I OZ 764/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Jolanta Sikorska po rozpoznaniu w dniu 19 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 maja 2016r., sygn. akt II SA/Wa 1857/15 odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi D. O. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową G. O. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 maja 2016 r., sygn. akt II SA/Wa 1857/15 odmówił D. O. reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawową G. O. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu postanowienia podniesiono, że wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1857/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę D. O. na decyzję prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Pismem nadanym w dniu [...] lutego 2016 r. G. O. (przedstawicielka ustawowa skarżącej) złożyła do Sądu wniosek o sporządzenie uzasadnienia wskazanego wyżej wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że w dniu 1 lutego 2016 r., po długiej chorobie, zmarł jej ojciec. Wyjaśniła, że zdarzenie to było dla niej szokiem i wprowadziło ją w stan głębokiej depresji. Ponadto, stan ten zdiagnozowano również u jej córki, co stanowiło dodatkowy stres. Powyższe spowodowało, że nie dochowała terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, a zatem nastąpiło to bez jej winy. Wyjaśniła również, że w dniu składania wniosku o przywrócenie terminu objawy depresji osłabły na tyle, że była w stanie w sposób rzeczowy odnieść się do treści pouczenia zawartego w zawiadomieniu o rozprawie. Pismem z dnia 10 marca 2016 r. Sąd wezwał przedstawicielkę ustawową skarżącej do nadesłania kopii aktu zgonu jej ojca. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 15 marca 2016 r. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie przytoczył treść art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. i art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że w pierwszej kolejności obowiązany jest zbadać, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w zakreślonym w ustawie terminie. Z treści wniosku o przywrócenie terminu wynika, że wskazywana przez przedstawicielkę ustawową skarżącej przyczyna uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku ustała w dniu 22 lutego 2016 r. W dniu tym uległ bowiem poprawie jej stan psychiczny. Biorąc pod uwagę, iż wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku został wniesiony w tym samym dniu, Sąd stwierdził, iż wniosek ten został złożony w terminie określonym w art. 87 § 1 p.p.s.a.. Sąd podkreślił, że kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności przez stronę przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można zatem mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. W ocenie Sądu, wskazane przez przedstawicielkę ustawową skarżącej okoliczności nie uprawdopodobniają, iż nie ponosi ona winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przedstawicielka ustawowa skarżącej nie wykonała wezwania Sądu dotyczącego nadesłania kopii aktu zgonu jej ojca. Nadto, mimo upływu wyznaczonego terminu, nie odpowiedziała na skierowane do niej w tym zakresie wezwanie. Nie jest zatem wiadomym, czy uzyskanie aktu zgonu wiązało się dla niej z jakimiś utrudnieniami, czy też jego nienadesłanie spowodowane było innymi okolicznościami. Dodatkowo dołączone do wniosku o przywrócenie terminu zaświadczenie lekarskie, dotyczące przedstawicielki ustawowej skarżącej, wskazujące, że leczy się ona z powodu depresji, nie zostało wystawione przez lekarza psychiatrę, czyli specjalistę w tej dziedzinie, lecz lekarza medycyny rodzinnej - pediatrę. Z zaświadczenia tego nie wynika ponadto, w jakim okresie schorzenie to wystąpiło u przedstawicielki ustawowej skarżącej, jakie było jego nasilenie oraz czy stan, w którym się znalazła, powodował u niej niezdolność do pracy. W ocenie Sądu, przedstawicielka ustawowa skarżącej nie uprawdopodobniła, iż nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni zaprezentowaną argumentacją brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Sąd zaznaczył, że uprawdopodobnienie nie jest równoznaczne z udowodnieniem, niemniej wymaga wiarygodnej argumentacji, przekonującej, że zaistniała niedająca się usunąć przeszkoda uniemożliwiająca dotrzymanie terminu. W zażaleniu G. O. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o zmianę postanowienia i przywrócenie terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła błędne ustalenie, iż nie dokonała uprawdopodobnienia niezawinionego uchybienia terminu. G. O. podniosła, że pismem z dnia 22 lutego 2016 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 27 stycznia 2016 r. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że powodem dla którego uchybiła terminowi była śmierć jej ojca oraz wywołane tym zdarzeniem objawy depresji występujące zarówno u niej, jak i jej małoletniej córki. Jednocześnie dołączyła do pisma wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku wraz z wnioskiem o jego doręczenie. G. O. podniosła, że ojciec zmarł 1 lutego 2016 r., a przed jego śmiercią zajmowała się nim do ostatniej chwili. W wyniku tych okoliczności jej stan psychiczny uległ znacznemu pogorszeniu. Podkreśliła, że Sąd I instancji odmówił przywrócenia terminu opierając swą decyzję na twierdzeniu, iż nie uprawdopodobniła braku winy przy jego uchybieniu jak również pomimo wezwania nie nadesłała aktu zgonu ojca. Skarżąca podkreśliła, że akt zgonu został do Sądu wysłany w terminie, jednak nie dysponowała potwierdzeniem nadania, aby ten fakt udowodnić. Aby uprawdopodobnić fakt nadesłania aktu zgonu skarżąca