III SA/Lu 1277/15

WyrokWSA w Lublinie2016-01-26

Skład orzekający: Jerzy Drwal, Robert Hałabis, Iwona Tchórzewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest organem właściwym do wystawienia tytułu wykonawczego w celu egzekwowania ustawowego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym?
Ratio decidendi
Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest organem właściwym do wystawienia tytułu wykonawczego w celu egzekwowania ustawowego obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym, ponieważ jest organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu tego obowiązku i powołanym do czuwania nad jego realizacją, co wynika z przepisów ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W związku z tym zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oparty na kwestionowaniu prawa tego organu do wystawienia tytułu wykonawczego jest bezzasadny.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. W. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego, które utrzymało w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący zarzucił m.in. prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ, brak wymagalności obowiązku szczepienia oraz niewykonalność obowiązku. Sąd oddalił skargę, uznając zaskarżone postanowienie za zgodne z prawem.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędziowie Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Iwona Tchórzewska, Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 12 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi A. W. na postanowienie Lubelskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Nr [...] ([...]) Wojewódzki Inspektor Sanitarny utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. z dnia [...] maja 2015 r. ([...]) w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił następujący stan sprawy: Jak wynika z ustaleń i wskazań wierzyciela – Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L., zobowiązany A. W. jako ojciec małoletniej G. W. ur. [...] marca 2014 r., nie dopełnił obowiązku o charakterze niepieniężnym w postaci poddania dziecka stosownym obowiązkowym szczepieniom ochronnym. W związku z tym Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L. wystawił w dniu [...] grudnia 2014 r. we wskazanym zakresie tytuł wykonawczy i dołączając dowód doręczenia upomnienia wystąpił do L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. W dniu [...] kwietnia 2015 r. tytuł wykonawczy wystawiony przez wierzyciela został opatrzony klauzulą o skierowaniu go do egzekucji przez Wojewódzki Inspektor Sanitarny. Wskazany tytuł wykonawczy został doręczony zobowiązanemu w dniu [...] kwietnia 2015 r. Zobowiązany tytułem wykonawczym A. W. powołując się na art. 33 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2014 r. poz. 1619 z późn. zm. – dalej jako "u.p.e.a."), w dniu 14 kwietnia 2015 r. złożył zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w L., działający jako wierzyciel, uznał zarzuty zobowiązanego za nieuzasadnione wyjaśniając, że obowiązek poddania dziecka szczepieniu i terminy wykonania tego obowiązku wynikają z przepisów prawa, a więc nieuzasadniony jest zarzut braku wymagalności obowiązku szczepienia. W wyniku rozpatrzenia zażalenia strony na postanowienie organu I instancji, Wojewódzki Inspektor Sanitarny postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. – utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie wierzyciela. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, osoby przebywające na terytorium RP są zobowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym na zasadach określonych w ustawie, przy czym w stosunku do osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych (m.in. małoletniego dziecka), odpowiedzialność za wypełnienie tych obowiązków ponoszą rodzice. Jednocześnie zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, władze publiczne są obowiązane do zwalczania chorób epidemicznych. Szczegółowe unormowania w zakresie obowiązkowych szczepień ochronnych określają stosowne przepisy, w tym art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2013 r. poz. 947 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. Nr 182, poz. 1086 z późn. zm.). Uzupełnieniem wskazanych regulacji jest ogłaszany corocznie przez Głównego Inspektora Sanitarnego komunikat Programu Szczepień Ochronnych. Wojewódzki Inspektor wskazał, że wbrew twierdzeniom zobowiązanego Program Szczepień Ochronnych stanowi prawne źródło obowiązku strony, bowiem jest wydawany na podstawie art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego stanowi akt administracyjny wiążący obywateli, wydawany jest przez właściwy i kompetentny organ administracji publicznej realizujący określone zadania publiczne w zakresie zapobiegania chorób zakaźnych, a zawiera informacje oraz wytyczne dotyczące sposobu realizacji obowiązku szczepień ochronnych, w tym wskazuje wiek, w którym dane szczepienie powinno