okoliczność, że w tym samym sklepie zatrzymywano - w trakcie wcześniejszych kontroli - produkty, które po badaniach laboratoryjnych okazywały się być środkami zastępczymi w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Wystąpienie uzasadnionego podejrzenia zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi obligowało organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu tych produktów na okres niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań jego bezpieczeństwa, a także do ich zatrzymania i nakazania Spółce zaprzestania prowadzenia działalności w przedmiotowym sklepie. W tym stanie rzeczy nie można podzielić zarzutów skarżącej Spółki odnośnie braku uzasadnienia, na jakiej podstawie organ zastosował środki wskazane w zaskarżonej decyzji. Przytoczone wyżej okoliczności wskazywane – wbrew twierdzeniom skarżącej Spółki – w zaskarżonej decyzji, uzasadniały podejrzenie, że produkty wprowadzone do obrotu przez Spółkę w przedmiotowym sklepie stwarzają zagrożenie życia lub zdrowia ludzi. Skoro w przepisie mowa jest jedynie o uzasadnionym podejrzeniu to, w ocenie Sądu, każda okoliczność wskazująca na taką możliwość uzasadnia zastosowanie przedmiotowych środków. Należy bowiem wskazać, że decyzja o wstrzymaniu wprowadzenia do obrotu określonych produktów wydawana jest jedynie na okres niezbędny do przeprowadzenia stosownej oceny i badań bezpieczeństwa zakwestionowanych produktów. Zatem ustawodawca nie wymaga, aby podstawą jej wydania były dowody potwierdzające, że dane produkty są niebezpieczne dla zdrowia lub życia ludzi, a wystarczające jest jedynie podejrzenie, że mogą mieć one taki charakter. Nie ma przy tym znaczenia podnoszona przez stronę okoliczność odnośnie informacji zawartych na opakowaniach. Skoro bowiem produkty stwarzają zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi, o czym organ powziął wiadomość w związku z kolejnym zatruciem związanym ze spożyciem przedmiotowych produktów, to był zobligowany do zastosowania środków określonych w ustawie o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, niezależnie do ilości i treści informacji zawartych na opakowaniach tych produktów. Było to tym bardziej uzasadnione, że – jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji – nie był to pierwszy przypadek zatrucia, a obserwowane u pacjentów zaburzenia po zażyciu tego rodzaju produktów miały przebieg podobny do zatruć substancjami psychoaktywnymi. Ta okoliczność także uzasadniała podejrzenie, że przedmiotowe produkty zawierają środki zastępcze, stwarzające zagrożenie zdrowia i życia ludzi, określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii, co także wskazywało na konieczność przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Na marginesie należy wskazać – chociaż okoliczność ta z wyżej podanych względów nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy - że w opinii z dnia "[...]" wydanej na podstawie ekspertyzy kryminalistycznej z zakresu badań chemicznych po badaniach próbek wyrobów zabezpieczonych przez organ, przeprowadzonych w Centrum Badań kryminalistycznych w Szczecinie, biegły stwierdził, że produkt o nazwie odświeżacz do toalet o zapachu czereśniowym zawiera pentedron, zaś produkty o nazwach czereśniowy dym oraz wiśniowy sad zawierają syntetyczną pochodną kannabinoidu oznaczoną symbolem UR-144.
Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że zaistniała sytuacja uprawniała organ inspekcji sanitarnej do wydania decyzji o wstrzymaniu wprowadzania do obrotu przedmiotowych produktów i ich zatrzymaniu na podstawie art. 27c ust. 1 i ust. 3 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Przy czym wbrew zarzutom skargi organ określił ramy czasowe obowiązywania decyzji, a mianowicie do dnia "[...]", czyli na okres nieprzekraczający ustawowo określonych 18 miesięcy.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących naruszenia przepisów ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz.U. z 2013r. poz. 672 ze zm.) wskazać należy, że nie zasługują one na uwzględnienie. Stosownie do art. 79 ust. 1 powołanej ustawy organy kontroli zawiadamiają przedsiębiorcę o zamiarze wszczęcia kontroli, jednakże w myśl ust. 2 pkt 5 tego przepisu, zawiadomienia o zamiarze wszczęcia kontroli nie dokonuje się, w przypadku gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego. Jak wykazano wyżej przesłanka ta bezspornie zaistniała w stanie faktycznym sprawy. Z kolei w art. 79a ust. 1 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej przewidziano, że czynności kontrolne mogą być wykonywane przez pracowników organów kontroli po okazaniu przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej legitymacji służbowej upoważniającej do wykonywania takich czynności oraz po doręczeniu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, chyba że przepisy szczególne przewidują możliwość podjęcia kontroli po okazaniu legitymacji. W takim przypadku upoważnienie doręcza się przedsiębiorcy albo osobie przez niego upoważnionej w terminie określonym w tych przepisach, lecz nie później niż trzeciego dnia od wszczęcia kontroli. Ze zgromadzonego materiału w sprawie wynika, że czynności kontrolne w sklepie "[...]" w dniu "[...]" były podjęte przez odpowiednio upoważnionych pracowników, po okazaniu legitymacji służbowych i wręczeniu pracownicy przedsiębiorcy prawidłowo wystawionych upoważnień do przeprowadzenia kontroli. W tej sytuacji nie miał zastosowania art. 79b cytowanej ustawy, który przewiduje obowiązek poinformowania kontrolowanego przedsiębiorcę lub osobę, wobec której podjęto czynności kontrolne, o jego prawach i obowiązkach w trakcie kontroli w przypadku wszczęcia czynności kontrolnych tylko po okazaniu legitymacji służbowej. Ponadto zauważyć należy, że czynności kontrolnych dokonano w obecności pracownicy sklepu, która mogła być uznana za osobę, o której mowa w art. 80 ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Przy czym wskazać należy, że w przedmiotowej sprawie mógł być zastosowany także przepis art. 80 ust. 2 pkt 4 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym z wymogu dokonywania czynności kontrolnych w obecności kontrolowanego lub osoby przez niego upoważnionej nie stosuje się, w przypadkach, gdy przeprowadzenie kontroli jest uzasadnione bezpośrednim zagrożeniem życia, zdrowia lub środowiska naturalnego, która to przesłanka zaistniała w stanie faktycznym sprawy. Zupełnie niezrozumiały jest natomiast zarzut naruszenia art. 82 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, który zakazuje prowadzenia równocześnie więcej niż jednej kontroli działalności przedsiębiorcy. Z akt sprawy nie wynika, aby w tym samym czasie w przedmiotowym sklepie była prowadzona jakakolwiek inna kontrola innego organu, a zarzutu tego skarżąca Spółka nie uzasadniła, wobec czego nie sposób się w ogóle do niego odnieść.
