I SA/Ol 766/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca) Protokolant sekretarz sądowy Jolanta Piasecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 stycznia 2016r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 oddala skargę D. P. (dalej powoływany jako "skarżący", "strona") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora "[...]" Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. (dalej jako "ARiMR") z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Z akt sprawy wynika, że w 2014r. strona ubiegała się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 2.9 – uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) do powierzchni 53,70 ha, obejmującej działki A i B, na których zadeklarowała uprawę jabłoni domowej. W dniach 10-24 lipca 2014r. oraz 4-6 sierpnia 2014r. w gospodarstwie strony przeprowadzona została kontrola na miejscu. Na jej podstawie stwierdzono, że powierzchnia kwalifikująca się do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. wynosi 53,70 ha. Stwierdzono, że nie wszystkie uprawiane drzewa spełniają wymogi określone w § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. nr 33, poz.262 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2009r.". Ilość drzew spełniających normy na poszczególnych działkach przedstawiono następująco: działka A – 1117 szt. przy wymaganym minimum 1069 szt., działka B – 4712 szt. przy wymaganym minimum 5322 szt.. Wśród drzew niespełniających normy znalazły się drzewa suche, zagryzione i uszkodzone przez zwierzęta oraz drzewa poniżej 80 cm. Nadto stwierdzono, że międzyrzędzia w sadach są wykoszone, ale w rzędach występują wieloletnie chwasty o silnym zagęszczeniu. Sad jest nieowocujący. W celu zabezpieczenia sadzonek jabłoni przed zwierzętami zastosowano osłonki plastikowe, w których znajdują się również sadzonki: olszy, głogu i brzozy. Powyższe skutkowało nieuznaniem spełnienia warunku prowadzenia produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i gleby oraz wykonywania na plantacji co roku zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych. W zastrzeżeniach do raportu z czynności kontrolnych strona zakwestionowała określenie granic działek rolnych strony, liczbę zakwalifikowanych do płatności drzew, ogólnikowe wskazanie, że w rzędach występują wieloletnie chwasty o silnym zagęszczeniu, występowanie sadzonek olszy, głogu i brzozy, niespójność raportu oraz sposób przeprowadzenia kontroli. W odpowiedzi na powyższe Kierownik Biura Kontroli na Miejscu ARiMR podtrzymał poczynione ustalenia i szczegółowo odniósł się do zastrzeżeń (pismo z dnia 16 września 2014r.). Wskazał, że powierzchnia stwierdzona działek rolnych jest zgodna z deklarowaną, co pozwala stwierdzić, że granice zostały w terenie zlokalizowane poprawnie. Granice działek wyznaczono biorąc pod uwagę dostępne mapy, załączniki i wskazane przez pełnomocnika strony położenie. Na działce rolnej A stwierdzono niewielką nadwyżkę liczby drzew spełniających określone wymogi, a na działce B – niedobór drzew do zachowania minimalnej ich ilości w postaci 610 sztuk. Odniesiono się także do spełnienia na opisanych działkach rolnych poszczególnych wymogów określonych dla wariantu 2.9. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. decyzją z dnia "[...]", odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014. Wskazał, że po uwzględnieniu wyników kontroli na miejscu w zakresie kwalifikowalności powierzchni, do objęcia wnioskowaną płatnością do wariantu 2.9 kwalifikuje się powierzchnia 53,00 ha. Procentowa różnica między powierzchnią zadeklarowaną, a stwierdzoną wynosi 1,32 %. Płatność została odmówiona ze względu na nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9 skutkujących zastosowaniem kodów w raporcie kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji – zastosowano następujące kody sankcjonujące: - E2 – materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymagań – dotyczy działki B, - E3 – brak wykonywania co roku zabiegów uprawowych lub pielęgnacyjnych na plantacji – dotyczy działek A i B, - E6 – prowadzenie produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby – dotyczy działek A i B, - E7 – nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów – dotyczy działki B. W odwołaniu od tej decyzji, strona zarzuciła naruszenie szeregu przepisów prawa procesowego. Wskazała, że postępowanie przeprowadzono w sytuacji, gdy jej pełnomocnik nie mógł brać czynnego udziału w części kontroli na miejscu i pomimo wniosku o niepodejmowanie czynności w tym czasie. Podniosła, że odstąpiono od sporządzenia protokołu z czynności urzędniczych w trakcie ich wykonywania, raport z czynności kontrolnych sporządzono po zakończeniu oględzin gospodarstwa strony. Wskazała na brak wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego – brak przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa, brak dokumentacji papierowej sporządzonej w trakcie kontroli, dowolne określenie granic działek, dowolne zastosowanie ww. kodów sankcyjnych oraz zinterpretowanie wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony. Zaskarżoną decyzją Dyrektor "[...]" Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy opisaną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ wskazał, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz.361 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie rolnośrodowiskowe z 2013r.". W załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. określono wymogi dla poszczególnych pakietów rolnośrodowiskowych i ich wariantów We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na 2014r. strona zadeklarowała do wariantu 2.9 działkę rolną A o powierzchni 8,98 ha oraz działkę rolną B o powierzchni 44,72 ha. Kontrola na miejscu potwierdziła ww. powierzchnie. W czasie czynności kontrolnych ustalono, że międzyrzędzia w sadach są wykoszone, ale w rzędach występowały chwasty wieloletnie o silnym zagęszczeniu. Stwierdzono, że sady nie owocują, a strona nie dostarcza produktów ekologicznych do obrotu rynkowego. W celu zabezpieczenia sadzonek jabłoni przed zwierzętami zastosowano osłonki plastikowe, w których znajdowały się także olsze, głogi i brzozy. Ze względu na wiek plantacji nie było możliwości zweryfikowania miejsca uszlachetnienia sadzonek. Organ I instancji przeprowadził także dodatkową kontrolę administracyjną wniosku z załącznikami w zakresie kwalifikowalności powierzchni przy uwzględnieniu wyników uzyskanych podczas kontroli na miejscu, w rezultacie czego dokonał aktualizacji powierzchni ewidencyjno-gospodarczej (PEG). Powołując treść art.10 ust.1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE L 25/8), organ stwierdził, że nie różnicuje on mocy dowodowej kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej, ani nie nadaje pierwszeństwa, czy też wyłączności w stosowaniu żadnej z nich. W myśl zaś art.17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.Urz. L nr 30), organy ARiMR są uprawnione do prowadzenia w formie skomputeryzowanej systemu identyfikacji obszarów rolnych kwalifikujących się do płatności oraz do prowadzenia administracyjnych kontroli wniosków o płatność. Nie są przy tym zobowiązane do informowania stron o dokonywanych kontrolach, tym bardziej o przeprowadzanej kontroli administracyjnej wniosku. Uwzględniając zebrane dane z kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej organ wskazał, że do płatności kwalifikują się powierzchnie: działka rolna A – 8,87 ha, B – 44,13 ha. Zgodnie z art.16 ust.3 akapit 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc obliczana jest na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Płatność rolnośrodowiskowa została odmówiona ze względu na nieprzestrzeganie warunków i wymogów dotyczących realizacji wariantu 2.9, skutkujących zastosowaniem kodów w raporcie z kontroli na miejscu oraz nałożeniem sankcji. Strona realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe od 2010r., zatem zgodnie z §50 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2013r. w związku z §9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. obowiązują ją wymogi określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Organ wskazał, że zgodnie z załącznikiem nr 3 do ww. rozporządzenia, minimalna obsada drzew jabłoni domowej wynosi 125 sztuk na hektar. Dopuszczalna tolerancja wynosi 5 %. Organ wskazał na treść § 9 ust.2 pkt 3 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. oraz art.17 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz.U. nr 29, poz.189) i stwierdził, że określone w tych przepisach warunki nie zostały spełnione. Kontrola na miejscu wykazała, że na działce rolnej A jest 1117 szt. jabłoni żywych, które spełniają wymogi określone w przepisach, 216 szt. drzew jabłoni suchych, 50 szt. jabłoni zagryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta, 220 szt. jabłoni, które nie spełniają minimalnej wysokości 80 cm, a na działce rolnej B : 4712 szt. jabłoni żywych, które spełniają wymogi określone w przepisach, 395 szt. drzew jabłoni suchych, 573 szt. jabłoni zagryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta, 1340 szt. jabłoni, które nie spełniają minimalnej wysokości 80 cm. Zgodnie z obowiązującymi przepisami na działce rolnej B powinno być 5516 szt. jabłoni spełniających określone wymagania - wymóg minimalnej obsady z uwzględnieniem 5% tolerancji nie został zatem spełniony. W wyniku stwierdzonych nieprawidłowości na działce rolnej A zastosowano kody sankcjonujące: E3 (skutkujące zmniejszeniem