załączyła do zażalenia pismo skierowane do placówki pocztowej, w której akt ten został nadany. Jednocześnie nadesłała kserokopię aktu zgonu jej ojca. Odnosząc się do twierdzeń Sądu, że nie przedstawiła zaświadczenia o depresji sporządzonego przez lekarza psychiatrę, czy specjalistę tej dziedziny, skarżąca oświadczyła, że zaświadczenie, które przedstawiła wystawione było przez lekarza medycyny rodzinnej – pediatrę i jest to jedyne zaświadczenie jakie posiada. Podkreśliła, że w obliczu rodzinnej tragedii nie była w stanie szukać specjalistów, którzy mogliby opracować dokładną diagnozę schorzenia. Skarżąca powołując się na orzecznictwo podniosła, że trudno zgodzić się z argumentacją Sądu I Instancji w sytuacji, gdy samo uprawdopodobnienie oznacza złagodzenie rygorów dowodowych odnośnie do okoliczności usprawiedliwiających niedopełnienie czynności procesowej w terminie. Uprawdopodobnienie jest konstrukcją odmienną od udowodnienia, mniej rygorystyczną lecz również obligującą stronę do wskazania pewnych okoliczności, które świadczyłyby, że uchybienie terminu nie wiąże się z brakiem staranności w działaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Stosownie do treści art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., uchybiony termin należy przywrócić, jeżeli zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: strona wystąpi z wnioskiem o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, dokonując jednocześnie czynności, dla której określony był termin, we wniosku zostaną uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a uchybienie powoduje dla strony ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Przy ocenie braku winy przyjmuje się obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, przy uwzględnieniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. O braku winy w uchybieniu terminu można zaś mówić jedynie wówczas, gdy strona nie mogła usunąć zaistniałej przeszkody, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu ma zatem charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wówczas, gdy strona w sposób przekonujący uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, iż niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, braku swej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, że skarżąca odwołując się do złego stanu zdrowia w postaci depresji nie wykazała, że nie ponosi winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. By uznać za uprawdopodobniony brak winy w uchybieniu terminu do złożenia przedmiotowego wniosku z uwagi na chorobę nie wystarczy wykazać, że stan chorobowy powstał i utrzymywał się do chwili złożenia wniosku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Także nie każda choroba uzasadnia przywrócenie terminu. Zgodnie z poglądami orzecznictwa, do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z dnia 20 stycznia 2015 r. sygn. akt II GZ 896/14 dostępne na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem okolicznością, która uzasadnia przywrócenie terminu może być tylko taka nagła choroba, która prowadzi do uniemożliwienia stronie podjęcia określonej czynności procesowej, bądź do podjęcia innych działań zmierzających do dokonania uchybionej czynności w terminie np. udzielenia pełnomocnictwa do złożenia pisma w jej imieniu, jeżeli charakter tej choroby uniemożliwiał zwrócenie się o pomoc do innych osób. W przedłożonych przez skarżącą zaświadczeniach lekarskich wystawionych przez Specjalistę medycyny rodzinnej - pediatrę stwierdzono, że skarżąca leczy się z powodu depresji, a D. O. jest długotrwale leczona z powodu zaburzeń lękowo – depresyjnych. Przedłożone zaświadczenia lekarskie w żaden sposób nie określają, czy w okresie otwartym do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia skarżąca i jej córka były w takim stanie, że choroba uniemożliwiła im wykonywanie jakichkolwiek czynności związanych z prawidłowym nadaniem wniosku, nie określa intensywności dolegliwości chorobowych w tym czasie i ich wpływu na możliwość wykonywania czynności związanych z prawidłowym wysłaniem wniosku. Nadto nie można uznać, że ojciec skarżącej uległ nagłej chorobie, która stanowiła przeszkodę niemożliwą do przezwyciężenia przy dołożeniu zwykłej staranności. Podkreślenia wymaga, że skarżąca mogła zdawać sobie sprawę ze stanu zdrowia ojca, wiedziała, iż jest osobą mającą 88 lat i wymagającą opieki. Przedłożony wraz z zażaleniem wniosek o wydanie potwierdzenia nadania listu poleconego zawierającego akt zgonu ojca nie może stanowić udowodnienia, że wykonała zarządzenie Sądu o nadesłaniu kserokopii aktu zgonu ojca. Z akt sprawy wynika, że wezwanie w powyższym zakresie skarżąca otrzymała w dniu 15 marca 2016 r. Wniosek o wydanie potwierdzenia nadania listu poleconego zawierającego kserokopię aktu zgonu wpłynął do placówki pocztowej w dniu 24 maja 2016r. Do chwili obecnej – prawie dwa miesiące - skarżąca nie przedstawiła potwierdzenia nadania powyższej przesyłki. Reasumując powyżej wskazane wątpliwości należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie, wbrew obowiązkowi zawartemu w art. 87 § 2 p.p.s.a., skarżąca nie wykazała braku winy w niedotrzymaniu terminu wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W konsekwencji nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że ocena determinującej odmowę przywrócenie terminu przesłanki braku winy w uchybieniu terminu dokonana przez Sąd I instancji była prawidłowa, a okoliczności powołane w zażaleniu nie podważyły jej. W konsekwencji uznać należy, że zaskarżone postanowienie jest prawidłowe. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.