I SA/Wa 1402/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie: WSA Jolanta Dargas (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi D. P. na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2015r. nr [...] Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa utrzymała w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] o odmowie wznowienia postępowania administracyjnego. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Wnioskiem z dnia [...] października 2014r. D. P. wystąpił o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją byłego Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993r. nr [...], wydaną w trybie art. 7 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stwierdzającą nabycie z mocy prawa przez Gminę K. własności nieruchomości położonej w jedn. ew. [...], obr. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], opisanej w karcie inwentaryzacyjnej nieruchomości nr [...] stanowiącej integralną część decyzji. Jako podstawę wznowienia wskazano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że poprzednicy prawni wnioskodawcy byli w posiadaniu przedmiotowej działki od niepamiętnych czasów, a D. P. wystąpił do Sądu Rejonowego w W. z wnioskiem o jej zasiedzenie. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił wznowienia postępowania z uwagi na to, że D. P. nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., który warunkuje możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego, a fakt wystąpienia przez niego o zasiedzenie przedmiotowej nieruchomości wskazuje jedynie na jego interes faktyczny, wynikający z faktu władania przedmiotową nieruchomością bez tytułu prawnego. Wojewoda wskazał, że przepis art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych stanowi, że mienie gminne w rozumieniu przepisu, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy, w dniu wejścia w życie ustawy z mocy prawa staje się mieniem gminy, na której obszarze jest położone. Przepis ust. 1 nie narusza praw osób trzecich do wymienionego w tym przepisie mienia. Organ I instancji wskazał, że w dniu 27 maja 1990r. prawo własności przedmiotowej działki przysługiwało Skarbowi Państwa. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł D. P. podnosząc, że ma interes prawny w niniejszej sprawie z uwagi na to, że z jego wniosku toczy się postępowanie o nabycie własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia w sprawie sygn. akt [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa rozpatrując sprawę stwierdziła, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przytoczyła treść przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących instytucji wznowienia postępowania administracyjnego i stwierdziła, że w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. Organ II instancji wskazał, że stronami postępowania komunalizacyjnego jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel mienia oraz właściwa gmina, a także podmiot wykazujący, że to jemu, a nie Skarbowi Państwa w dniu 27 maja 1990r. przysługiwał tytuł własności mienia stanowiącego przedmiot komunalizacji. Wnioskodawca zaś nie przedstawił żadnych dowodów wskazujących na przysługiwanie mu prawa własności przedmiotowej działki w ww dacie. Fakt wystąpienia przez D. P. z wnioskiem o zasiedzenie przedmiotowej działki wskazuje jedynie na jego interes faktyczny, wynikający z faktu władania nią bez tytułu prawnego . W tej sytuacji Komisja uznała, że D. P. nie posiada interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., co warunkuje możliwość wszczęcia postępowania wznowieniowego. Skargę na postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. P. zarzucając mu naruszenie: 1. art. 28 k.p.a. poprzez przyjecie, że skarżący nie może domagać się wznowienia postępowania, podczas, gdy z akt sprawy [...] Sądu Rejonowego w W. w sposób ewidentny wynika, że własność przedmiotowej nieruchomości jest niewątpliwa, a pomimo tego w tej sprawie nie może dochodzić swych praw, gdyż Skarb Państwa i Gmina K. stawiają zarzut, że do czasu wzruszenia decyzji uwłaszczeniowej, nie może on uzyskać własności tejże nieruchomości w drodze zasiedzenia , a Sąd Rejonowy w W. zawiesił postępowanie przyjmując, że rozstrzygnięcie sprawy o zasiedzenie zależy od uprzedniej decyzji organu administracji, a więc rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, 2. art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. przez nie zastosowanie tego przepisu, podczas, gdy bezspornym jest, że samoistni posiadacze przedmiotowej, ogrodzonej działki włączonej do siedliska, gdzie zamieszkują, byli obowiązani być uczestnikami przedmiotowego postępowania, a w konsekwencji tego skarżącemu przysługuje przymiot strony stosownie do art. 28 k.p.a. w postępowaniu o wznowienie postępowania uwłaszczeniowego, 3. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. przez wydanie zaskarżonego postanowienia bez przeprowadzenia dowodu z zawnioskowanych dokumentów z akt sprawy [...], a z których wynika, że D. P. winien mieć przymiot strony w niniejszym postępowaniu, 4. art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 10 maja 1990r. przez niezastosowanie w sprawie jako podstawy wznowienia, a następnie odmowy komunalizacji wobec faktu, że przedmiotowa działka była w samoistnym posiadaniu w tym czasie wnioskodawcy i jego rodziny. Skarżący wniósł o przeprowadzenie na rozprawie sądowej dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy [...] Sądu Rejonowego w W. na okoliczność znajdowania się w nich dokumentów, które pozwalają na ustalenie interesu prawnego skarżącego w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu skargi rozwinięto jej zarzuty, opisano historię przedmiotowej działki, która omyłkowo nie została objęta postanowieniem Sądu Powiatowego w W. z dnia [...] grudnia 1967r. sygn. akt [...] o nabyciu ogrodzonego siedliska w drodze zasiedzenia przez poprzedników prawnych skarżącego. Wskazano, że skarżącemu przysługuje przymiot strony w postępowaniu komunalizacyjnym z uwagi na samoistne posiadanie przedmiotowej działki przez jego poprzedników prawnych, a następnie przez niego. Podniesiono, że skarżący złożył wniosek o stwierdzenie nabycia własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 2013r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia Wojewody [...]. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Na wstępie należy wskazać, ze Sąd oddalił wniosek dowodowy zgłoszony w skardze o przeprowadzenie dowodu z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o zasiedzenie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w W. sygn. akt [...] na podstawie art. 109 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z uwagi na to, że przeprowadzenie wnioskowanego dowodu nie jest niezbędne do wyjaśnienia sprawy. Postępowanie wznowieniowe jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego służącym do wzruszania decyzji ostatecznych. Może być ono wszczęte z urzędu bądź na wniosek strony (art. 147 k.p.a.). W odróżnieniu od wszczynanego na wniosek strony postępowania zwykłego, żądanie wznowienia postępowania rodzi po stronie organu obowiązek wydania na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. postanowienia o wznowieniu postępowania, ale tylko wówczas, gdy nie zachodzą przesłanki podmiotowe i przedmiotowe do wydania w oparciu o art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia odmawiającego jego wznowienia. Powyższe powoduje, że w ramach uruchamianego żądaniem strony postępowania wznowieniowego wyodrębnić można dwie jego fazy. W pierwszej fazie (wstępnej) organ administracji publicznej bada czy żądanie wszczęcia postępowania pochodzi od podmiotu będącego stroną w sprawie, czy osoba występująca z takim żądaniem posiada zdolność do czynności prawnych oraz czy podanie zostało wniesione z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 148 k.p.a. Jedynie pozytywne ustalenie w powyższym zakresie uzasadniają wydanie postanowienia o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania, które stanowi dopiero podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Ustalenie na etapie poprzedzającym formalne wszczęcie postępowania, iż wniosek nie pochodzi od strony zakończonego ostatecznie postępowania bądź złożony został po upływie terminu wskazanego w art. 148 k.p.a. skutkuje wydaniem na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia o odmowie wznowienia postępowania w sprawie z powodu jego niedopuszczalności. W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 1993r. z uwagi na niedopuszczalność z przyczyn podmiotowych. Występujący bowiem z żądaniem wznowienia postępowania D. P. nie wykazał zdaniem organu interesu prawnego w żądaniu jego wznowienia. Rozstrzygnięcie to utrzymała w mocy Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa. Podstawowym zatem zagadnieniem istotnym z punktu widzenia oceny legalności podjętych przez organy rozstrzygnięć jest ustalenie, czy wniosek o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją o nabyciu z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oznaczonej jako działka nr 1061, położonej w jednostce ewidencyjnej K., obręb [...] pochodzi od strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., czy też nie. Stroną stosownie do ww przepisu jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny musi być wywiedziony zatem z konkretnego przepisu prawa materialnego. Innymi słowy mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu, sprzecznych z potrzebami danego podmiotu. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mogącego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (por. wyrok NSA z dnia 27 września 1999 r., sygn. akt IV SA 1285/98, opubl. Lex nr 47898). W orzecznictwie dotyczącym komunalizacji z mocy prawa, Naczelny Sąd Administracyjny jednolicie przyjął, że w tym postępowaniu posiadają uprawnienia strony tylko Skarb Państwa jako właściciel mienia, gmina, która mienie to przejmuje, oraz osoby powołujące się na dokumenty świadczące o tym, że im a nie Skarbowi Państwa przysługiwało w dniu 27 maja 1990 r. prawo własności do komunalizowanego mienia (por. np. wyrok NSA z 29 września 1998 r. I SA 57/98). Takimi dokumentami na dzień 27 maja 1990 r. nie wykazał się skarżący i to przesądza zdaniem Sądu, że nie posiada on przymiotu strony uprawniającej do wystąpienia z wnioskiem o wznowienie postępowania komunalizacyjnego. Sąd w składzie rozpatrującym przedmiotową sprawę stoi na stanowisku, że jeżeli brak przymiotu strony jest oczywisty, bez konieczności przeprowadzania analizy prawnej (a taka sytuacja miała miejsce w rozpatrywanej sprawie), ocena taka może się odbyć we wstępnej fazie, przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania. Już bowiem z samego wniosku o wznowienie postępowania jasno wynika, że skarżący ani na datę komunalizacji, ani do chwili obecnej nie legitymuje się tytułem własności przedmiotowej działki. Fakt złożenia wniosku o nabycie własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia okoliczność tę niezbicie potwierdza. Wbrew zarzutom skargi okoliczność samoistnego posiadania przedmiotowej działki przez poprzedników prawnych skarżącego, a następnie przez niego samego nie daje mu legitymacji do wszczęcia postępowania wznowieniowego dotyczącego kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej. Jak zasadnie wskazały organy orzekające w niniejszej sprawie władanie przedmiotową nieruchomością przez skarżącego bez tytułu prawnego wskazuje na jego interes faktyczny, który jak wskazano wyżej nie jest interesem prawnym w rozumieniu art. 28 k.p.a. Także okoliczność zawieszenia postępowania dotyczącego zasiedzenia przedmiotowej działki przez Sąd Rejonowy w W. nie daje skarżącemu uprawnień strony w postępowaniu komunalizacyjnym, gdyż jest to interes faktyczny związany z zainteresowaniem skarżącego wznowieniem postępowania komunalizacyjnego w celu ewentualnego ułatwienia mu nabycia własności przedmiotowej działki w drodze zasiedzenia. W tym stanie rzeczy złożone przez skarżącego, jako osobę nieuprawnioną żądanie wznowienia postępowania skutkować musiało wydaniem przez organ na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. postanowienia odmawiającego wznowienia, a to oznacza, że zaskarżone postanowienie Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej i poprzedzające je postanowienie Wojewody [...] nie naruszają prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.