płatności o 20%) i E6 (skutkujące zmniejszeniem płatności o 100%). Na działce B, oprócz kodów E3 i E6 zastosowano również kod E2 i E7 (skutkujące zmniejszeniem płatności o 100%). Nadto organ wskazał, że nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew i prowadzenie produkcji roślinnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i niezachowanie należytej dbałości o stan fitosanitarny rośli i ochronę gleby skutkuje zmniejszeniem w wysokości 100% (§ 27 ust.1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. w związku z załącznikiem nr 7 do ww. rozporządzenia). Odnosząc się do zarzutu prawidłowości sporządzenia raportu z kontroli, organ wskazał na treść § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 168, poz.1181 ze zm.) i stwierdził, że raport z kontroli w gospodarstwie strony zawiera wszystkie elementy wymienione w nim. Zaznaczył, że świadek E. G. stwierdziła, że sporna kontrola została przeprowadzona prawidłowo. Zdaniem organu II instancji, strona nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia stanu faktycznego dokonane podczas kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej. Dołączona do akt sprawy opinia biegłego dendrologa M. A. F. w zakresie stanu fitosanitarnego uprawy jabłoni domowej, nie zasługuje na uwzględnienie. Z opinii wynika, że biegła przeprowadziła wizytację terenową w dniach 27-28 sierpnia 2014r., podczas której oceniła stan fitosanitarny drzew owocowych rosnących w sadzie ekologicznym polegający na określeniu rodzaju i stopnia porażenia drzew przez patogeny i szkodniki. Opinia dotyczy zatem oceny stanu fitosanitarnego drzew jabłoni domowej dokonanej na wybranych obszarach, a przedmiotem kontroli organu była weryfikacja stanu faktycznego w zakresie granic upraw, powierzchni działek rolnych i zweryfikowanie zadeklarowanej uprawy. W dniu kontroli inspektorzy terenowi zastali konkretny stan upraw i zgodnie z obowiązującymi przepisami opisali ten stan w postaci raportu z czynności kontrolnych wraz z zawarciem odpowiednich kodów opisujących stwierdzone nieprawidłowości i niezbędnymi informacjami w celu udokumentowania tego stanu. Z zeznań świadków: M.A.F., E.G. i P.T., przesłuchanych na wniosek strony wynika, że na działkach rolnych międzyrzędzia były wykoszone, a w rzędach występowały wieloletnie chwasty. Zeznania inspektorów terenowych przeprowadzających sporną kontrolę na miejscu: T.K. i D.M. potwierdziły ustalenia dokonane podczas tej kontroli. Z kolei zeznania M.R. i J.P. nie są spójne ze zgromadzonym materiałem dowodowym (zdjęciami, zeznaniami innych świadków). Organ odwoławczy podkreślił, że w związku z informacją o planowanym przez pełnomocnika strony urlopie, podjęto decyzję o zwiększeniu składu osobowego inspektorów terenowych, by jak najszybciej zakończyć czynności kontrolne. Po powzięciu tej informacji pełnomocnik strony wniósł o nie zwiększanie liczby osób kontrolujących, gdyż nie ma on osób, które mogłyby uczestniczyć przy kontroli w jego imieniu. Odpowiadając na powyższe, poinformowano go, że zespół kontrolujący będzie składał się z czterech osób i nie zostanie zwiększona jego liczebność. Odnosząc się do wniosku z dnia 23 lipca 2014r. o przerwanie czynności w terenie, z uwagi na brak możliwości uczestniczenia w nich przez pełnomocnika strony, organ wskazał, że poinformowano pełnomocnika strony, że czynności kontrole, zgodnie z art.31 pkt 4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 35, poz.217 ze zm.) mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika i/lub jego pełnomocnika, a kontrola taka jest tak samo ważna, jak dokonywana w jego obecności. Nadto organ zaznaczył, że przy kontroli była obecna E.G., a J.P. będący pełnomocnikiem strony nie ma możliwości wydawania upoważnień osobom trzecim do zastępowania go podczas kontroli na miejscu. Za niezasadny uznał organ zarzut sporządzenia raportu z czynności kontrolnych w biurze Oddziału Regionalnego w dniu 6 sierpnia 2014r., gdyż jeśli jego sporządzenie wymaga wykonania większej ilości dodatkowych obliczeń to jest on sporządzany w Biurze Kontroli na Miejscu. Organ szczegółowo wyjaśnił na jakiej podstawie zostały wyznaczone granice między działkami rolnymi samego rolnika oraz między jego działami, a działkami J.P.. Stwierdzona powierzchnia działek rolnych jest zgodna z deklarowanymi przez rolnika. Organ zaznaczył, że określając położenie granic działek rolnych inspektorzy prosili o ich wskazanie pełnomocnika strony, który posługując się posiadanym operatem technicznym sporządzonym przez uprawnionego geodetę określił je. Ustalone granice są też zgodne ze szkicem na podkładzie ortofotomapy i załącznikami graficznymi wniosku o płatność. Organ odniósł się również do szczegółowych wymogów pakietu 2.9, realizowanego przez stronę. Każdy z wymogów pakietu 2 został opisany zgodnie ze stanem zastanym w trakcie czynności kontrolnych. Wymóg A – odpowiednie przeznaczenie plonu – zaznaczono "nie dotyczy" – inspektorzy stwierdzili brak owocowania drzewek, co potwierdzają słowa pełnomocnika strony w złożonych zastrzeżeniach, że "w tym roku zdecydowana większość kwiatów opadła po wystąpieniu przymrozków w maju, gdy sad kwitł", a w rejestrze działań agrotechnicznych i innych dokumentach nie odnotowano zbioru jabłek. Wymóg B - rolnik prowadzi produkcję rolną zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin – dla obydwu działek stwierdzono niezgodność, gdyż w rzędach występują wieloletnie zachwaszczenia o silnym zagęszczeniu. Chwastów jest tak dużo, że zagłuszyły zasianą przez rolnika koniczynę. Wymogi C i D nie dotyczą sadów. Wymóg E – rolnik wykonuje na plantacji zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne – dla obu działek nie został spełniony. W rejestrze zadań agrotechnicznych istnieją zapisy o wykaszaniu międzyrzędzi w sadzie w roku bieżącym i w latach poprzednich, jednak weryfikacja stanu upraw na dzień kontroli pokazuje, że zabiegi te mają niską wartość odchwaszczającą. Wymogi E i F – dotyczące minimalnej odsady drzew i jakości materiału szkółkarskiego są spełnione tylko w przypadku działki A. Wyjaśnienia znajdują się w uwagach inspektorów terenowych w raporcie z kontroli. Wymóg G – dotyczący melioracji gruntów – został spełniony w przypadku obu działek. Odnosząc się do uwag o braku protokołowania czynności kontrolnych w terenie, organ wskazał, że na dokumentację pokontrolną składa się raport z czynności kontrolnych, dokumentacja fotograficzna, szkice działek rolnych, oświadczenia rolnika (jeśli zostały złożone) i inne dokumenty mające wpływ na sprawę i zawierające informacje, których nie zawiera raport. Nie ma konieczności dokumentowania obliczeń pośrednich drzew spełniających normy, gdyż ustalona ich liczba wynika z zsumowania. Dokumentacja fotograficzna stanu upraw sporządzana jest na bieżąco w trakcie czynności kontrolnych w terenie. Organ II instancji wskazał, że postanowieniem z dnia "[...]’ w sprawie "[...]" i "[...]" Sąd Rejonowy utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora Rejonowego "[...]" z dnia "[...]" o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie "[...]". Sąd nie dopatrzył się niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień przez pracowników ARiMR przez niewłaściwe przeprowadzenie kontroli działek rolnych m.in. strony i poświadczenie nieprawdy w dokumentach raportu. Reasumując organ stwierdził, że w sprawie nie doszło do naruszenia powołanych w odwołaniu przepisów postępowania. Zauważył, że w niniejszym postępowaniu zastosowanie ma art.21 ust.3 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U. z 2013r., poz.173 ze zm.), dalej jako "ustawa o płatnościach", a strona nie przedstawiła dowodów mogących podważyć ustalenia stanu faktycznego w kontroli na miejscu i kontroli administracyjnej. Organ zaznaczył, że strona deklarując we wniosku określone działki rolne powinna przed jego złożeniem sprawdzić jak w rzeczywistości przedstawia się stan posiadania gruntów. Strona nie wykazała, że nie jest winna stwierdzonych nieprawidłowości. W skardze na powyższą decyzję D.P., reprezentowany przez adwokata, wniósł o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Decyzji zarzucił naruszenie: - art.67 §1 i 2 pkt 3, art.68 §1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej jako "K.p.a."), przez odstąpienie od sporządzenia protokołu z czynności urzędniczych w trakcie ich wykonywania, sporządzenia całego raportu z czynności kontrolnych po zakończeniu oględzin gospodarstwa, - art.10 §1 w zw. z art.77 §1 K.p.a., przez przeprowadzenie postępowania pod nieobecność strony i jej pełnomocnika, - art.7 w związku z art.77 §1, art.78 §1 i 2, art.84 §1, art.80 K.p.a, poprzez odstąpienie od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa rolnego, brak jakiejkolwiek dokumentacji papierowej sporządzonej w trakcie kontroli wskazującej ilość drzew stwierdzonych u rolnika, stan tych drzew i ich kwalifikowalność, dowolne i nieprecyzyjne ustalenie granic działek, powołując się na ich wskazanie przez J.P. i w konsekwencji ograniczenie powierzchni działek rolnych w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku o płatność, brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ I instancji do poczynienia całkowicie dowolnych i nieuprawnionych ustaleń faktycznych, w oparciu o oświadczenie J.P. dotyczące przebiegu granic działek rolnych, oparcie decyzji o dokumentację fotograficzną, co do której istnieje uzasadniona obawa, że została sfałszowana (data ich sporządzenia), zinterpretowanie wszystkich wątpliwości co do stanu faktycznego na niekorzyść strony, wydanie decyzji w oparciu o raport z czynności kontrolnych, który posiada wady dyskwalifikujące jego wartość dowodową. W uzasadnieniu skargi podniósł, że kontrola na miejscu nie została utrwalona w formie protokołu. Pierwszy dokument z kontroli, który posiada cech protokołu został w całości sporządzony w O. po zakończeniu kontroli na miejscu. Dane dotyczące ilości drzew stwierdzone podczas kontroli na miejscu, ich stan i kwalifikowalność zostały spisane do raportu z dokumentów, których nie ma w aktach sprawy. Wskazał, że podczas kontroli D.M., kierujący kontrolą przebywał na urlopie wypoczynkowym. Nieprawidłowości stwierdzone w niniejszej sprawie stanowiły podstawę zawiadomienia o przestępstwie z art.231 §1 kk w zw. z art.271 §1 kk w zw. z art.11 §2 kk – Prokuratura Rejonowa "[...]" prowadzi postępowanie karne w niniejszej sprawie o sygn. akt "[...]’. Skarżący podtrzymał wszystkie zarzuty wskazane w odwołaniu. Jego zdaniem, kontrola na miejscu narusza jego prawa jako strony postępowania, nie miał okazji odnieść się do ustaleń faktycznych podczas czynności na miejscu. Podkreślił, że §7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przeprowadzania kontroli na miejscu i wizytacji w miejscu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, nie ma charakteru lex specialis w stosunku do przepisów K.p.a. i raport powinien czynić zadość wymogom wskazanym w art.68 i 69 K.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoją argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Mają uprawnienia kasacyjne, co oznacza, że nie zastępują organów administracji w rozstrzyganiu spraw, a stwierdzając, że zaskarżona decyzja (postanowienie) narusza prawo materialne, bądź przewidziane przepisami zasady postępowania administracyjnego, mogą uchylić zaskarżony akt lub stwierdzić jego nieważność. Stanowią o tym art. 3 i art.145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012r., poz.270) cytowanej dalej jako "p.p.s.a.". Sąd badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanej wyżej ustawy pod względem jej zgodności z przepisami procedury administracyjnej, jak i normami prawa materialnego, doszedł do przekonania, że skarga nie mogła zostać uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów prawa materialnego, ani procesowego. Organ dokonał jednoznacznych ustaleń faktycznych, wszechstronnej oceny zgromadzonych dowodów oraz w sposób logiczny umotywował swoje rozstrzygnięcie w uzasadnieniu decyzji. Do ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowane zostały przepisy prawa materialnego. Od 2010r. skarżący realizuje program rolnośrodowiskowy. Skarżący we wniosku o przyznanie płatności na 2014 r., zadeklarował m.in. dwie działki rolne o łącznej powierzchni 53,70 ha do wariantu 2.9 - uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności). W wyniku kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu przeprowadzonej w gospodarstwie strony w dniach 10-24 lipca oraz 4-6 sierpnia 2014r. stwierdzono, że maksymalny obszar kwalifikowany do płatności z tytułu ww. wariantu na ww. działkach wynosi 53,00 ha oraz, że strona nie przestrzega norm i wymogów określonych w załączniku nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. Zgodnie z normami, minimalna obsada drzew gatunku jabłoń domowa wynosi 125 szt./ha. W gospodarstwie strony stwierdzono w odniesieniu do działki rolnej B, że obsada drzew spełniających normy jest mniejsza od obsady minimalnej oraz, że materiał szkółkarski nie spełnia określonych wymogów. W odniesieniu do obu działek stwierdzono natomiast, że rolnik nie wykonuje co roku zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych na plantacji oraz nie prowadzi produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną i nie zachowuje należytej dbałości o stan fitosanitarny rośli i ochronę gleby. Powyższe skutkowało zmniejszeniem płatności o 100%. Zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a rozporządzenia rolnośrodowiskowego z 2009r. w przypadku pakietu rolnictwo ekologiczne płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako sady, w których są uprawiane drzewa lub krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, jeżeli wszystkie uprawiane drzewa są ukorzenione i spełniają wymagania dotyczące wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego. Zgodnie natomiast z załącznikiem nr 9 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego, w którym określono wymagania dla drzewek owocowych: wysokość drzewka powinna wynosić co najmniej 80 cm mierząc od szyjki korzeniowej, średnica pnia powinna wynosić co najmniej 8 mm mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania, drzewko powinno mieć korzeń główny i nie mniej niż 3 korzenie boczne albo wiązkę korzeni drobnych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku. Podczas kontroli na miejscu inspektorzy stwierdzili natomiast, że część drzew na wskazanych działkach rolnych nie spełnia opisanych wymogów jakościowych co do wysokości i średnicy pnia. Na działce A stwierdzono 1117 szt. drzew jabłoni spełniających ww. wymagania, 216 szt. jabłoni suchych, 50 szt. jabłoni zagryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta oraz 220 szt. jabłoni żywych, ale niespełniających minimum wysokości. Na spornej działce rolnej, dla zachowania minimalnej obsady jabłoni, przy uwzględnieniu 5 % tolerancji powinno znajdować się 1069 szt. drzew spełniających ww. normy. Warunek ten został zatem spełniony. Na działce B stwierdzono natomiast 4712 szt. drzew jabłoni spełniających ww. wymagania, 395 szt. jabłoni suchych, 573 szt. jabłoni zagryzionych i uszkodzonych przez zwierzęta oraz 1340 szt. jabłoni żywych, ale niespełniających minimum wysokości. Na spornej działce rolnej, dla zachowania minimalnej obsady jabłoni, przy uwzględnieniu 5% tolerancji, powinno znajdować się 5322 szt. drzew spełniających ww. normy. Warunek ten nie został więc spełniony – do minimalnej obsady jabłoni brakowało 610 szt. drzew. Stan drzew i działek rolnych obrazują zdjęcia wykonane podczas kontroli na miejscu. Nadto podczas kontroli na miejscu stwierdzono, że na terenie całej plantacji nie są wykonywane zabiegi uprawowe i pielęgnacyjne, a produkcja rolna nie jest prowadzona zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby. Zgromadzony materiał dowodowy, w szczególności w postaci dokumentacji fotograficznej wykonanej w czasie kontroli na miejscu, jednoznacznie zdaniem Sądu, świadczy o tym, że wykoszone były międzyrzędzia, lecz w rzędach zabiegi takie nie były skutecznie wykonywane - były one porośnięte wieloletnimi chwastami (ostrożeń polny, bylica pospolita, rumianowate, kobylak, trawy). Sad nie owocuje. O ogólnym stanie sadu, świadczyć może fakt, że zarówno w przypadku działki A, jak i B procentowa ilość drzew, które nie spełniają wymaganych norm minimalnych stanowi około 30% (działka A – łączna ilość drzew to 1603 szt. z czego 486 szt. nie spełnia wymagań, działka B – łączna ilość drzew to 7020 szt. z czego 2308 szt. nie spełnia wymagań). Tych ustaleń organu nie podważa, wykonana przez dr inż. M. F. na zlecenie skarżącego, opinia dotycząca stanu fitosanitarnego drzew jabłoni domowej, gdyż jej przedmiotem było określenie stopnia ich porażenia przez organizmy szkodliwe (choroby i szkodniki) oraz ich wpływ na zdrowie człowieka. Przedmiotem zainteresowania organów była natomiast kwestia utrzymywania minimalnej obsady drzew, które spełniają wymagania określone powołanymi wyżej przepisami prawa oraz prowadzenia sadu w sposób, najogólniej rzecz ujmując, zgodnie z dobrą kulturą rolną (wykonywanie zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, z zachowaniem należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby). Samo określenie stopnia porażenia drzew przez choroby i szkodniki nie ma wpływu na wynik sprawy. Ustalenie przez inspektorów terenowych granic i powierzchni spornych działek rolnych nastąpiło na podstawie ortofotomapy, załączników graficznych będących integralną częścią wniosku o płatność i wskazania granicy przez pełnomocnika skarżącego, który uczestniczył w czynnościach. Dokonane pomiary na miejscu potwierdziły powierzchnie działek rolnych deklarowana przez skarżącego do płatności. Zupełnie gołosłowne, niepoparte żadnymi dowodami, czy jakimikolwiek wskazaniami co do prawidłowych ustaleń, są zarzuty ograniczenia powierzchni działek rolnych w stosunku do powierzchni zadeklarowanej we wniosku o płatność w wyniku dowolnego i nieprecyzyjnego określenia ich granic. Skarżący zarzuca organowi brak precyzji, a sam nie wskazuje jak granica ta miałaby prawidłowo przebiegać. Całkowicie niezrozumiałe jest twierdzenie, że pełnomocnik strony podczas czynności kontrolnych na miejscu wskazał granicę w sposób dowolny. Przecież to producent rolny, który ubiega się o przyznanie płatności musi znać granice deklarowanych do tych płatności działek rolnych. To on odpowiada za prawidłowe złożenie wniosku i utrzymanie zadeklarowanych działek rolnych w odpowiedniej kulturze rolnej. Zaznaczyć należy, że zasady i tryb przyznawania płatności rolnośrodowiskowej reguluje ustawa z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich. W myśl art. 21 ust. 1 ww. ustawy, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. W postępowaniu organ, przed którym toczy się postępowanie: stoi na straży praworządności, jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania, zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się (art. 21 ust. 2). Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne (art. 21 ust. 3 ww. ustawy). Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Nie oznacza to jednakże, że organ administracyjny nie jest zobowiązany do jakiegokolwiek działania, gdyż także on musi przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń i wyjaśniać przesłanki, którymi kierował się wydając rozstrzygnięcie. Wobec brzmienia powołanych przepisów zarzuty naruszenia art. 7 i art. 77 § 1, art.78 § 1 i 2, art.80, art.84 § 1 K.p.a., w których ustanowiono i rozwinięto zasadę prawny obiektywnej, nie są zasadne. Niezasadny jest zarzut odstąpienia od przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego w zakresie oceny gospodarstwa rolnego. Skoro bowiem skarżący nie zgadzał się z poczynionymi przez organ ustaleniami, co do stanu gospodarstwa rolnego, winien sam przedstawić stosowny dowód (np. opinię biegłego z zakresu rolnictwa) na potwierdzenie swoich twierdzeń co do prawidłowego gospodarowania na terenie plantacji jabłoni. W rozpoznanej sprawie organy dopuściły jako dowód wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, w tym dokumenty urzędowe, zeznania przesłuchanych na wniosek strony świadków: osób biorących udział w kontroli na miejscu, wykonujących prace polowe w sadzie oraz M.F.. Na podstawie całokształtu materiału dowodowego dokonały oceny okoliczności faktycznych. Subiektywne przekonanie skarżącego o nieprawidłowej ocenie materiału dowodowego nie może natomiast być podstawą stwierdzenia naruszenia ww. przepisów. Raport z czynności kontrolnych jest - co do zasady - dokumentem urzędowym sporządzanym w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w zakresie ich działania (art. 76 § 1 i 2 k.p.a.). Stanowi on dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Organ prowadzący postępowanie z wniosku rolnika o przyznanie płatności, w trakcie postępowania wyjaśniającego ma możliwość weryfikacji deklaracji zawartych we wniosku, jak i ustaleń systemowych, poprzez wykorzystanie wszelkich, zgodnych z prawem narzędzi, w tym kontroli na miejscu, która jest w stanie najpełniej oddać rzeczywisty obraz danych zadeklarowanych we wniosku. Obowiązek przeprowadzenia kontroli, jak i obowiązek sporządzenia raportu z czynności kontrolnych wynika z przepisów powołanej ustawy o płatnościach. Zgodnie bowiem z treścią art. 30 ust. 1 ww. ustawy w zakresie określonym w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające przeprowadzają kontrole, w tym kontrole na miejscu i wizytacje w miejscu, przy czym w przypadku kontroli operacji, o których mowa w art. 12 ust. 1 pkt 1 lit. b, stosuje się przepisy tytułu II części II rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich. Agencja płatnicza oraz podmioty wdrażające mogą powierzyć przeprowadzenie kontroli na miejscu lub wizytacji w miejscu innym jednostkom organizacyjnym dysponującym odpowiednimi warunkami organizacyjnymi, kadrowymi i technicznymi (art. 30 ust. 2 ustawy). Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących nieprawidłowości związanych ze sporządzeniem raportu z czynności kontrolnych, stwierdzić należy, że w polu "uwagi" wskazano nazwiska wszystkich inspektorów ARiMR przeprowadzających kontrolę i osób biorących udział w kontroli. Podpisanie raportu przez dwóch inspektorów terenowych nie jest uchybieniem, które miało/mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w toku postępowania Biuro Kontroli na Miejscu kilkukrotnie wyjaśniało w jaki sposób i przez kogo została przeprowadzona kontrola. Okoliczność przebywania jednego z inspektorów terenowych – D. M., na urlopie wypoczynkowym w dniach od 21 lipca do 1 sierpnia 2014r. również nie stanowi podstawy do podważenia jego wiarygodności. Kontrola prowadzona bowiem była w dwóch etapach: od 10 do 24 lipca 2014r. oraz od 4 do 6 sierpnia 2014r. Sporządzenie raportu w dniu 6 sierpnia 2014r., w biurze organu, spowodowane było koniecznością zsumowania wszystkich policzonych, w czasie trwających kilka dni czynności na miejscu, które obejmowały przecież obszar ponad 50 ha, drzew na plantacji skarżącego, ze wskazaniem drzew spełniających wymagania określone przepisami, drzew suchych, drzew uszkodzonych i zagryzionych przez zwierzęta, drzew poniżej 80 cm. wysokości oraz wyliczeniem minimalnej wymaganej obsady na opisanych działkach rolnych. Dopóki inspektorzy nie posiadali wszystkich wymaganych danych nie mieli możliwości sporządzenia raportu. Z żadnego przepisu nie wynika natomiast obowiązek załączania do raportu zapisków, czy notatek, które służyły do jego sporządzenia. Jak już wcześniej wskazano, w raporcie jednoznacznie wskazano liczbę drzew na poszczególnych działkach rolnych, które spełniały wymagania określone w załączniku do rozporządzenia oraz, które tych wymagań – i z jakich przyczyn – nie spełniały. Jeżeli skarżący nie zgadzał się z ustaleniami inspektorów, to winien samodzielnie policzyć drzewa spełniające ww. wymagania i swój wynik wskazać organowi. Odnosząc się do kwestii oparcia decyzji o materiał dowodowy w postaci dokumentacji fotograficznej, co do której istnieje uzasadniona obawa, że został sfałszowany co do daty jej sporządzenia, wskazać należy, że jak wyjaśniało w toku postępowania administracyjnego Biuro Kontroli na Miejscu, dokumentacja fotograficzna stanu upraw sporządzana jest na bieżąco w trakcie przeprowadzania czynności kontrolnych w terenie. Za datę sporządzenia zdjęcia uznaje się datę widniejącą na tabliczce. Powinna ona być zgodna z metryką, ale może się zdarzyć, że w aparacie fotograficznym ustawiona będzie błędna data bieżąca, a błąd ten nie będzie od razu wykryty. Takie stanowisko Sąd uznaje za logiczne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Na zdjęciach zawartych na płycie CD znajdującej się w aktach sprawy widnieją natomiast daty zgodnie z datami prowadzenia czynności kontrolnych w gospodarstwie strony. Jeżeli w toku postępowania karnego stwierdzone zostanie, że - jak twierdzi skarżący - zdjęcia będące dowodami w sprawie zostały sfałszowane, to wystąpi podstawa do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego o wznowienie postępowania na podstawie art.145 § 1 pkt 1 K.p.a. Na obecnym etapie postępowania powyższe twierdzenie uznać należy za gołosłowne. W kwestii przeprowadzenia czynności kontrolnych pod nieobecność strony i jej pełnomocnika, stwierdzić należy, że kontrole na miejscu, zgodnie z art.31 pktt.4 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu bezpośredniego (Dz.U. nr 35, poz.217 ze zm.) mogą być wykonywane podczas nieobecności rolnika i/lub jego pełnomocnika, a kontrola przeprowadzona bez uczestnictwa rolnika, czy jego pełnomocnika jest tak samo ważna jak wykonana w jego obecności. Zaznaczyć przy tym należy, że wniosek pełnomocnika skarżącego o przerwane czynności kontrolnych wpłynął do organu 23 lipca 2014r., a pierwsza część kontroli trwała od 10 do 24 lipca 2014r. W związku z powyższym, organ wskazał, że późny termin wpłynięcia ww. wniosku uniemożliwił jego pozytywne rozpatrzenie. Ponadto, na podstawie przeprowadzonej kontroli, organ zaktualizował powierzchnię ewidencyjno-gospodarczą wymienionych w decyzji działek rolnych. Z akt wynika, że łączną powierzchnię 53,00 ha kwalifikujących się do wnioskowanej płatności organy ustaliły na podstawie map, z wykorzystaniem technik skomputeryzowanego systemu informacji geograficznych (ortoobrazów) według tzw. systemu LPIS, stosownie do treści art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zamieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31 stycznia 2009 roku). System ten ustanowiony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa wspólnotowego, zgodnie z art. 15 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 roku, jako komponent Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), służy m.in. do wykonywania pomiarów gruntów rolnych deklarowanych przez wnioskodawców i weryfikowania ich kwalifikowalności do objęcia płatnościami. Wykorzystywanym w ramach tego systemu narzędziem pomiarowym jest ortofotomapa, czyli metryczny obraz powierzchni (mapa), uzyskany ze zdjęć lotniczych lub satelitarnych. Rola ortofotomapy w systemie związana jest zaś m.in. z identyfikacją działki referencyjnej, jej granic i granic użytkowania gruntów na danej działce oraz pomiarem powierzchni uprawnionej do płatności. Dokonana przez organy identyfikacja działek rolnych w oparciu o system informacji geograficznej, o którym mowa w art. 17 ust. 3 cyt. wyżej rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., a więc na podstawie ortofotomap, dokumentów ewidencji gruntów lub też innych danych kartograficznych, nie budzi tym samym zastrzeżeń. Jak już wskazano wyżej organ nie naruszył zasad postępowania określonych w przepisach ustawy o płatnościach oraz kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpatrzony został w sposób wyczerpujący cały zgromadzony materiał dowodowy. Do poszczególnych dowodów organ odniósł się w zaskarżonej decyzji. Inna ocena wyjaśnień skarżącego dokonana przez organ nie oznacza ich pominięcia. Organ w motywach zaskarżonej decyzji szczegółowo i logicznie przedstawił przesłanki, którymi kierował się przy rozstrzyganiu sprawy, fakty, które uznał za udowodnione i dowody, na których się oparł, a także przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wyjaśnił również podstawę prawną decyzji. Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani procedury administracyjnej w stopniu uzasadniającym jej uchylenie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.