być przeprowadzone zgodne z aktualną wiedzą medyczną. Zgodnie z powołaną ustawą lekarze są zobowiązani do powiadomienia o obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym. Obowiązek poddania się szczepieniom aktualizuje się w terminie zgłoszenia się do badania kwalifikacyjnego do szczepienia wskazanym przez lekarza prowadzącego profilaktyczną opiekę zdrowotną, w powiadomieniu wysłanym do osoby zobowiązanej i samego szczepienia pod warunkiem, że w wyniku badania kwalifikacyjnego nie stwierdzono istnienia przesłanek zdrowotnych do czasowego lub długotrwałego odroczenia przeprowadzenia tego szczepienia. Istotną ustaloną w tej sprawie okolicznością jest to, że niepoddawanie dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym ogranicza jego prawo do profilaktycznego świadczenia zdrowotnego służącego zapobieganiu wystąpienia chorób zakaźnych, naraża dziecko na zachorowanie lub utratę zdrowia, przez co narusza dobro dziecka i jest sprzeczne z interesem społecznym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na postanowienie L. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego skarżący A. W. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia wierzyciela, zarzucając tym rozstrzygnięciom naruszenie prawa, przede wszystkim przepisu art. 34 § 4 u.p.e.a., na podstawie którego postępowanie winno zostać umorzone. Skarżący zwrócił uwagę na brak wymagalności egzekwowanego obowiązku. Wskazał w szczególności, że z przepisów rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych wynika, iż na wykonanie poszczególnych szczepień zobowiązany ma wyznaczony konkretny okres ograniczony wiekiem dziecka. W związku z tym, że dziecko nie ukończyło wieku określonego w poszczególnych przepisach rozporządzenia, moment wymagalności dla szczepień określonych w tytule wykonawczym jeszcze nie nadszedł. Z kolei Program Szczepień Ochronnych na dany rok ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego, nie jest źródłem prawa powszechnie obowiązującego, nie może więc stanowić podstawy określenia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Ponadto skarżący jako podstawę zarzutu wskazał niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 § 1 pkt 5 u.p.e.a.), z uwagi na brak aktualnego badania kwalifikacyjnego w dniu wystawienia tytułu wykonawczego. Przeprowadzenie szczepienia bez wykonania badania byłoby niezgodne z prawem. Wskazał ponadto na potwierdzone dokumentacją medyczną problemy alergiczne dziecka, które stanowiły podstawę decyzji lekarza pediatry do odroczenia szczepień ochronnych dziecka do 3 roku życia. Dodatkowo skarżący zarzucił także prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny (art. 33 § 1 pkt 9 u.p.e.a.) stwierdzając, że obowiązek szczepień ochronnych wynika wprost z przepisów prawa, a nie z decyzji administracyjnych organów Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W związku z tym brak podstaw do uznania, że organem właściwym do prowadzenia egzekucji powyższego obowiązku niepieniężnego jest powiatowy inspektor sanitarny. Organem takim jest bowiem wojewoda. Skarżący zarzucił także naruszenie konstytucyjnych gwarancji praw i wolności człowieka i obywatela oraz praw pacjenta do wyrażenia zgody na zabieg medyczny. W odpowiedzi na skargę L. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odnosząc się do dokumentacji załączonej do skargi oraz zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2015 r. organ wyjaśnił, że zostały one wydane po rozstrzygnięciu niniejszej sprawy postanowieniem z dnia [...] lipca 2015 r. Powołał się w tym zakresie na treść art. 17 ust. 1 pkt 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, który określa, że w przypadku gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. Natomiast z zebranej w niniejszej sprawie dokumentacji nie wynika, aby do takiej konsultacji doszło. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte wadami prawnymi dającymi podstawę do jego uchylenia, albo stwierdzenia jego nieważności. Zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w L. zostało wydane na skutek zażalenia wniesionego przez skarżącego A. W. od postanowienia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w L. w sprawie stanowiska wierzyciela w zakresie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W pierwszej kolejności należy odnieść się do najdalej idącego zarzutu skargi dotyczącego prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny. Stosownie art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie szczególnego przepisu. Państwowy wojewódzki inspektor sanitarny i państwowy powiatowy inspektor sanitarny, są organami rządowej administracji zespolonej, pierwszy w województwie, drugi w powiecie (art. 10 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej – j.t. Dz.U. z 2015 r. poz. 1412). Do zadań organów inspekcji sanitarnej należy realizacja zadań z zakresu zdrowia publicznego (art. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), definiowanego jako stan zdrowotny całego społeczeństwa lub jego części, określany na podstawie wskaźników epidemiologicznych i demograficznych (art. 2 pkt 35 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Wykonywanie przez organy inspekcji sanitarnej zadań z zakresu zdrowia publicznego polega między innymi na prowadzeniu działalności zapobiegawczej i przeciwepidemicznej w zakresie chorób zakaźnych (art. 2 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej), w ramach której zadaniem Państwowej Inspekcji Sanitarnej jest, między innymi, ustalanie zakresów i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowanie nadzoru w tym zakresie (art. 5 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej). Sprawując z mocy ustawy nadzór nad realizacją ustawowego obowiązku szczepień, organy inspekcji sanitarnej są uprawnione i zobowiązane do jego egzekwowania. Mając to na uwadze trzeba stwierdzić, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest organem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego dotyczącego ustawowego obowiązku szczepień ochronnych, jako organ uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 u.p.e.a. (a ściślej w art. 2 § 1 pkt 10 u.p.e.a.) – zgodnie z art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, organem uprawniony do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa, jest organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności – podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Dlatego Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny jest bezspornie organem bezpośrednio zainteresowanym w wykonaniu przez zobowiązanego ustawowego obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym, a także powołanym do czuwania nad wykonaniem tego obowiązku. Jest zatem wierzycielem uprawnionym do wystawienia tytułu wykonawczego. Wynika to wprost z powołanych przepisów art. 2 i art. 5 pkt 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. W konsekwencji bezzasadny jest zatem sformułowany przez skarżącego zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej oparty na kwestionowaniu prawa Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Nie jest też zasadny zarzut braku wymagalności obowiązku poddania dziecka szczepieniu (art. 33 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). Obowiązek rodziców poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom jest obowiązkiem prawnym, od którego uwolnić mogą jedynie konkretne przeciwwskazania lekarskie do szczepienia dziecka. Z przepisu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. "b" ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika wprost, że osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym. W art. 5 ust. 2 tej ustawy określono, że odpowiedzialność za wypełnienie obowiązku poddania się szczepieniom osób nieposiadających pełnej zdolności do czynności prawnych, ponosi osoba, która sprawuje prawną pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2012 r. poz. 159 z późn. zm.). Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi zamieszczone w rozdziale 4 tej ustawy poświęconym szczepieniom ochronnym. Z art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 ustawy). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 17 ust. 7 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu, obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast według art. 17 ust. 9 tej ustawy, do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych. Tym samym istnieje obowiązek osób przeprowadzających szczepienia ochronne prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych, w tym przechowywania kart uodpornienia oraz dokonywania wpisów potwierdzających wykonanie szczepienia, a także sporządzania sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych i sprawozdań ze stanu zaszczepienia osób objętych profilaktyczną opieką zdrowotną i przekazywania tychże sprawozdań państwowemu powiatowemu inspektorowi sanitarnemu. Wymienione obowiązki ustawowe rozwijają przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 182, poz. 1086 z późn. zm.). Rozporządzenie to określiło wiek i grupy osób objętych obowiązkiem szczepień, kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia i sposób prowadzenia szczepienia oraz szczegółowe zasady dotyczące prowadzenia dokumentacji i sprawozdawczości ze szczepień z podaniem form, rodzajów, wzorów, terminów i sposobu obiegu dokumentów. Z powyższych uregulowań jednoznacznie wynika, że obowiązek szczepień jest prawnie uregulowany i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (zob. art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W ramach realizacji tego obowiązku państwo opracowuje Program Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej, do którego to programu odsyła § 5 powołanego rozporządzenia. Ustawowy obowiązek szczepień ochronnych oznacza niedopuszczalność korzystania z tzw. "klauzuli sumienia", to jest uprawnienia pacjenta