II GSK 5267/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-12-04
Skład orzekający: Gabriela Jyż, Andrzej Kisielewicz, Szymon Widłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka przejmująca aptekę może być obciążona odpowiedzialnością za naruszenia prawa popełnione przez spółkę przejmowaną, skutkujące cofnięciem zezwolenia na prowadzenie apteki, na podstawie przepisów o sukcesji generalnej (art. 494 § 2 k.s.h.)?Ratio decidendi
Spółka przejmująca aptekę (A. Sp. z o.o.) ponosi odpowiedzialność za naruszenia prawa popełnione przez spółkę przejmowaną (B. Sp. z o.o.), które skutkują utratą rękojmi należytego prowadzenia apteki i cofnięciem zezwolenia. Choć art. 494 § 2 k.s.h. ustanawia sukcesję generalną w zakresie praw i obowiązków administracyjnoprawnych, nie można na spółkę przejmującą przypisać samych zachowań spółki przejmowanej, lecz jedynie skutki prawne tych zachowań, w tym obowiązek poniesienia odpowiedzialności w postaci utraty zezwolenia.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął zezwolenie na prowadzenie apteki spółce A. Sp. z o.o. z powodu sprzedaży produktów leczniczych do nieuprawnionych podmiotów w okresie, gdy apteka była prowadzona przez poprzedniego właściciela, spółkę B. Sp. z o.o. Spółka A. przejęła aptekę od spółki B. i wnioskowała o zmianę zezwolenia. Organy uznały, że spółka A. nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki z powodu naruszeń popełnionych przez spółkę B. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę spółki A., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Szymon Widłak Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2391/15 w sprawie ze skargi A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. Sp. z o.o. w W. na rzecz Głównego Inspektora Farmaceutycznego 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 4 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2391/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Farmaceutycznego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki ogólnodostępnej.
Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lutego 2014 r. inspektorzy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego przeprowadzili kontrolę doraźną w aptece ogólnodostępnej o nazwie "[...]" położonej w L. przy ul. [...] prowadzonej przez spółkę B. Sp. z o.o. z siedzibą w K. Kontrolą objęto okres od 1 marca 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. W toku kontroli stwierdzono sprzedaż produktów leczniczych do aptek innych przedsiębiorców, jak również zakup produktów leczniczych od aptek ogólnodostępnych prowadzonych przez innych przedsiębiorców.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Inspektoratu Farmaceutycznego wpłynął wniosek spółki A. Sp. z o.o. o zmianę zezwolenia na prowadzenie apteki o nazwie "[...]" w L. przy ul. [...] udzielonego dla spółki B. Sp. z o.o., poprzez zmianę oznaczenia podmiotu uprawnionego do prowadzenia apteki. Uzasadnieniem wnioskowanej zmiany było postanowienie o przeniesieniu całego majątku spółki przejmowanej B. Sp. z o.o. na spółkę A. Sp. z o.o., jako spółkę przejmującą.
Decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w L. zmienił zezwolenie z dnia [...] lutego 2013 r. w ten sposób, że dotychczasowe określenie przedsiębiorcy: B. Sp. z o.o. zastąpiono nowym określeniem: A. Sp. z o.o.
Następnie decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r., nr [...] Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny cofnął spółce A. Sp. z o.o. zezwolenie udzielone na prowadzenie apteki ogólnodostępnej o nazwie "[...]" zlokalizowanej w L. przy ul. [...].
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Głównego Inspektora Farmaceutycznego, który utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż sporna apteka dostarczała produkty lecznicze do nieuprawnionych podmiotów, a więc prowadziła obrót hurtowy produktami leczniczymi, w tym lekami wydawanymi na receptę (Rp). Tymczasem art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2011 r. – Prawo farmaceutyczne (Dz. U. Nr 45, poz. 281 ze zm.) stanowi, że obrót hurtowy produktami leczniczymi, z zastrzeżeniem ust. 8 pkt 2, mogą prowadzić wyłącznie hurtownie farmaceutyczne, składy celne i konsygnacyjne produktów leczniczych. Zgodnie z art. 74 ust. 1 tej ustawy, podjęcie działalności gospodarczej w zakresie prowadzenia hurtowni farmaceutycznej wymaga uzyskania zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego. Strona skarżąca nie posiada zezwolenia Głównego Inspektora Farmaceutycznego na prowadzenie hurtowni farmaceutycznej, a zatem nie mogła prowadzić działalności gospodarczej w zakresie obrotu hurtowego produktami leczniczymi.
Zdaniem organu, dokonywanie przez aptekę sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych stanowiło naruszenie art. 87 ust. 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne, zgodnie z którym apteki ogólnodostępne przeznaczone są do: zaopatrywania ludności w produkty lecznicze, leki apteczne, leki recepturowe, wyroby medyczne i inne artykuły, o których mowa w art. 86 ust. 8, a także wykonywania czynności określonych w art. 86 ust. 1 i 2 cyt. ustawy. Zgodnie zaś z art. 86a ustawy, w aptece ogólnodostępnej nie może być prowadzona działalność polegająca na dokonywaniu sprzedaży produktów leczniczych do hurtowni farmaceutycznej. Jednocześnie, organ podkreślił, że apteka ogólnodostępna jest uprawniona do wydawania produktów leczniczych i wyrobów medycznych wyłącznie w trybie określonym w art. 96 ust. 1 ustawy – Prawo farmaceutyczne. Dokonywanie przez stronę skarżącą sprzedaży produktów leczniczych do podmiotów nieuprawnionych naruszyło powyższy przepis.
Zdaniem organu, działanie skarżącej spółki naruszało również § 10 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 października 2002 r. w sprawie podstawowych warunków prowadzenia apteki (Dz. U. Nr 187, poz. 1565), z którego wynika, że apteka prowadzi w szczególności dokumentację zakupu produktów leczniczych i wyrobów medycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami, a także sprzedaży produktów leczniczych i wyrobów medycznych, zgodnie z odrębnymi przepisami albowiem wydawane były produkty lecznicze bez przepisu lekarza, tj. recept.
Główny Inspektor Farmaceutyczny podkreślił ponadto, że zgodnie z art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo farmaceutyczne, organ zezwalający cofa zezwolenie, w przypadku gdy przedsiębiorca przestał spełniać warunki określone przepisami prawa, wymagane do wykonywania działalności gospodarczej określonej w zezwoleniu. W tej sytuacji, zgodnie z art. 103 ust. 2 pkt 6 ustawy, wojewódzki inspektor farmaceutyczny może cofnąć zezwolenie, jeżeli apteka prowadzi sprzedaż produktów leczniczych hurtowni farmaceutycznej, innej aptece ogólnodostępnej lub punktowi aptecznemu.
Spółka wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że z faktu przejęcia (art. 492 § 1 k.s.h.) spółki B. Sp. z o.o. przez skarżącą spółkę nie można wywieść związku między działalnością B. Sp. z o.o., a jej następcą prawnym. Skarżąca zwróciła uwagę, że faktury, na które powołuje się organ, dotyczą poprzednika prawnego, a decyzja została wydana na następcę - skarżącą spółkę. Skarżąca zarzuciła, że organ cofnął zezwolenie na prowadzenie apteki w stosunku do sukcesora spółki przejmowanej za domniemane uchybienia w działalności przepisom nieistniejącej spółki przejmowanej.
Skarżąca podniosła ponadto, że art. 86a oraz art. 103 ust. 2 pkt 6 ustawy – Prawo farmaceutyczne weszły w życie dopiero w dniu 5 lutego 2015 r., a zatem nie mogą mieć zastosowania do zdarzeń, które zdaniem organu miały miejsce przed dniem ich wejścia w życie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 4 maja 2016 r. oddalił skargę.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, odnosząc się do zarzutów skarżącej, zauważył, że połączenie spółek nastąpiło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h. W związku z powyższym, zgodnie z art. 494 § 2 k.s.h., na skarżącą spółkę - jako spółkę przejmującą, przeszedł cały majątek spółki przejmowanej w tym zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Oznacza to w konsekwencji, że skarżąca nie może uwolnić się od odpowiedzialności za działania, które dokonywane były w ramach posiadanego zezwolenia przez spółkę przejętą. Zdaniem Sądu, w świetle zasad logiki i doświadczenia w zakresie podstawowych reguł obowiązujących w relacjach gospodarczych, całkowicie niewiarygodne wydają się twierdzenia skarżącej, że zanim zostało jej doręczone powiadomienie organu o wszczęciu postępowania, skarżąca spółka nie wiedziała o toczącym się postępowaniu w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki. Nie ulega wątpliwości, że przed przejęciem spółki B. skarżąca spółka musiała zapoznać się z majątkiem spółki przejmowanej, w tym również z dokumentacją firmową, a zatem winna rozeznać się, czy zezwolenie na prowadzenie apteki było wykorzystywane zgodnie z prawem.
W ocenie Sądu I instancji, w sprawie istniała podstawa do cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki w oparciu o przepis art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne. W świetle art. 101 pkt 4 ustawy – Prawo farmaceutyczne jednym z warunków udzielenia zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na prowadzeniu apteki ogólnodostępnej jest spełnienie przez przedsiębiorcę przesłanki dawania rękojmi należytego prowadzenia apteki. Zdaniem Sądu, przesłanka ta powinna być spełniona nie tylko w momencie udzielania zezwolenia, ale również powinna istnieć przez cały okres prowadzenia działalności. W związku z powyższym, skoro apteka należąca do skarżącej prowadziła obrót produktami leczniczymi niezgodnie z obowiązującymi przepisami, odsprzedając leki hurtowni, przestała istnieć po stronie skarżącej rękojmia należytego prowadzenia apteki, co w pełni uzasadniało cofnięcie zezwolenia na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne.
Sąd I instancji zgodził się z argumentacją skarżącej, że art. 86a i art. 103 ust. 2 pkt 6 ustawy – Prawo farmaceutyczne nie mogły być podstawą prawną do cofnięcia zezwolenia. Jednak uchybienie to nie miało jakiegokolwiek istotnego wpływu na wynik sprawy, bowiem podstawy prawnej do cofnięcia zezwolenia należy upatrywać w przepisie art. 37ap ust. 1 pkt 2 ustawy – Prawo farmaceutyczne.
A. Sp. z o.o. złożyła od wyroku WSA w Warszawie z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2391/15 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.
Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, przez niewłaściwe zastosowanie:
1. "art. 145 § 1 pkt 1a" p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 101 pkt 4 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;
2. "art. 145 § 1 pkt 1a" p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 65 ust. 1, art. 68 ust. 1, art. 87 ust. 2 pkt 1, art. 96 ust. 1 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji;
3. "art. 145 § 1 pkt 1a" p.p.s.a. w zw. z art. 37ap ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 72 ust. 1 i 3 ustawy - Prawo farmaceutyczne, poprzez niewłaściwe zastosowanie i oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji.
Skarżąca postawiła także zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w stopniu mającym wpływ na wynik postępowania:
1. "art. 145 § 1 pkt 1c" p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., 75 § 1 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 81 k.p.a., poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na nieprzeprowadzenie postępowania dowodowego (w tym oddalenie wniosków dowodowych skarżącego) w zakresie niezbędnym dla prawidłowego określenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, w tym czy spółka A. Sp. z o.o. dokonywała sprzedaży do podmiotów nieuprawnionych, a także naruszenia zasady prawdy obiektywnej, polegającej na zaniechaniu ustalenia stanu faktycznego sprawy;
2. "art. 145 § 1 pkt 1c" p.p.s.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 9, 11, 15, 77 § 1, 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi pomimo występowania podstaw do jej uwzględnienia i uchylenia zaskarżonej decyzji z uwagi na naruszenia zasady prawdy obiektywnej, informowania i przekonywania strony, w szczególności poprzez niedopuszczenie dowodów zgłoszonych w toku postępowania przed organem II instancji, a w głównej mierze w części dotyczącej spełniania przez przedsiębiorcę warunków określonych przepisami prawa, wymaganymi do wykonywania działalności gospodarczej określonej zezwoleniem;
3. "art. 145 § 1 pkt 1c" p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz 141 § 1 pkt 4 p.p.s.a. poprzez brak należytego wyjaśnienia okoliczności sprawy oraz brak uzasadnienia spełniającego przewidziane przez przepisy prawa wymogi.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca stwierdziła, organy nie podjęły jakichkolwiek czynności celem ustalenia, czy osoby reprezentujące i działające w imieniu spółki A. Sp. z o.o. na dzień wydania decyzji legitymowały się rękojmią należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Co więcej, pominięta została okoliczność dotycząca przejęcia spółki B. Sp. z o.o. przez A. Sp. z o.o., a w konsekwencji braku związku między wskazanymi spółkami.
