II OSK 2689/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Paweł Miładowski /spr./ Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Szpojankowski po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1427/15 w sprawie ze skargi K.F. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do ochrony osobistej I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1427/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżącego na zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji w przedmiocie cofnięcia pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do ochrony osobistej. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., nr [...],[...] Komendant Wojewódzki Policji, na podstawie art. 18 ust. 5 pkt 2 w zw. z art. 15 ust. 5 i art. 20 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (Dz. U. z 2012 r., poz. 576), cofnął skarżącemu pozwolenia na posiadanie broni palnej gazowej do ochrony osobistej. Organ I instancji wskazał, że skarżący nie wykonał ciążącego na nim obowiązku. Nie poddał się obowiązkowemu badaniu lekarskiemu i psychologicznemu w procedurze odwoławczej, ponieważ organ I instancji wniósł odwołanie od orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, z których wynikało, że skarżący może dysponować bronią. Dlatego racje interesu społecznego przeciwstawiają się dalszemu posiadaniu przez skarżącego prawa do broni. Wskazał, że z uzyskanej w toku prowadzonego postępowania administracyjnego opinii psychologicznej sporządzonej w dniu 17 stycznia 2014 r. przez biegłego sądowego z zakresu psychologii mgr D. R. na potrzeby Prokuratury Rejonowej w P. do sprawy Ds. [...] stwierdzono u skarżącego zaburzenia funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, które mogą być zaburzeniami o cechach urojeniowych, prześladowczych, dotyczących przeświadczenia o zagrożeniach bezpieczeństwa, zaburzenia funkcjonowania poznawczego. Ponadto biegła stwierdziła, że w celu pełnego i ostatecznego zweryfikowania stanu psychicznego opiniowanego wskazanym jest ewentualne poddanie go badaniu biegłych lekarzy psychiatrów. Zatem niedopełnienie przez skarżącego obowiązku poddania się badaniom lekarskiemu i psychologicznemu, wiąże się z brakiem potwierdzenia zdolności psychofizycznej osoby do dysponowania bronią i zachowanie takie narusza interes społeczny i słuszny interes obywateli, o którym mowa w art. 7 K.p.a. Ponadto w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego skarżący miał prawo do brania czynnego udziału w postępowaniu w tym zapoznania się ze zgromadzonymi materiałami, składania wniosków i dowodów (art. 10 K.p.a.), a z uwagi na to, że nie skorzystał z tego prawa, decyzję wydano w oparciu o posiadane materiały. Odwołanie od ww. decyzji wniósł skarżący. Zaskarżoną decyzją Komendant Główny Policji utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy, powołując się na treść art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji oraz przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 września 2000 r. w sprawie badań lekarskich i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 79, poz. 898 ze zm.), wskazał, że żaden przepis prawa nie zwalnia posiadacza broni ani osoby ubiegającej się o pozwolenie od poddania się badaniom w trybie odwoławczym, jeśli ich inicjatorem jest uprawniony do takiego działania organ Policji. Dlatego też powoływanie się przez skarżącego na pozytywne orzeczenia lekarskie i psychologiczne wydane w pierwszej instancji nie daje podstaw do zachowania mu pozwolenia na broń palną gazową, skoro odmówił poddania się procedurze odwoławczej, uniemożliwiając w ten sposób wydanie orzeczeń ostatecznych. Skarżący faktycznie nie potwierdził, że nie należy do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy, tj. osób z zaburzeniami psychicznymi lub o znacznie ograniczonej sprawności psychoruchowej (pkt 2), wykazujących istotne zaburzenia funkcjonowania psychologicznego (pkt 3) czy uzależnionych od alkoholu lub od substancji psychoaktywnych (pkt 4). W takich przypadkach ustawodawca dał organom właściwym w sprawach pozwoleń na broń, prawo do jego cofnięcia (art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji). Zachowanie więc pozwolenia na broń uzależnione jest od spełniania przez jego posiadacza rygorystycznych wymogów ustawy, a jednym z nich jest przedstawienie orzeczeń lekarskiego i psychologicznego w myśl dyspozycji art. 15 ust. 5 ustawy tak w pierwszej, jak i w drugiej instancji, potwierdzających możliwość dysponowania bronią. Skoro skarżący go nie wypełnił, racje interesu społecznego sprzeciwiają się dalszemu posiadaniu przez niego prawa do broni. Oceniając zatem zebrany materiał dowodowy w świetle dyspozycji art. 7 K.p.a., na treść