Bezpodstawnie również skarżąca zarzuca organowi inspekcji sanitarnej naruszenie art. 84c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, zgodnie z którym przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli czynności z naruszeniem przepisów art. 79 - 79b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2, z zastrzeżeniem art. 84d. Wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie czynności kontrolnych przez organ kontroli z chwilą doręczenia kontrolującemu zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu do czasu rozpatrzenia sprzeciwu, a w przypadku wniesienia zażalenia do czasu jego rozpatrzenia. Należy zatem przed wszystkim podnieść, że sprzeciw może wnieść przedsiębiorca, a nie jego pracownik. Przy czym skarżąca Spółka jest niekonsekwentna skoro z jednej strony kwestionuje, że kontrola została przeprowadzona bez obecności osoby uprawnionej, a z drugiej strony uznaje, że pracownica była uprawniona do dokonania skutecznego zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu. Trudno jednak uznać za skuteczne doręczenie zawiadomienia, które polegało na przekazaniu kontrolującym gotowego druku, podpisanego przez osobę reprezentującą Spółkę, nieobecną przy kontroli, zawierającego nieprawdziwe zarzuty (np. dotyczące nieokazania legitymacji służbowych, czy upoważnienia do przeprowadzenia kontroli). Ponadto z powołanego art. 84c ust. 5 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej wynika, że organ wstrzymuje czynności kontrolne z chwilą zawiadomienia o wniesieniu sprzeciwu, a nie chwilą zawiadomienia o zamiarze jego wniesienia. Z ustaleń organu wynika zaś jednoznacznie, że sprzeciw został faktycznie wniesiony dopiero po zakończeniu kontroli. W tej sytuacji organ nie miał obowiązku wstrzymywania prowadzonych czynności, a w związku z tym nie można uznać, że ma zastosowanie art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wyłączający możliwość uznania za dowód, w jakimkolwiek postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy, dowodów przeprowadzonych w toku kontroli przez organ kontroli z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy.
Nie można także podzielić zarzutów skarżącej Spółki dotyczących naruszenia wskazanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Organ inspekcji sanitarnej mógł odstąpić od zasady zagwarantowania stronie prawa do czynnego udziału w postępowaniu, wynikającej z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi konieczność załatwienia sprawy nie cierpiącej zwłoki ze względu na niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia ludzkiego, na którą to okoliczność zasadnie powołano się w kwestionowanej decyzji. W tym przypadku ograniczony zostaje również obowiązek organu zaznajomienia strony z wynikiem procesu dowodzenia, zawarty w art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy organ pierwszej instancji powziął uzasadnione podejrzenie, że wprowadzane przez skarżącą do obrotu produkty stwarzają zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego, to zasadnie zastosował art. 10 § 2 k.p.a., gdyż załatwienie sprawy wymagało podjęcia szybkich działań ze względu na niebezpieczeństwo dla - co najmniej - zdrowia ludzkiego. Ponadto wskazać należy, że zarzut naruszenia art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego może odnieść skutek tylko wtedy, jeżeli strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych. Przy czym warunkiem uchylenia decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania jest wykazanie, że takie naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca tej okoliczności nie wykazała, a zatem nie może skutecznie domagać się uchylenia zaskarżonej decyzji z tego powodu. Nie jest także zasadny zarzut naruszenia przepisów art. 7, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu organy administracji przeprowadziły postępowanie w zakresie wystarczającym do wydania decyzji, mając na względzie wskazywany wyżej jej charakter prewencyjny, a także w sposób prawidłowy uzasadniły wydane przez siebie decyzje, przedstawiając stan faktyczny sprawy, w tym okoliczności, które wzbudziły uzasadnione podejrzenie co do szkodliwości zabezpieczonych produktów oraz przywołując i dokonując wykładni stosowanych przepisów prawa. Odnosząc się natomiast do kwestii nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności stwierdzić trzeba, że tym zakresie wskazano na potrzebę ochrony zdrowia i życia ludzkiego, co w sytuacji uzyskania wiarygodnych informacji o podjętych interwencjach medycznych w przypadkach zatruć spowodowanych przez określone produkty, znajdujące się w sklepie prowadzonym przez skarżącą Spółkę, należy uznać za zasadne. Stosownie bowiem do art. 108 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, również, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego. Taka konieczność ochrony zaistniała w kontrolowanej sprawie.
W tym stanie rzeczy, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło