II FZ 921/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogusław Dauter po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.T. na zarządzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 września 2015 r. sygn. akt I SA/Sz 437/15 w przedmiocie pozostawienia bez rozpoznania wniosku o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie w sprawie ze skargi M.T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w S. z dnia 28 stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami egzekucyjnymi postanawia: 1) uchylić zaskarżone zarządzenie, 2) odrzucić wniosek o wyłączenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Zarządzeniem z 24 września 2015r. r., sygn. akt I SA/Sz 437/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie pozostawił bez rozpoznania wniosek M.T. o wyłączenie od orzekania wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie. Sąd wskazał, że zarządzeniem z 21 sierpnia 2015 r., Skarżąca została wezwana do sprecyzowania, których sędziów dotyczy wniosek oraz skonkretyzowania uzasadnienia wniosku w terminie 7 dni od doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. W odpowiedziach na wezwanie Skarżąca wskazała, że "żąda absolutnie wyłączenia całego stanu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie". Powyższe zarządzenie Skarżąca zaskarżyła zażaleniem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega uwzględnieniu, jakkolwiek o takim rozstrzygnięciu zadecydowały inne względy, niż wskazane we wniesionym środku zaskarżenia. Zaskarżone zarządzenie obarczone jest istotnymi wadami proceduralnymi i to z dwóch powodów. Przede wszystkim wskazać należy, że ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 poz. 658, dalej: ustawa nowelizująca) zmieniono w sposób zasadniczy procedurę sądowoadministracyjną. Na mocy art. 1 pkt 5) ustawy nowelizującej do art. 20 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012, poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.) dodano § 4 w brzmieniu: "Wniosek o wyłączenie sądu jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym". Co istotne, w art. 2 ustawy nowelizującej wyraźnie zaznaczono, że przepis ten stosuje się do postępowań wszczętych przed dniem wejścia w życie nowelizacji. Ponieważ nowelizacja weszła w życie 15 sierpnia 2015 r., WSA w Szczecinie – wydając w dniu 24 września 2015 r. zaskarżone zarządzenie – powinien zastosować w stanie faktycznym sprawy dyspozycję art. 20 § 4 P.p.s.a. i wniosek o wyłączenie sądu, jako niedopuszczalny, odrzucić. Zaskarżone zarządzenie dotknięte jest również inną wadą. Zgodnie z treścią art. 49 § 1 i § 2 P.p.s.a. organem procesowym uprawnionym do podejmowania czynności proceduralnych w postępowaniu incydentalnym w przedmiocie uzupełnia braków formalnych pisma procesowego jest przewodniczący, a nie sąd. Sąd – traktowany jego organ procesowy – nie jest w ogóle uprawniony na gruncie procedury sądowoadministracyjnej do wydawania zarządzeń, o czym przesądza treść art.160 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że jeżeli ustawa niniejsza nie przewiduje wydania wyroku, sąd wydaje orzeczenie w formie postanowienia. Jak wskazuje się w piśmiennictwie, "sąd może wydać albo wyrok, albo postanowienie. Forma zarządzenia została w tej ustawie przewidziana wyłącznie dla przewodniczącego (art. 16 § 3 p.p.s.a.) lub referendarza (art. 258 § 3 p.p.s.a.). [...] Warto także dodać, że w praktyce sądowej zarządzenie jako postać (a nie treść) czynności sądu jest nieznane (np. żaden przepis nie przewiduje zażalenia na zarządzenie sądu). Zarządzenie stanowi natomiast postać czynności przewodniczącego jako drugiego obok sądu organu procesowego." (por. Dauter Bogusław, Gruszczyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz LEX 2013). W konsekwencji zarządzenie podjęte na podstawie art. 49 § 2 P.p.s.a. powinno zostać wydane przez przewodniczącego (wydziału/składu orzekającego) lub referendarza sądowego. Raz jeszcze należy jednak podkreślić, że przepis ten w sprawie w ogóle nie znajdował zastosowania, gdyż sąd powinien wniosek o wyłączenie całego składu sądu odrzucić na podstawie art. 20 § 4 P.p.s.a. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 20 § 4 w zw. z art. 188 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. ----------------------- 1