rozstrzygnięcia nie mogą wpłynąć argumenty skarżącego zawarte w odwołaniu, że broń jest mu potrzebna do obrony koniecznej, skoro ostatecznie nie potwierdził w prawem przewidziany sposób, że jest zdolny do dysponowania nią. Zatem odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie, a w celu zapewnienia sobie poczucia bezpieczeństwa, skarżący może nabyć inne środki ochrony osobistej, które znajdują się w wolnej sprzedaży (np. ręczny miotacz gazu obezwładniającego), których posiadanie nie wymaga przedstawiania właściwemu organowi Policji aktualnych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Powyższą decyzję zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący, podnosząc, że rażąco naruszono prawo, bowiem pozwolenie zostało mu przyznane bezterminowo i w dalszej części powołał się na zarzuty zawarte w odwołaniu, zaś badająca go psycholog D. R. w zdenerwowaniu "zadawała bzdurne pytania". W odpowiedzi na skargę Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1427/15, oddalając skargę, wskazał, że uwagi na ta treść opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii organ Policji mógł zobowiązać skarżącego do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, co uczynił za pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Następnie skarżący przedłożył organowi orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2014 r., nr [...], oraz orzeczenie psychologiczne z dnia [...] września 2014 r., nr [...], z których wynikało, że nie należy on do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, a więc może dysponować bronią. Jednak od tych orzeczeń organ Policji wniósł odwołania (odpowiednio od orzeczenia lekarskiego do Instytutu Medycyny Wsi w L., a od orzeczenia psychologicznego, do podmiotu wyznaczonego przez Wojewodę [...]). Z kolei – jak podał organ w zaskarżonej decyzji – Instytut Medycyny Wsi pismem z dnia 13 lutego 2015 r., nr [...], poinformował organ, że skarżący nie stawił się na termin badania odwoławczego w dniu 22 stycznia 2015 r., ani też nie wystąpił z wnioskiem o zmianę terminu, zaś psycholog M. L. z Wojewódzkiej Komisji Odwoławczej ds. osób starających się o posiadanie broni poinformował organ pismem z dnia 25 lutego 2015 r., że wymieniony zrezygnował z badania w trybie odwoławczym. Natomiast w aktach administracyjnych brak jest dowodów doręczenia skarżącemu wezwań na powyższe badania, jednakże skarżący na rozprawie przed Sądem oświadczył, że "nie poddał się badaniom psychologicznym w trybie odwoławczym z powodu braku pieniędzy". Skoro zaś w myśl art. 18 ust. 5 pkt 2 ww. ustawy, właściwy organ Policji może cofnąć pozwolenie na broń w przypadku naruszenia przez osobę posiadającą pozwolenie obowiązku poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia orzeczeń lekarskiego i psychologicznego, o których mowa w art. 15 ust. 3-5, to mając na uwadze fakt, że skarżący nie poddał się co najmniej odwoławczemu badaniu psychologicznemu, które jest ostateczne, to zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W sytuacji, co organ wyczerpująco opisał w zaskarżonej decyzji i na co wskazano już wyżej, kiedy biegły psycholog rozpoznał u skarżącego zaburzenia funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, które mogą być zaburzeniami o cechach urojeniowych, prześladowczych, dotyczących przeświadczenia o zagrożeniach bezpieczeństwa, zaburzenia funkcjonowania poznawczego, to należy przyznać rację Komendantowi Głównemu Policji, że racje interesu społecznego sprzeciwiają się, o czym mowa w art. 7 K.p.a., dalszemu posiadaniu przez skarżącego prawa do broni i przeważają nad jego słusznym interesem. Zatem organ mając na uwadze uznaniowy charakter decyzji w rozpoznawanej sprawie właściwie – w ocenie Sądu – dał prymat interesowi społecznemu. Ponadto Sąd wskazał, że w przypadku decyzji wydanych na zasadzie uznania administracyjnego, Sąd kontrolując ich legalność, uprawniony jest jedynie do badania ich zasadności z prawem. Nie może natomiast wnikać w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Kontrola sądowa zmierza zatem do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawnych dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej i czy organ przy jej wydaniu nie przekroczył granic uznania administracyjnego oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Stąd też mając na uwadze powyższe rozważania Sąd stwierdził, że organ działał w granicach przysługującego mu uznania administracyjnego, starannie przedstawiając w decyzji brane pod uwagę przesłanki. Rozpoznane bowiem u skarżącego przez biegłą psycholog zaburzenia nie dają gwarancji, że będzie on bezpiecznie korzystał z broni palnej gazowej do ochrony osobistej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożył skarżący, wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku, a także o zasądzenie na rzecz strony kosztów postępowania, zgodnie z obowiązującymi przepisami. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi, w sytuacji gdy decyzje organów obu instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 10 K.p.a., polegającym na nie zapewnieniu skarżącemu czynnego udziału w postępowaniu, w tym uniemożliwieniu mu wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, przed wydaniem obydwu decyzji, przez co wypełniona została dyspozycja art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. przez oddalenie przez WSA skargi, w sytuacji gdy Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok z istotnym naruszeniem przepisów postępowania tj. art. 7, art. 8 i art. 70 § 1 K.p.a., gdyż sądowe akta sprawy nie zawierają jakichkolwiek dokumentów, na podstawie których można było wydać zaskarżony wyrok i poprzedzające go decyzje np. wskazujących na stan zdrowia skarżącego, w tym zmianę tego stanu, wezwań do stawiennictwa na dodatkowe badania lub dokumentów mogących uzasadniać podejrzenie, że skarżący posiada zaburzenia psychiczne i psychologiczne. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. - art. 15 ust. 5 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, w sytuacji braku w aktach sprawy jakichkolwiek dowodów, wskazujących, że ujawnione zostały okoliczności dostatecznie uzasadniające podejrzenie, iż skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy oraz że właściwy organ Policji prawidłowo zobowiązał skarżącego do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym w rozumieniu art. 15 ust. 5 ustawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Komendant Główny Policji wniósł o jej oddalenie i zwrot kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadne uznał zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego i materialnego. Nie można w okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić, że w sprawie doszło do istotnego naruszenia przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. i w związku z art. 10 K.p.a. Należy wskazać, że ocena Sądu I instancji dotycząca legalności zaskarżonej decyzji wynikała z faktu nie poddania się przez skarżącego badaniom lekarskiemu i psychologicznemu w procedurze odwoławczej. W takim bowiem stanie faktycznym zastosowanie znajduje art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, na podstawie którego organ Policji cofa pozwolenie na broń. Zastosowanie zaś ww. przepisu związane jest treścią art. 15 ust. 5 ww. ustawy, ponieważ w pierwszej kolejności wymagane jest ujawnienie się okoliczności dostatecznie uzasadniających podejrzenie, iż osoba posiadająca pozwolenie na broń lub zarejestrowaną broń pneumatyczną należy do osób wymienionych w ust. 1 pkt 2-4 (np. z zaburzeniami psychicznymi lub zaburzeniami funkcjonowania psychologicznego). Wtedy właściwy organ Policji może zobowiązać tę osobę do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym i przedstawienia wydanych orzeczeń. W przypadku wydania negatywnego orzeczenia lekarz lub psycholog zobowiązany jest zawiadomić o tym właściwy organ Policji. W tej sprawie prawidłowo oceniono, że w stosunku do skarżącego ujawniły się okoliczności o jakich mowa w art. 15 ust. 5 ustawy o broni i amunicji. Organ Policji uzyskał bowiem opinię biegłego sądowego, która dawała podstawę do zaistnienia okoliczności, o jakich mowa w art. 15 ust. 5, a mianowicie, że stwierdzono u skarżącego zaburzenia funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, które mogą być zaburzeniami o cechach urojeniowych, prześladowczych, dotyczących przeświadczenia o zagrożeniach bezpieczeństwa, zaburzenia funkcjonowania poznawczego. Ponadto biegła stwierdziła, że w celu pełnego i ostatecznego zweryfikowania stanu psychicznego opiniowanego wskazanym jest ewentualne poddanie go badaniu biegłych lekarzy psychiatrów. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że z uwagi na treść ww. opinii biegłego sądowego z zakresu psychologii organ Policji mógł zobowiązać skarżącego do poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym, co uczynił za pismem z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...]. Wynika z powyższego, że istotną okolicznością, która mogła mieć wpływ na wynik sprawy było przedstawienie przez skarżącego ostatecznych badań, na podstawie których organ Policji mógłby stwierdzić, że skarżący nie znajduje się w takim stanie zdrowia, która uzasadnia cofnięcie pozwolenia na broń. Wskazania wymaga, że skarżący nie stawił się na wyznaczone terminy badań, jak przyznał przed Sądem, z przyczyn fiskalnych. W tej sytuacji brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia art. 10 K.