I SA/Gl 823/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Eugeniusz Christ, Sędziowie WSA Paweł Kornacki (spr.), Beata Machcińska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Z. M. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w K. na rzecz strony skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A., działając na podstawie art. 34 § 2 i art. 17 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 – dalej: u.p.e.a.) w związku z art. 7 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1204) oraz art. 134 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267 – dalej: k.p.a.) i art. 18 u.p.e.a. stwierdził, że wniesione przez Z.M. zażalenie na postanowienie wydane przez ten sam organ w dniu [...]r., zostało złożone z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiocie zgłoszonego przez skarżącego zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, w dniu [...]r. zostało wydane postanowienie. W pouczeniu wierzyciel podał, że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia otrzymania postanowienia. Postanowienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 lutego 2015 r. W związku z tym, termin do wniesienia zażalenia upłynął z dniem 3 marca 2015 r. Z kolei skarżący, zażalenie nadał listem poleconym w dniu 7 marca 2015 r. Wobec powyższego na podstawie art. 134 k.p.a. organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. 2. W skardze na postanowienie z dnia [...] r. skarżący szeroko zaprezentował argumenty merytoryczne, uzasadniające trafność podniesionego przezeń zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym. Powielając stanowisko wyrażone w zażaleniu na postanowienie z dnia [...]r. stwierdził, że nie ciąży na nim obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej, ponieważ odbiornik radiofoniczny sprzedał w 2008 r. i od tego czasu nie nabył innego. Informował o tym Pocztę Polską. Poza tym ukończył 75 lat, a zatem obciążanie go abonamentem jest sprzeczne z ustawą. 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w zakresie uchybienia terminowi do złożenia zażalenia, a nadto przedstawił argumenty dotyczące zasadności obciążenia skarżącego opłatą abonamentową. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 4. Skarga okazała się o tyle skuteczna, że doprowadziła do uchylenia zaskarżonego postanowienia. 5. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 – dalej: p.p.s.a.) Sąd uchyla zaskarżoną decyzję albo postanowienie, w przypadku w którym stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, innych aniżeli dających podstawę do wznowienia postępowania, jeśli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jednocześnie zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. W sprawie niniejszej uchylenie zaskarżonego postanowienia nastąpiło właśnie przy zastosowaniu art. 134 § 1 p.p.s.a., a więc wobec stwierdzenia z urzędu przez Sąd wad postępowania dowodowego, które mogły wywrzeć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu organ w sposób, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. naruszył art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. oraz w konsekwencji, także art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie zamieścił, adekwatnej do stanu sprawy, argumentacji faktycznej i prawnej. 6. Niniejsza sprawa dotyczy terminowości wniesienia zażalenia na postanowienie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, do których odnosi się m.in. art. 34 u.p.e.a. W pierwszym rzędzie, jako istotne w tej sprawie regulacje należy więc wskazać: art. 17 § 1a i art. 18 u.p.e.a. Stosownie do tego pierwszego o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2 (w przedmiocie zarzutów), wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że termin do wniesienia zażalenia wynosi 7 dni od dnia doręczenia postanowienia. Z kolei zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W dalszej kolejności, wobec odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., należy wskazać na art. 134 k.p.a. – stosowany odpowiednio do zażaleń na mocy odesłania w art. 144 k.p.a. – według którego organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania (zażalenia) oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania (zażalenia). Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. 7. Mając na uwadze powyższe regulacje organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Bazował przy tym na faktach, że postanowienie wydane w pierwszej instancji zostało doręczone skarżącemu w dniu 24 lutego 2015 r., zaś ten wniósł zażalenie dopiero w dniu 7 marca 2015 r., a więc po upływie terminu do wniesienia zażalenia – co zdaniem organu nastąpiło z dniem 3 marca 2015 r. 8. W dalszej kolejności należy wskazać, że stosownie do art. 46 § 1 k.p.a. (w związku z art. 18 u.p.e.a.) odbierający pismo potwierdza doręczenie mu pisma swoim podpisem ze wskazaniem daty doręczenia. Potwierdzenie doręczenia musi zatem wskazywać datę doręczenia. Musi mieć ona charakter precyzyjny (data konkretna co do dnia, miesiąca i roku) ze względu na wiążące się z nią konsekwencje procesowe. Z przepisu wynika, że obowiązek wskazania daty doręczenia spoczywa na odbierającym pismo, choć nie będzie wadliwym potwierdzenie doręczenia z datą wpisaną przez doręczającego, jeżeli odbierający pismo potwierdzi doręczenie swoim podpisem. W orzecznictwie przyjmuje się także dalej idącą zasadę: wpisanie daty doręczenia nie jest warunkiem koniecznym uznania skuteczności doręczenia w sytuacji, gdy odbierający potwierdził jego odbiór własnoręcznym podpisem (por. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 1994 r., SA/Łd 202/93 – powołany za: G. Łaszczyca w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego, teza 3 do art. 46, Lex 2010). Ustalenie tej daty będzie możliwe przy zastosowaniu innych środków dowodowych. W wyroku z dnia 13 listopada 1996 r. (I SA/Lu 98/96, Lex nr 28925) NSA przyjął, że "W wypadku gdy istnieją wątpliwości co do faktycznej daty doręczenia pisma stronie należy przeprowadzić wszelkie dowody umożliwiające ustalenie tej daty w sposób pewny", wskazując, że np. dowodem takim w przypadku skierowania do adresata pisma w formie pocztowej przesyłki poleconej może być rejestr dzienny doręczanych przesyłek poleconych znajdujący się w urzędzie pocztowym właściwym do doręczenia przesyłki. 9. Sąd stwierdza, że stanowisko organu odwoławczego jest przedwczesne, jako niepoprzedzone rzetelnym ustaleniem dnia w którym postanowienie wydane w pierwszej instancji zostało doręczone skarżącemu. W aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru postanowienia z dnia [...]r. Jednak wynika z niego tylko fakt doręczenia postanowienia skarżącemu, ale już nie data tego doręczenia. Skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem odbiór przesyłki, lecz nie wskazał daty doręczenia. Daty doręczenia nie umieścił na potwierdzeniu odbioru także doręczyciel. W aktach sprawy nie znajdują się także inne dokumenty wskazujące, w sposób nie pozostawiający wątpliwości, dzień w którym skarżący odebrał przesyłkę. W związku z tym, przyjęcie przez organ bez przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, że postanowienie wydane w pierwszej instancji zostało doręczone stronie w dniu 24 lutego 2015 r. jest dowolne. 10. Braki postępowania dowodowego skutkowały także nienależytym sporządzeniem uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Zgodnie z art. 124 k.p.a. postanowienie powinno zawierać: oznaczenie organu administracji publicznej, datę jego wydania, oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu, powołanie podstawy prawnej, rozstrzygnięcie, pouczenie, czy i w jakim trybie służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania lub, jeżeli postanowienie wydane zostało w formie dokumentu elektronicznego, powinno być opatrzone bezpiecznym podpisem elektronicznym weryfikowanym za pomocą ważnego kwalifikowanego certyfikatu (§ 1). Postanowienie powinno zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne, jeżeli służy na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego oraz gdy wydane zostało na skutek zażalenia na postanowienie (§ 2). Uzasadnienie postanowienia stanowi integralną część postanowienia. Celem uzasadnienia jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia. Ogólnikowe sformułowania zamieszczone w uzasadnieniu postanowienia stanowią naruszenie art. 8 i art. 9 k.p.a. (por. wyr. NSA z dnia 8 czerwca 2000 r., V SA 2278/99, Lex nr 49948). Pominięcie w uzasadnieniu postanowienia oceny okoliczności faktycznych mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie określonej kwestii stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 9 kwietnia 2001 r., V SA 1611/00, Lex nr 80635). W tej sprawie organ nie wyjawił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia dlaczego przyjął, że skarżący odebrał pismo w dniu 24 lutego 2015 r. pomimo tego, że na potwierdzeniu odbioru ani odbierający, ani doręczyciel nie wpisali daty doręczenia pisma. Co prawda na pierwszej stronie potwierdzenia odbioru znajduje się odcisk pieczęci zawierający ciąg cyfr "24022015", mogący wskazywać na datę 24 lutego 2015 r., lecz z pewnością nie jest to "wskazanie daty doręczenia", o którym mowa w art. 46 § 1 k.p.a. W tej sytuacji obowiązkiem organu było rzetelne odniesienie się do tej kwestii. Brak wywodów w tej materii skutkuje naruszeniem art. 124 § 2 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. - w rozumieniu art. 145 § pkt 1 lit. c) p.p.s.a. 11. W postępowaniu ponownym organ przeprowadzi postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia w sposób pewny, bez miejsca na domysły, daty doręczenia skarżącemu postanowienia z dnia [...]r. Z uwagi na łącznie funkcji organu administracji publicznej (w tej kategorii spraw) oraz podmiotu zajmującego się doręczaniem przesyłek, nie powinno to być zadanie skomplikowane. Dopiero w dalszej kolejności zajmie stanowisko co do tego, czy wniesienie zażalenia nastąpiło w ustawowym terminie. 12. Na podstawie art. 200, 205 § 1 i art. 210 § 2 p.p.s.a. zasądzono na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania, na które złożyła się kwota 100 zł, stanowiąca równowartość uiszczonego wpisu.