I GSK 820/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Lidia Ciechomska- Florek Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) sędzia del. WSA Piotr Przybysz Protokolant Ilona Szczepańska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 2711/15 w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. K. na rzecz Ministra Obrony Narodowej 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 2711/15, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę M. K. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z [...] marca 2015 r. utrzymujące w mocy postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] stycznia 2015 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z [...] stycznia 2015 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie - zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego na podstawie zawiadomienia z 27 lutego 2014 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia tej skargi. W uzasadnieniu organ podniósł, że na podstawie akt postępowania egzekucyjnego ustalił, iż skarżący został prawidłowo powiadomiony zarówno o wystawieniu administracyjnego tytułu wykonawczego z 8 stycznia 2008 r. jak i o skierowaniu do Wojskowego Biura Emerytalnego w Olsztynie zawiadomienia z 10 stycznia 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego. Organ I instancji podkreślił, iż zgodnie z art. 54 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r. poz. 1619; dalej: u.p.e.a.) skargę na czynności egzekucyjne wnosi się w terminie 14 dni od dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej. Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej skarżący wniósł skargę na zajęcie swojego prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego niemal sześć i pół roku od dokonania czynności, o której był prawidłowo zawiadomiony. Ponadto, nawet gdyby uznać pismo Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z [...] lutego 2014 r., skierowane do Dyrektora Wojskowego Biura Emerytalnego w Gdańsku aktualizujące zawiadomienie o zajęciu skarżącemu prawa majątkowego, za nową czynność egzekucyjną, to również skarga na tę czynność została wniesiona niemal sześć miesięcy od potwierdzenia przez skarżącego odbioru tego pisma. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej uznał za całkowicie niewiarygodne wyjaśnienia skarżącego, jakoby przyczyną uchybienia terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne było nieprawidłowe doręczenie zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, z treścią którego miał zapoznać się dopiero 7 lipca 2014 r. Są one bowiem w oczywistej sprzeczności z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy na skutek wniesionego zażalenia Minister Obrony Narodowej postanowieniem z [...] marca 2015 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia Ministra Obrony Narodowej, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, Sąd uznał, iż orzeczenie to jest prawidłowe, a skarga jako niezasadna podlega oddaleniu. W świetle stanowiska doktryny i orzecznictwa odnośnie przesłanek zasadności wniosku o przywrócenie terminu oraz mając na względzie uzasadnienie przedmiotowego w sprawie wniosku, Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego co do braku podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne. Prawidłowo organ uznał, że skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, iż uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jego winy. Sąd wskazał, że argumentacja skarżącego opiera się na okoliczności braku prawidłowego doręczenia zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego, tymczasem z akt administracyjnych sprawy wynika, iż zawiadomienie z 10 stycznia 2008 r. o zajęciu prawa majątkowego oraz zawiadomienie aktualizacyjne z 27 lutego 2014 r. zostało skutecznie doręczone bezpośrednio skarżącemu, odpowiednio 21 stycznia 2008 r. i 5 marca 2014 r., co potwierdzają druki potwierdzenia odbioru (k. 123A i k. 304 akt administracyjnych). Skuteczność doręczenia tej korespondencji potwierdza dodatkowo okoliczność kierowania przez skarżącego pism do organu, nawiązujących do otrzymanych zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego. W ocenie Sądu powołana przez skarżącego argumentacja, że nie otrzymał on zawiadomień o zajęciu prawa majątkowego nie jest przekonująca i przybiera jedynie formę polemiki, która pozbawiona jest wsparcia dowodami świadczącymi o tym, że stan faktyczny był w rzeczywistości inny. Dlatego słusznie organ uznał, iż brak jest podstaw umożliwiających przyjęcie, że skarżący uprawdopodobnił, że uchybienie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie nastąpiło bez jego winy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący wniósł o jego uchylenie w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego oraz rozpoznanie sprawy na rozprawie. Wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 54 § 1 w zw. z art. 54 § 4 u.p.e.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi, w sytuacji uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminowi do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w Olsztynie polegające na zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego na podstawie zawiadomienia z 27 lutego 2014 r.; 2. art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi oraz przyjęciu za prawidłowe ustaleń faktycznych Ministra Obrony Narodowej prowadzących do wadliwego uznania, że skarżącemu prawidłowo doręczono zawiadomienie z 10 stycznia 2008 r., tytuł wykonawczy z 8 stycznia 2008 r. oraz zawiadomienie z 27 lutego 2014 r., podczas gdy skarżący należycie wykazał, że ww. zawiadomienia nie zostały mu prawidłowo doręczone; 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 124 § 1 i § 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnym oddaleniu skargi przez Sąd I instancji, w sytuacji gdy skarżący wykazał, iż Minister Obrony Narodowej nieprawidłowo uzasadnił postanowienie z [...] marca 2015 r., formułując nieprawidłowe uzasadnienie prawne i faktyczne; 4. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wadliwego uzasadnienia wyroku, w którym Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny niezgodnie z rzeczywistością poprzez bezzasadną akceptację wadliwych ustaleń organów administracji obydwu instancji. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna. W myśl art. 183 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, o której mowa w § 2 powołanego przepisu. W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przesłanki nieważności postępowania nie wystąpiły, natomiast skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania. Wnoszący skargę kasacyjną podniósł niewłaściwe zastosowanie przepisów postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu oraz Sądu I instancji uprawdopodobnił niezawiniony brak dochowania terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, co powinno doprowadzić do uchylenia przez Sąd zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko to nie znajduje oparcia w stanie faktycznym i prawnym sprawy. Zgodnie z art. 54 u.p.e.a., w brzmieniu i zakresie właściwym dla sprawy, "§ 1. Zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. (...) § 4. Skargę na czynności egzekucyjne, o których mowa w § 3, wnosi się w terminie 14 dni od dnia dokonania zakwestionowanej czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. (...)." W razie niezachowania terminu do złożenia skargi zobowiązany może wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu. Zgodnie z art. 58 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. "§ 1. W razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. § 2. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. § 3. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne." Z akt sprawy wynika, że tytuł wykonawczy z 8 stycznia 2008 r. oraz zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego z 10 stycznia 2008 r., a także zawiadomienie aktualizacyjne z 27 lutego 2014 r. zostały doręczone zobowiązanemu na adres zamieszkania, odpowiednio 21 stycznia 2008 r. i 5 marca 2014 r., natomiast skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego została złożona w lipcu 2014 r., a więc po upływie terminu wskazanego w art. 54 § 4 u.p.e.a. Doręczenie przesyłek potwierdza nie tylko treść druku "potwierdzenie odbioru", z której wynika, że pisma zostały odebrane osobiście przez zobowiązanego we wskazanych wcześniej datach, ale też podjęte przez zobowiązanego czynności – wystosowanie do organu pism (22 stycznia 2008 r., 5 grudnia 2008 r. oraz 8 marca 2014 r.), nawiązujących w swojej treści do podjętych przez organ czynności egzekucyjnych. Oznacza to, że zobowiązany wniósł skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego po sześciu latach od pierwszego zawiadomienia i po kilku miesiącach od aktualizacyjnego zawiadomienia o zajęciu prawa majątkowego, co wymagało równoczesnego złożenia wniosku o przywrócenie terminu dla dokonania tej czynności i wykazania, że prośba o przywrócenie terminu została złożona w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a także, że niedochowanie terminu przez zobowiązanego do złożenia skargi nastąpiło bez jego winy. Wnoszący skargę kasacyjną jako przyczynę opóźnienia wskazał nieskuteczne doręczenie zawiadomień, podniósł, że o fakcie prowadzenia egzekucji dowiedział się dopiero 7 lipca 2014 r., co w świetle zgromadzonego materiału należy uznać za nieprzekonujące. Stąd, prawidłowo organ, a następnie Sąd I instancji przyjęły, że zobowiązany nie wykazał ani zachowania terminu do wniesienia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, ani też nie uprawdopodobnił, że niezachowanie terminu było niezawinione. "Uprawdopodobnić", o którym mowa w art. 58 § 1 k.p.a., oznacza wykazanie za pomocą dowolnych środków, że wskazane przez stronę zdarzenie mogło zaistnieć, co jednak nie może opierać się wyłącznie na gołosłownych twierdzeniach, zwłaszcza, gdy są one w opozycji do pozyskanych w sprawie dowodów. Obowiązek uprawdopodobnienia braku winy w niedochowaniu terminu spoczywa na zainteresowanym, a nie na organie. Z powyższych względów Sąd I instancji dokonując kontroli zaskarżonego orzeczenia nie mógł przyjąć, wyłącznie na podstawie samego przeświadczenia strony, że wcześniejsze doręczenia przedmiotowej korespondencji były nieskuteczne. Sąd I instancji przy ocenie legalności zaskarżonego postanowienia był zobowiązany wziąć pod uwagę okoliczności, które wynikają z akt sprawy i które legły u podstaw jego wydania. Sąd nie mógł więc dokonać oceny prawnej zaskarżonego aktu na gruncie faktów i dowodów, które nie wynikają z akt sprawy, czy też wykraczają poza materiał dowodowy zebrany w postępowaniu administracyjnym, a także nie mógł przeprowadzić dowodów uzupełniających ze świadków. Zgodnie z obowiązującą regulacją sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych; tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) oraz przy zastosowaniu określonych w ustawie środków prawnych (art. 3 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 133 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a. podstawą orzekania przez sąd administracyjny jest materiał dowodowy zgromadzony przez organy administracji publicznej w toku całego postępowania toczącego się przed tymi organami. W art. 106 § 3 p.p.s.a. ustawodawca wprowadził odstępstwo od tej zasady. Zgodnie z tym przepisem sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Podjęcie decyzji co do przeprowadzenia dowodu uzupełniającego ustawodawca pozostawił jednak do swobodnego uznania sądu. W stanie sprawy podstawą oceny Sądu był materiał dowodowy zgromadzony przez organ. Podsumowując, zarzut naruszenia przepisów postępowania należało uznać za niezasadny. Natomiast odnosząc się do zarzutu opartego na art. 141 § 4 p.p.s.a. należy zauważyć, że przepis ten określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku, w tym: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy; zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a tym samym stanowi wzorzec kontroli zaskarżonego orzeczenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku odpowiada tym wymogom, zawiera wszystkie konieczne elementy konstrukcyjne orzeczenia, pozwala zapoznać się z motywami podjętego przez Sąd rozstrzygnięcia. Podsumowując, zarzut oparty na art. 141 § 4 p.p.s.a. oraz wybranych przepisach p.p.s.a. i k.p.a. należało uznać za niezasadny. Skarga kasacyjna została oparta na nieusprawiedliwionych podstawach kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804). Na koszty postępowania składa się wynagrodzenia pełnomocnika organu w kwocie 360 zł.