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Co prawda, przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ odwoławczy nie poinformował skarżącego o możliwości zapoznania się z aktami sprawy, jednak jednocześnie w trakcie postępowania odwoławczego nie pojawiły się żadne nowe dowody, co do których skarżący byłby uprawniony do wypowiedzenia się przed wydaniem zaskarżonej decyzji; zaś przed organem I instancji był pouczony o treści art. 10 K.p.a., jak i skorzystał z prawa do wniesienia odwołania. Jednak w związku z nie poddaniem się obowiązkowym badaniom w procedurze odwoławczej w sprawie nie pojawiły się dowody, które mogłyby mieć istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie o jakim mowa wart. 10 K.p.a. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. i w związku z art. 10 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Nie można także doszukać się naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 70 § 1 K.p.a. Wbrew stanowisku strony skarżącej kasacyjnie przedmiotem oceny Sądu Administracyjnego jest działalności organu administracyjnego, a więc zapadłe w sprawie administracyjnej rozstrzygnięcia na podstawie akt administracyjnych sprawy. W tym zakresie to nie akta sądowe zasadniczo mają wpływ na wynik sprawy, choć Sąd Administracyjny bada zasadność złożonej do niego skargi na decyzję administracyjną i nieczęsto może przeprowadzić postępowanie dowodowe, ale tylko w ograniczonym zakresie, o jakim mowa w art. 106 § 3-5 p.p.s.a. W tej jednak sprawie Sąd I instancji nie prowadził postępowania dowodowego, dlatego w aktach sądowych nie było żadnych dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do wydania rozstrzygnięcia. A więc cały materiał dowodowy znajdował się w aktach administracyjnych i to właśnie na podstawie tego materiału dowodowego, zgodnie z art. 133 § 1 i art. 134 p.p.s.a. Sąd I instancji ocenił, że brak przedstawienia przez skarżącego stosownych badań lekarskich uprawniało organ do zastosowania art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, i cofnięcia pozwolenia na broń. W tej sprawie na aktualnym etapie postępowania nie tyle chodzi o ustalenie czy skarżący posiada zaburzenia psychiczne i psychologiczne, lecz czy uczynił zadość obowiązkowi stawienia się na badania lekarskie w procedurze odwoławczej. Na tą ocenę nie ma wpływu okoliczność, że skarżący przedłożył organowi orzeczenie lekarskie z dnia [...] września 2014 r., nr [...], oraz orzeczenie psychologiczne z dnia [...] września 2014 r., nr [...], z których wynikało, że nie należy on do osób, o których mowa w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ustawy o broni i amunicji, a więc może dysponować bronią. Jednak organ Policji skorzystał z prawa do wniesienia odwołania od tych orzeczeń, co oznacza, że na skarżącym ciążył obowiązek poddania się badaniom lekarskim w procedurze odwoławczej; zaś nie poddanie się tym badaniom uprawniało organ do zastosowania art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji, co też prawidłowo ocenił Sąd I instancji. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 70 § 1 K.p.a. nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W konsekwencji należało uznać, że również zarzut skargi kasacyjnego dotyczący naruszenia art. 15 ust. 5 oraz art. 18 ust. 5 pkt 2 ustawy o broni i amunicji nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jak już wyżej wskazano Sąd I instancji prawidłowo ocenił, że w sprawie zostały ujawnione okoliczności dostatecznie uzasadniające podejrzenie, iż skarżący należy do osób wymienionych w art. 15 ust. 1 pkt 2-4 ww. ustawy oraz że właściwy organ Policji prawidłowo zobowiązał skarżącego do niezwłocznego poddania się badaniom lekarskim i psychologicznym w rozumieniu art. 15 ust. 5 ustawy. Do tych okoliczności należy zaliczyć wskazaną wyżej opinię biegłego sądowego. Rozpoznane bowiem u skarżącego przez biegłą psycholog zaburzenia nie dają gwarancji, że będzie on bezpiecznie korzystał z broni palnej gazowej do ochrony osobistej. Dlatego też prawidłowo oceniono, że istniały podstawy do zobowiązania skarżącego do poddania się obowiązkowym badaniom lekarskim. Tym bardziej, że prawo posiadania broni nie należy w Polsce do praw obywatelskich gwarantowanych w Konstytucji RP. Prawo do posiadania broni ma w świetle omawianej ustawy reglamentacyjny charakter, zatem osoby posiadające pozwolenie na broń powinny w sposób szczególny wywiązywać się z ciążących na nich obowiązkach, w tym poddania się obowiązkowym badaniom, czego w okolicznościach tej sprawy skarżący nie uczynił, co też sam przyznał na rozprawie przed Sądem I instancji. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a.