IV SAB/Gl 127/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Stanisław Nitecki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych w B. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) zobowiązuje organ do załatwienia wniosku strony skarżącej z dnia [...]; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych na rzecz strony skarżącej kwotę [...] zł (słownie: [...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 18 lutego 2015 r. Nr [...] przesłanym droga elektroniczną w dniu 19 lutego 2015 r. Stowarzyszenie A w W. zwróciło się do Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie pocztą elektroniczną na adres [...], bądź pocztą tradycyjną na adres podany w nagłówku pisma, kserokopii lub skanów orzeczeń wydanych w latach 2011-2014 przez Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych. Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych nie udzielił informacji i nie zareagował na wniosek. Pismem z dnia 31 sierpnia 2015 r. Stowarzyszenie A w W. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na bezczynność Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych polegającą na nieudzieleniu odpowiedzi na wniosek z dnia 18 lutego 2015 r. o udzielenie informacji w trybie dostępu do informacji publicznej. Wniosło zobowiązanie Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania. W uzasadnieniu strona skarżąca wskazała, że organ nie udzielił informacji i do dnia wniesienia skargi w ogóle nie zareagował na wniosek. Strona skarżąca zaznaczyła, że w myśl art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. W ocenie skarżącego okoliczność, że wymóg ten spełniają informacje, których dotyczy skarga. Następnie strona skarżąca przeprowadziła szeroki wywód prawny w kwestii zdolności sądowej skarżonego organu. Na zakończenie strona skarżąca wskazała, że skarżony organ bez wątpienia jest jednostką organizacyjną i że wykonuje zadania publiczne polegające na sprawowaniu sądownictwa dyscyplinarnego, a co za tym idzie m.in. decyduje o możliwości wykonywania zawodu zaufania publicznego. W odpowiedzi na skargę Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych wniósł o odrzucenie skargi w całości, ewentualnie o oddalenie skargi w całości. W uzasadnieniu organ wskazał, że pismo skierowane do Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych nie zostało zaopatrzone w jakikolwiek podpis wymagany i złożony zgodnie z zasadami reprezentacji organu władnego do reprezentacji Stowarzyszenia A, co powoduje, że w sposób oczywisty nie można było tego pisma potraktować, jako wniosku o udostępnienie jakiejkolwiek informacji, w tym informacji publicznej. W opinii organu – miał on pełne prawo oczekiwać, iż inicjator wniosku o udostępnienie informacji publicznej, będzie wyraźnie i prawidłowo oznaczony, tak, aby adresat wniosku mógł w sposób rzetelny i odpowiedniemu podmiotowi odpowiedzieć. Organ podniósł, że żądać udostępnienia informacji publicznej może żądać każdy, i nie musi do tego wykazywać interesu prawnego lub faktycznego, należy jednak odróżnić od zwykłych zasad reprezentacji przez właściwie umocowane do tego podmioty, do czego zobowiązany jest także skarżący, jako profesjonalny uczestnik obrotu prawnego (Stowarzyszenie zarejestrowane w Rejestrze Stowarzyszeń, innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, Fundacji oraz Samodzielnych Publicznych Zakładów Opieki Zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego). W opinii organu - brak jakiegokolwiek wskazania kto właściwie jest nadawcą takiego pytania - jaki miał miejsce w przedmiotowej sytuacji - nie pozwalało traktować przez stronę przeciwną wniosku z dnia 18 lutego 2015 r. za wiarygodny i wniesiony zgodnie z prawem i zasadami reprezentacji delegacji Stowarzyszenia, które rzekomo zwracało się do strony przeciwnej o udostępnienie informacji publicznej. W opinii organu strona skarżąca nie spełniła podstawowej przesłanki warunkującej dopuszczalność wniesienia przedmiotowej skargi na bezczynność, albowiem przed wniesieniem skargi do sądu nie wezwała na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. W świetle tego zdaniem organu, przedmiotowa skarga winna zostać odrzucona. Nadto - w opinii organu - żądana informacja, o której dostęp wnosił skarżący, nie należy do kręgu informacji, których mógł żądać Skarżący, w trybie dostępu do informacji publicznej. Wszelkie bowiem orzeczenia sądu pielęgniarek i położnych, zgodnie z art. 65 ust. 1 z dnia 01 lipca 2011 r. o samorządzie pielęgniarek i położnych (Dz.U.2011.174.1038 z dnia 23 sierpnia 2011 r.) są ogłaszane jawnie. Informacji zaś ogłaszanych publicznie podmiot nie ma obowiązku przekazywać w drodze wniosku o dostęp do informacji publicznej. Zatem brak było obowiązku udostępniania żądanych pismem z dnia 18 lutego 2015 r. informacji. Organ poinformował, że Naczelna Rada Pielęgniarek i Położnych prowadzi rejestr ukaranych pielęgniarek i położnych, w którym dokonuje się wpisu o ukaraniu (art. 85 ust. 1 ustawy o samorządzie pielęgniarek i położnych). Rejestr jest jawny dla osób, które jednak mają obowiązek wykazać interes prawny. Organ stwierdził także, że nie wykonuje władzy publicznej, ani zadań organów władzy publicznej, nie pełni jakichkolwiek funkcji publicznych, nie wykonuje też żadnych zadań zleconych, czy powierzonych do wykonywania przez państwo. Zaś, z samego faktu bycia organem samorządu zawodowego nie wynika jeszcze obowiązek udostępniania informacji publicznej. Tym bardziej, skoro wszelkie informacje, o które się ubiegał skarżący zostały ujawnione. Podkreślił, iż podlegać może podlegać ustawie o dostępie do informacji publicznej jedynie w takim zakresie, w jakim wykonuje ona zadania władzy publicznej i gospodaruje mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1- 4a P.p.s.a., w tym aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W piśmiennictwie i judykaturze przyjmuje się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy prowadził postępowanie jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 86; por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r. o sygn. akt IV SAB/Wr 66/09; wyrok NSA z dnia 20 lipca 1999 r. o sygn. akt I SAB 60/99; publ. OSP 2000, nr 6, poz. 87). Wyjaśnić również należy, że celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej. Przy badaniu zasadności skargi na bezczynność organu administracji nie ma znaczenia z jakich powodów określony akt, czy czynność nie została dokonana przez organ. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan sprawy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy. Skarga na bezczynność organu ma bowiem na celu przede wszystkim wymuszenie na organie administracji załatwienie sprawy. W świetle powyższego dla uznania bezczynności organu konieczne jest ustalenie, że organ administracji był zobowiązany, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, do wydania decyzji, aktu lub podjęcia określonych czynności i mimo to nie podejmuje działań mających na celu uczynienie zadość temu obowiązkowi. Zgodnie z utrwalonym i jednolitym poglądem orzecznictwa i doktryny dla dopuszczalności wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej, ani wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, o jakim mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. W sprawie zastosowanie maja przepisy ustawy z dnia 06 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 2058) zwanej dalej "u.d.i.p.". Zauważyć należy, że wniosek strony skarżącej został przesłany do organu drogą mailową. Odnosząc się do formy wniosku (e-mail) i braku podpisu elektronicznego wniosku stwierdzić należy, że Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony m.in. w wyrokach z dnia 16 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1277/08, z dnia 30 listopada 2012 r., sygn. akt I OSK 1991/12, że w ustawie o dostępie do informacji publicznej brak jest wskazania jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). Za wniosek pisemny uznawać należy również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Pogląd ten uzasadniony jest brakiem konieczności pełnego zidentyfikowania wnioskodawcy, który żądając informacji publicznej, nie musi wykazać się jakimkolwiek interesem prawnym lub faktycznym. Należy bowiem mieć na względzie, że postępowanie w sprawie udzielenia informacji publicznej jest odformalizowane i uproszczone, co wynika z celu ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz z jej art. 10 ust. 2, stanowiącego, że informacja publiczna, która może być niezwłocznie udostępniona, jest udostępniana w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. Podmiot, do którego złożono wniosek, jeśli wniosek ten dotyczy informacji publicznej, powinien albo udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej (art. 10 u.d.i.p.), albo w drodze decyzji odmówić jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Możliwe jest także umorzenie postępowania w drodze decyzji w trybie art. 16 ust. 1 w związku z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. W rozpatrywanej sprawie – w opinii Sądu – oczywistym jest, że Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p., co więcej informacje o udostępnienie których strona skarżąca wystąpiła, mieszczą się w katalogu informacji publicznych określonych w art. 1 w związku z art. 6 u.d.i.p. Postępowanie dyscyplinarne jest formą postępowania karnego, w szerokim znaczeniu. Kara dyscyplinarna stanowi rodzaj przymusu państwowego. Przyznanie organom samorządu kompetencji do prowadzenia postępowania i wymierzania środków powyższego rodzaju jest równoznaczne z przekazaniem wykonywania fragmentu funkcji władzy publicznej. Sprawowanie sądownictwa dyscyplinarnego stanowi ponadto formę nadzoru organów samorządu nad sposobem wykonywania danego zawodu przez jego członków. Przynależność osób wykonujących dany zawód do samorządu i związane z tym poddanie się kompetencji organów dyscyplinarnych jest obowiązkowe. Tym samym organy dyscyplinarne wykonują zastrzeżone dla władzy publicznej kompetencje nadzoru nad prawidłowością wykonywania zawodu i mają możliwość pozbawienia prawa jego wykonywania przez osoby działające wbrew prawu lub zasadom etyki. Powyższe okoliczności przesądzają o zaliczeniu informacji dotyczących postępowań dyscyplinarnych w zawodach zaufania publicznego do informacji publicznych w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Strona skarżąca zaznaczyła, że obowiązek udzielenia informacji tego rodzaju został potwierdzony wielokrotnie w orzecznictwie sądów administracyjnych. Organy samorządu zawodowego należą do grupy podmiotów zobowiązanych w świetle art. 4 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej, należą bowiem do grupy innych podmiotów wykonujących zadania publiczne (art. 4 ust. 1 pkt 2 ). Jak wynika z przekazanych Sądowi akt do dnia wniesienia skargi zobowiązany organ nie załatwił sprawy. Nie udzielił żądanych informacji. Nie wydał też decyzji o odmowie udzielenia informacji ani też nie przekazał adresatowi wniosku pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nie jest to informacja publiczna, nie dysponuje informacją albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać. W ocenie Sądu, w kontekście powyższych ustaleń przyjdzie stwierdzić, iż orzeczenia dyscyplinarne okręgowego sądu lekarskiego, wydawane w ramach wykonywania uprawnień publicznych przez organ samorządu zawodowego, mają charakter informacji publicznej, zaś podmiotem zobowiązanym do ich udostępnienia jest organ okręgowej izby lekarskiej - okręgowy sąd lekarski. Wobec tego, Okręgowy Sąd Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych był zobowiązany do udostępnienia, zgodnie z wnioskiem skarżącego Stowarzyszenia, orzeczeń wydanych w latach 2011 – 2014, bądź odmowy udostępnienia, jeżeli jego zdaniem stały temu na przeszkodzie przepisy prawa. Stosownie do art. 16 ust. 1 i 2 odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Brak takiej decyzji i nieudostępnienie informacji stanowi bezczynność organu. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie. Organ nie udzielił żądanej informacji, ani też nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Reasumując, w sprawie koniecznym stało się zobowiązanie Okręgowego Sądu Pielęgniarek i Położnych [...] Okręgowej Izby Pielęgniarek i Położnych do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 18 lutego 2015 r., w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej. O powyższym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Jednocześnie, zdaniem Sądu, niniejsza bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, gdyż organ wskazał jakie, jego zdaniem okoliczności przemawiały za nieudzielaniem żądanych informacji (art. 149 § 1a p.p.s.a.). O kosztach postępowania orzeczono w pkt 3 orzeczenia na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 ustawy p.p.s.a.