Zdaniem skarżącej, wydając decyzję w przedmiocie zmiany zezwolenia na prowadzenie apteki, organ uznał, że A. Sp. z o.o. legitymuje się rękojmią należytego prowadzenia apteki ogólnodostępnej. Skoro zaś, po dacie zmiany zezwolenia nie zaistniały zdarzenia wskazujące na naruszenie obowiązków w zakresie prowadzonej przez sukcesora prawnego działalności objętej zezwoleniem, cofnięcie skarżącej zezwolenia z uwagi na brak rękojmi jest bezpodstawne i niczym nieuzasadnione.
Skarżąca podkreśliła, że Sąd I instancji nie dostrzegł, iż organ naruszył reguły postępowania dowodowego, przede wszystkim odmawiając dopuszczenia dowodu z przesłuchania strony.
Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
W postępowaniu administracyjnym w sprawie cofnięcia spółce wnoszącej skargę kasacyjną zezwolenia na prowadzenie apteki ustalono, a ustalenia te nie budzą wątpliwości, że w aptece ogólnodostępnej, usytuowanej w L. przy ul. [...], prowadzonej przez spółkę z o.o. B. z siedzibą w K., niezgodnie z prawem sprzedawano w okresie od 1 marca do 31 grudnia 2013 r. produkty lecznicze do hurtowni farmaceutycznej i do innych aptek. Już po kontroli i po wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia tej spółce zezwolenia na prowadzenie apteki, apteka została przejęta przez inny podmiot – A. spółka z o.o. z siedzibą w W. i Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny w L. decyzją z [...] czerwca 2014 r. zmienił dotychczasowe zezwolenie na prowadzenie apteki w zakresie dotyczącym podmiotu prowadzącego aptekę, wpisując w to miejsce spółkę z o.o. A. w W.
Wojewódzki Inspektor Farmaceutyczny po zmianie podmiotu prowadzącego aptekę decyzją z [...] stycznia 2015 r. cofnął zezwolenie na prowadzenie apteki spółce A. Na podstawie okoliczności faktycznych – naruszeń prawa zaistniałych w czasie, gdy apteka była prowadzona przez spółkę z o.o. B., uznał, że spółka A. nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Sąd I instancji podzielił to stanowisko organów co do braku rękojmi po stronie przejmującej aptekę - spółki A. W ramach uzasadnienia swego stanowiska Sąd przywołał również art. 492 § 1 pkt 1 i art. 494 § 2 k.s.h. Ten ostatni przepis stanowi, że na spółkę przejmującą albo spółkę nowo zawiązaną przechodzą z dniem połączenia w szczególności zezwolenia, koncesje oraz ulgi, które zostały przyznane spółce przejmowanej albo którejkolwiek ze spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji lub ulgi stanowi inaczej. Art. 494 § 2 k.s.h. ustanawia więc tzw. sukcesję generalną po spółce przejmowanej w zakresie praw i obowiązków o charakterze administracyjnoprawnym, w tym praw i obowiązków wynikających (związanych) z posiadaniem m.in. zezwolenia lub koncesji. Sukcesja dotyczy jednak wyłącznie sytuacji prawnej spółki przejmowanej, co oznacza, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że na podstawie art. 494 § 2 k.s.h. nie można zarachować na rzecz spółki przejmującej okoliczności albo stanów faktycznych, będących udziałem spółki przejmowanej.
W uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej organ szeroko wyjaśnił pojęcie rękojmi należytego prowadzenia apteki, wiążąc rękojmię m.in. z cechami charakteru, rzetelnością, sumiennością i ogólnie z dotychczasowym zachowaniem. Są to niewątpliwie określenia ze sfery faktów, a nie prawa. Wynika z tego dość oczywisty wniosek, że na podstawie art. 494 § 2 k.s.h. spółce przejmującej aptekę można jedynie przypisać skutki prawne określonych zachowań spółki przejmowanej, nie zaś same te zachowania i ich oceny. Skoro zatem przesłanką cofnięcia zezwolenia na prowadzenie apteki były w istocie naruszenia prawa przez spółkę B., prowadzące do utraty przez nią rękojmi należytego prowadzenia apteki, to zarówno te naruszenia, jak utratę rękojmi należy wiązać wyłącznie ze spółką B. Natomiast na podstawie art. 494 § 2 k.s.h. na spółkę przejmującą (A.) przeszły z mocy ustawy jedynie skutki prawne działania poprzednika – obowiązek poniesienia odpowiedzialności w postaci utraty zezwolenia na prowadzenie apteki.
Przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny stanowisko co do konsekwencji wynikających dla tej sprawy z art. 494 § 2 k.s.h. determinuje ocenę zaskarżonego wyroku, a także ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
W świetle tego, co powiedziano, nie mają znaczenia zarzuty wnoszącej skargę kasacyjną, że zarówno organy, jak i Sąd I instancji nie wykazały dostatecznie, że ta spółka nie posiadała w dniu wydania decyzji o cofnięciu zezwolenia rękojmi należytego prowadzenia apteki. Nie mają również znaczenia argumenty na rzecz stwierdzenia, że taką rękojmię spółka posiadała (bo nie ona dopuściła się naruszeń prawa przy sprzedaży produktów leczniczych i nie miała na te działania poprzedniczki żadnego wpływu, ani nawet o nich nie wiedziała, a także, że pomiędzy spółkami przejmującą i przejętą nie było jakichkolwiek związków).
Należy powtórzyć, że fakty dotyczące dopuszczania się przez spółkę B. naruszeń prawa przez sprzedaż produktów leczniczych hurtowniom i innym aptekom zostały, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego dostatecznie udowodnione, mimo że wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała się w postępowaniu dowodowym zbyt aktywnym udziałem.
Nietrafność zarzutów skargi kasacyjnej znajduje po części usprawiedliwienie w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Sąd dokonał bowiem oceny rękojmi spółki skarżącej, a nie spółki, która dopuściła się naruszeń prawa, stwierdzając, że "skoro apteka należąca do skarżącej spółki prowadziła obrót produktami leczniczymi niezgodnie z obowiązującymi przepisami, odsprzedając leki hurtowni, przestała istnieć po stronie skarżącej rękojmia należytego prowadzenia apteki, co w pełni uzasadniało cofnięcie jej zezwolenia na podstawie art. 37ap ust. 1 pkt 2 Prawa farmaceutycznego". Przypisał więc prowadzenie nielegalnej sprzedaży leków aptece prowadzonej przez skarżącą, a więc w istocie skarżącej. To stwierdzenie oparł na ustaleniu, że spółka przejmująca aptekę po przejęciu dalej zatrudniła dotychczasowego jej kierownika. Zdaniem Sądu, pojęcie rękojmi należy odnosić do podmiotu prowadzącego aptekę, a nie do członków zarządu spółki (chodzi o członków zarządu spółki przejmującej).
Mimo że ta kwestia nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia, należy się do niej odnieść dla pełnego przedstawienia stanowiska Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie. Rękojmię osoby prawnej - spółki niewątpliwie należy oceniać na podstawie zachowania osób działających za nią lub w jej imieniu w stosunkach zewnętrznych. Są to więc zarówno osoby pełniące funkcje jej organów lub funkcje w jej organach, jak i inne osoby działające w imieniu spółki - w przypadku apteki kierownik apteki. Z ustawy Prawo farmaceutyczne nie wynika, że w rozumieniu jej przepisów podmiotem prowadzącym aptekę jest kierownik apteki. Jest nim, co oczywiste, podmiot, który uzyskał pozwolenie na prowadzenie apteki i ten podmiot powinien w myśl art. 101 pkt 4 ustawy dawać rękojmię należytego prowadzenia apteki. Tym podmiotem jest spółka wnosząca skargę kasacyjną. Ustawa stanowi, że podmiot prowadzący aptekę jest obowiązany zatrudnić osobę odpowiedzialną za prowadzenie apteki, dającą rękojmię należytego prowadzenia apteki – kierownika apteki (art. 98 ust. 4a w związku z art. 88 ust. 2). Skoro jednak przesłanką odmowy udzielenia pozwolenia na prowadzenie apteki (cofnięcia zezwolenia) jest brak rękojmi po stronie wnioskodawcy (podmiotu prowadzącego aptekę), to zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rękojmię należytego prowadzenia apteki należałoby oceniać na podstawie przymiotów osobistych i dotychczasowych zachowań wszystkich osób reprezentujących aptekę, nie zaś tylko na podstawie oceny postawy kierownika apteki. Nie można bowiem wykluczyć sytuacji, w której wyłącznie ze względu na okoliczności dotyczące osób kierujących podmiotem prowadzącym aptekę (np. członków zarządu spółki) uzasadnione będzie przyjęcie, że ten podmiot nie daje rękojmi należytego prowadzenia apteki.
Podsumowując – zaskarżony wyrok, pomimo wskazanych uchybień w zakresie uzasadnienia nie narusza prawa w stopniu dającym podstawę do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Dlatego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego i prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny uznał za nieuzasadnione.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło