I OZ 169/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2037/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi G. C. na działalność Rady Miasta Ż. postanawia: oddalić zażalenie. 4 Postanowieniem z dnia z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 2037/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił G. C. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na działalność Rady Miasta Ż. Sąd I instancji, przywołując treść art. 247 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej P.p.s.a., wskazał, że w razie ustalenia, że zachodzi oczywista bezzasadność skargi, Sąd nie dokonuje oceny sytuacji materialnej skarżącego. Sąd I instancji uznał, że tego typu sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd wskazał, że skarga G. C. na działalność Rady Miasta Ż. została złożona w trybie art. 227 K.p.a. Zgodnie zaś z przepisami Rozdziału 2 Działu VIII K.p.a. rozpatrzenie skargi w tym trybie nie kończy się wydaniem rozstrzygnięcia, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego. W tej sytuacji Sąd I instancji stwierdził, że skoro skarga G. C. nie może zostać rozpoznania z uwagi na jej niedopuszczalność, to należy uznać, że zachodzą przesłanki odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 247 P.p.s.a. W ustawowym terminie G. C. wniósł zażalenie na ww. postanowienie Sądu I instancji, domagając się jego uchylenia i przekazana sprawy "innej jednostce równorzędnej", bowiem do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie "stracił zaufanie". W jego uzasadnieniu skarżący podniósł, że swym postępowanie Sąd ten łamie jego gwarantowane konstytucyjnie prawa, a także narusza art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została kompleksowo uregulowana w art. 243-263 P.p.s.a. Ustawodawca ukształtował w powołanych przepisach zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki przyznania prawa pomocy. Odmowa przyznania prawa pomocy może nastąpić w sytuacji, gdy nie są spełnione pozytywne przesłanki, bądź w sytuacji, w której co prawda pozytywne przesłanki są spełnione, ale jednocześnie stwierdza się zaistnienie przesłanki negatywnej. Pozytywne przesłanki uregulowane zostały w art. 246 § 1 i 2 P.p.s.a., zaś negatywne - wyłączające dopuszczalność przyznania prawa pomocy - sformułowane zostały w art. 246 § 3 oraz w art. 247 P.p.s.a. Ostatni z tych przepisów stanowi, że prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi. Okoliczność taka zachodzi, gdy bez potrzeby dokonania głębszej analizy prawnej nie ulega wątpliwości, że nie może ona zostać uwzględniona (p. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 273/08 oraz z dnia 14 lutego 2012 r., sygn. akt II GZ 41/12, publ. CBOSA, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2010, s. 572, Jagielska M., Jagielski J., Gołaszewski P., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. Hauser R., Wierzbowski M., Warszawa 2011, s. 803). Tak więc zastosowanie przepisu art. 247 P.p.s.a. jest dopuszczalne wówczas, gdy stan faktyczny i prawny danej sprawy nie budzi najmniejszych wątpliwości co do braku szans na uwzględnienie skargi. W szczególności dotyczy to sytuacji, w której skarga kwalifikuje się do odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1-6 P.p.s.a. Oznacza to, że w przypadku, gdyby nawet sytuacja materialna strony uzasadniała przyznanie prawa pomocy, to stwierdzenie przez sąd, iż w danej sprawie mamy do czynienia z "oczywistą bezzasadnością" skargi powoduje odmowę przyznania prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejsze zażalenie taka sytuacja wystąpiła w okolicznościach niniejszej sprawy. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji, z treści skargi wynika w sposób jednoznaczny, iż jest ona skargą przewidzianą w art. 227 K.p.a. (Dział VIII K.p.a.). Należy bowiem zgodzić się ze stanowiskiem tego Sądu, że skarga dotyczy niezadowolenia z załatwienia spraw i nieprawidłowego działania organów. Skarga taka jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Skargi takie są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną - zawiadomieniem skarżącego o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem na taki akt nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego, która to skarga jest zatem niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Wniesiona skarga jest zatem oczywiście bezzasadna w rozumieniu art. 247 P.p.s.a., stąd wniosek o przyznanie prawa pomocy nie mógł zostać uwzględniony. Zaskarżone postanowienie odpowiada zatem prawu. Wyjaśnić również należy, że odmowa przyznania prawa pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia skarżącemu prawa do sądu. Prawo pomocy jest bowiem szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, której celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom niebędącym w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.). Instytucja prawa pomocy stanowi jednak wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Wskazać też należy, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Natomiast, jeżeli dostęp jednostki do sądu może być ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy też w sposób faktyczny, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne z cytowanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, jeśli ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa, a więc jeśli zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu, oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki będą zmierzały. Zatem w niniejszej sprawie nie można mówić o naruszeniu prawa do sądu. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia ----------------------- 2