do odmowy poddania się świadczeniu zdrowotnemu z powołaniem się na art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie, przepis art. 16 tej ustawy znajduje zastosowanie, jeżeli przepisy odrębnych ustaw nie stanowią inaczej (art. 15 ustawy). Taką zaś odrębną ustawą jest miedzy innymi ustawa o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, która przewiduje obowiązek poddawania się szczepieniom ochronnym. Ustawa ta nie przewiduje uprawnienia pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienie ochronne, lecz odmiennie – statuuje ogólny obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym. Jedynie w sytuacji wskazań lekarskich, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi). Oznacza to, że ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi stanowi lex specialis w zakresie możliwości odmowy poddania się szczepieniu ochronnemu w stosunku do ustawy o prawach pacjenta (por. wyroki NSA: z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt II OSK 338/13 i z dnia 4 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 1509/13). Nie można również uwzględnić argumentów skarżącego podważającego wymagalność obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym z uwagi na charakter komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego, jakim jest Program Szczepień Ochronnych. Zgodnie z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, obowiązkowe szczepienia ochronne są prowadzone zgodnie z Programem Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Rozporządzenie odsyła do tzw. "kalendarza szczepień". Programy szczepień na poszczególne lata precyzyjnie zaś wskazują, przeciwko jakim chorobom zakaźnym i w jakim miesiącu życia i roku życia, powinno zostać zaszczepione dziecko. Jednocześnie do realizacji Programu Szczepień Ochronnych mogą być użyte wszystkie zarejestrowane i dostępne w Polsce preparaty szczepionek o różnym stopniu skojarzenia, a schemat szczepienia powinien być zgodny z zaleceniami producenta. Tytuł wykonawczy obejmuje zaś obowiązek szczepień niezrealizowanych mimo konieczności ich odbycia w okresie wskazanym w kalendarzu szczepień i mimo nieukończenia przez dziecko skarżącego wieku wymaganego kalendarzem do odbycia tych szczepień. Na podstawie delegacji zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, w § 2 rozporządzenia z dnia 18 sierpnia 2011 r. Minister Zdrowia określił między innymi, że obowiązkiem szczepień ochronnych objęte są choroby zakaźne, między innymi: błonica (pkt 1), tężec (pkt 11), krztusiec (pkt 5), wirusowe zapalenie wątroby typu B (pkt 12), inwazyjne zakażenie Haemophilus influenzae typu b (pkt 3), ostre nagminne porażenie dziecięce (poliomyelitis) (pkt 9), odra (pkt 7), nagminne zakażenie przyusznic (świnka) (pkt 6), różyczka (pkt 10). Oznacza to w konsekwencji, że obowiązek poddania córki skarżącego szczepieniom wymienionym w tytule wykonawczym jest obowiązkiem wynikającym z ustawy. Obowiązek poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym oznacza również obowiązek poddania się lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego na podstawie art. 17 ust. 2 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. W związku z tym nie można skutecznie podnosić zarzutu braku wymagalności obowiązku poddania się obowiązkowym szczepieniom, wskazując na brak badania kwalifikacyjnego i prawo do odmowy poddania się temu badaniu na podstawie art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Badanie takie może być wykonane bezpośrednio przed wykonaniem szczepienia, zaś odmowa poddania się temu badaniu, która w konsekwencji uniemożliwia wykonanie szczepienia, jest w istocie odmową poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu, któremu nie można przeciwdziałać wykorzystując do tego celu art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Niesłuszne są również zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organy konstytucyjnych gwarancji wolności i praw człowieka. Wbrew argumentom skarżącego, obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu ma silne oparcie w przepisach Konstytucji RP, a przede wszystkim w art. 31 ust. 3, który stanowi, że ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Związek pomiędzy szczepieniami ochronnymi, a ochroną zdrowia społeczeństwa jest oczywisty, przede wszystkim chronione powinny być inne osoby narażone w ten sposób na rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych (por. wyżej powołane wyroki NSA z dnia 17 kwietnia 2014 r. i z dnia 4 lutego 2015 r., a także wyroki NSA z dnia 12 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 1312/13 i sygn. akt II OSK 97/13). W konsekwencji zarówno zaskarżone postanowienie, jak również postanowienie organu I instancji nie naruszają przepisów prawa, stąd skarga nie mogła zostać uwzględniona. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) oddalił skargę, o czym orzekł w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło