II OSK 1171/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-03-28
Skład orzekający: Zdzisław Kostka, Małgorzata Miron, Sławomir Pauter
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może wydać nakaz rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, jeśli inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji, mimo złożenia wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy tuż przed upływem terminu?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił, iż organy nadzoru budowlanego miały podstawy do wydania nakazu rozbiórki. Skoro inwestor nie przedłożył wymaganych dokumentów do legalizacji samowoli budowlanej w zakreślonym terminie, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, mimo że złożył wniosek o jej wydanie na krótko przed upływem terminu, nie wykazał należytej staranności. Brak wydania postanowienia o przedłużeniu terminu, choć mogło być naruszeniem proceduralnym, nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, gdyż inwestor nie wykazał uzasadnionych przyczyn przedłużenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki drewnianego budynku mieszkalnego wybudowanego w latach 1997-1998 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ nadzoru budowlanego nałożył na inwestorkę obowiązek przedłożenia dokumentów do legalizacji, w tym decyzji o warunkach zabudowy, w terminie do 31 grudnia 2013 r. Inwestorka złożyła wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy 20 grudnia 2013 r. i jednocześnie wniosek o przedłużenie terminu. Organy uznały, że nie wykazała należytej staranności i wydały nakaz rozbiórki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Miron sędzia del. WSA Sławomir Pauter (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anita Lewińska-Karwecka po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 949/15 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez M. G. jest wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2016 roku, którym oddalono skargę w/w na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazania rozbiórki obiektu budowlanego.
Powyższy wyrok został wydany w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:
W latach 1997-1998 na działce o nr ewidencyjnym [...] w miejscowości [...] został wybudowany drewniany budynek jednorodzinny. Jest to obiekt parterowy, częściowo podpiwniczony, z poddaszem użytkowym, z dwoma zadaszonymi tarasami przylegającymi do głównej bryły budynku. Budynek ten posiada wymiary 8,2 X 9,1 m. Roboty budowlane przy tym budynku zostały rozpoczęte przez K. C., a następnie do udziału przy budowie przystąpiła córka w/w – M. C., obecnie nosząca nazwisko G. K. C. przystępując do budowy nie posiadał decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Działka, na której postawiono budynek stanowiła własność M. T. S., a obecnie jego spadkobierców D. S., E.S. i B. S.
W związku z pismem M. S. z dnia [...] 2012 r. zawierającego informację o postawieniu na jego nieruchomości przedmiotowego budynku mieszkalnego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął postepowanie w trybie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane. Następnie po ustaleniu, że obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy [...] obejmujący teren miejscowości [...] zatwierdzony uchwałą nr [...] z dnia [...] 2002 r. Rady Gminy [...], nie obejmuje swoimi postanowieniami terenu działki o nr ewidencyjnym [...], która w części na której posadowiony jest sporny budynek stanowi las organ nadzoru budowlanego decyzją z dnia 11 czerwca 2013 r. nakazał M. G. dokonanie rozbiórki tego budynku. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w niniejszej sprawie nie jest możliwe zastosowanie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, w związku z czym załatwienie niniejszej sprawy może nastąpić jedynie poprzez wydanie nakazu rozbiórki.
Ze stanowiskiem takim nie zgodził się organ II instancji rozpatrując odwołanie skarżącej od decyzji PINB. Decyzją z dnia [...] 2013 r. uchylił decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podniósł, że skoro ustawodawca określa jednoznacznie tryb postępowania w przypadku obiektu budowlanego lub jego części, wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę ( art. 48 i 49 ), organ nadzoru nie może tego trybu pominąć i oprzeć swojego rozstrzygnięcia na domniemaniu. W rozpatrywanej sprawie PINB w [...] z naruszeniem prawa przyjął, iż M. G. nie uzyska decyzji o warunkach zabudowy oraz nie wykaże się prawem do dysponowania działką nr 136 na cele budowlane. W ocenie organu odwoławczego, w omawianej sprawie PINB w przypadku stwierdzenia, że przedmiotowy obiekt budowlany narusza przepisy prawa budowlanego winien nałożyć na inwestora obowiązek przedstawienia m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Tylko jednoznaczne stwierdzenie, w wyniku przeprowadzonego postępowania, że nie zachodzą w rozpatrywanym przypadku okoliczności, o których mowa w art. 48 ust. 2 może stanowić o braku możliwości legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego.
Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem z dnia [...] 2013 r. PINB w [...] powołując się na art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nałożył na M. G. obowiązek przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2013 r. następujących dokumentów:
- ostatecznej decyzji o warunkach i zagospodarowania terenu,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku mieszkalnego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę członków właściwej izby samorządu zawodowego,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
Powyższe postanowienie doręczono stronie skarżącej w dniu 2 października 2013 r.
W dniu 20 grudnia 2013 r. M. G. złożyła do Wójta Gminy [...] wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W tym samym dniu złożyła również do PINB w [...] wniosek o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] 2013 r. W uzasadnieniu wniosku strona podniosła, że Wójt Gminy [...] nie wydał decyzji w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terminu, wskazując jednocześnie, że wniosek taki złożyła już w dniu 17 listopada 2013 r.
Decyzją z dnia [...] 2014 r. PINB w [...] nakazał M. G.wykonanie rozbiórki spornego budynku mieszkalnego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji po przedstawieniu dotychczasowego przebiegu postępowania stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki umożliwiające legalizację przedmiotowego budynku. Strona nie przedłożyła wymaganych dokumentów. Zgodnie z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane w przypadku niespełnienia obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się art. 48 ust. 1 , w myśl którego organ nadzoru budowlanego nakazuje , z zastrzeżeniem ust. 2 , w drodze decyzji , rozbiórkę obiektu budowlanego budowalnego będącego w budowie lub wybudowanego bez pozwolenia na budowę.
Od powyższej decyzji M. G. złożyła odwołanie.
Decyzją z dnia [...] 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] po rozpatrzeniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] 2014 r.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej decyzji organu pierwszej instancji. W świetle bowiem art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, jak podkreślił LWINB, w przypadku nie złożenia żądanych przez PINB w Białej Podlaskiej dokumentów, w tym decyzji ustalającej warunki zabudowy dla obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej, obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że złożenie przez skarżącą w dniu 20 grudnia 2013 r. wniosku o przywrócenie terminu do wykonania obowiązku wraz z dokumentem potwierdzającym złożenie - w tej samej dacie - do właściwego organu gminy wniosku o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, dotyczącej opisanego wyżej budynku, nie może mieć wpływ na wynik sprawy. Organ drugiej instancji podkreślił, że skoro postanowieniem wydanym przez PINB w [...] z dnia [...] 2013 r. zobowiązano skarżącą do złożenia m.in. ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, w terminie do 31 grudnia 2013 r., to złożenie przez nią wniosku o wydanie tej decyzji tuż przed upływem tego terminu, nie dawało podstaw do stwierdzenia, że zrealizowała ona nałożone na nią zobowiązanie. Okoliczności te bowiem świadczą o tym, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w celu wywiązania się z powyższego obowiązku.
W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżąca, wniosła o jej uchylenie, przede wszystkim z uwagi na nie rozpatrzenie jej wniosku o przedłużenie terminu do złożenia wymaganych dokumentów i brak ustalenia przez organy przyczyn takiego stanu.
Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę stwierdzając, że nie jest zasadna.
W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że opisany wyżej budynek mieszkalny został wybudowany w latach 1997-1998 bez wymaganego - w świetle art. 28 ust. 1 ustawy Prawo budowlane - pozwolenia na budowę. Niekwestionowanym jest również, że na terenie, na którym zrealizowany został ten budynek, nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, albowiem miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego gminy [...], zatwierdzony uchwałą Nr [...] z dnia [...] 2002 r. Rady Gminy [...], obejmuje jedynie fragment miejscowości [...], a nie obejmuje swoimi ustaleniami terenu działki nr ewid. 136. Następnie Sąd przytoczył w całości przepis art. 48 ustawy Prawo budowlane regulującego zasady przeprowadzenia postępowania naprawczego w przypadku samowoli budowlanej obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego m.in. jak w niniejszej sprawie bez pozwolenia na budowę.
W dalszej części uzasadnienia Sąd wskazał, że w toku postępowania administracyjnego organ nadzoru budowlanego I instancji nałożył na stronę obowiązek przedłożenia w terminie do 31 grudnia 2013 r. dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] 2013 r., który strona nie wykonała. Nie przedłożyła żadnego z dokumentów wymienionych w tym postanowieniu. Oznacza to, że skarżąca nie wykonała nałożonego na nią - w trybie przepisów art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane - obowiązku, co uzasadniało nakazanie jej rozbiórki budynku mieszkalnego. Na wynik sprawy nie może mieć wpływu to, że w piśmie z dnia 20 grudnia 2013 r. skarżąca wniosła o "przedłużenie terminu" do złożenia tych dokumentów. Oczywistym jest bowiem, że nawet gdyby istotnie skarżąca - z uwagi na opieszałość organu wykonawczego gminy - nie była w stanie w zakreślonym terminie przedstawić organom nadzoru budowlanego ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy, to okoliczność ta nie miała żadnego wpływu na obowiązek złożenia pozostałych dokumentów wymienionych w postanowieniu organu z dnia 20 września 2013 r. Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, które oceniły, że skarżąca nie dochowała należytej staranności wykonując nałożony na nią obowiązek przedłożenia - w terminie do 31 grudnia 2013 r. - ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej omawianego budynku mieszkalnego. Skoro w dniu 2 października 2013 r. skarżącej doręczono odpis opisanego wyżej postanowienia PINB w [...] z dnia [...] 2013 r. (od którego nie przysługiwał żaden środek zaskarżenia), to nie budzi wątpliwości, że składając wniosek o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dopiero w dniu 20 grudnia 2013 r., a więc 11 dni przed upływem zakreślonego jej terminu, a przy tym mając na uwadze hipotetyczną choćby długość trwania postępowania administracyjnego w takiej sprawie, jak również to, że nie przedłożyła ona pozostałych żądanych dokumentów, należy przyjąć, że skarżąca nie podjęła wymaganych działań w celu wykonania w terminie obowiązku nałożonego na nią, zgodnie z art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego.
W tych okolicznościach Sąd I instancji uznał, że organy nadzoru budowlanego obu instancji obowiązane były, w myśl powołanych przepisów, do orzeczenia nakazu rozbiórki. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 ustawy, nie zawiera bowiem norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 ustawy, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki.
Nadto Sąd uznał, że organy administracji, zgodnie z wymogami wynikającymi z art. 7, 77 § 1 i 80 K.p.a. ustaliły wszystkie istotne okoliczności sprawy, a dokonana przez nie ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach, nie nosi znamion dowolności.
Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Lublinie złożyła M. G. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy od ponownego rozpoznania. W skardze kasacyjnej podniesiono na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut dotyczący naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienie mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi mimo wykazania naruszenia przez organ administracji:
- art. 8 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez zaaprobowanie pozostawienia bez rozpoznania złożonego przez skarżącą wniosku o przedłużenie terminu do złożenia dokumentów żądanych przez organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 20 września 2013 r.;
- przepisów art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. przez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydanie rozstrzygnięcia w sprawie mimo toczącego się postępowania przed Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, to jest decyzji istotnej dla właściwego rozstrzygnięcia sprawy oraz przyjęcie, przy ustalaniu stanu faktycznego , iż skarżąca nie dołożyła należytej staranności przy czynnościach związanych z wykonaniem postanowienia z [...] 2013 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] w przedmiocie złożenia wskazanych dokumentów, w tym ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania, w sytuacji gdy skarżąca nie miała i nie ma wpływu na funkcjonowanie organów Gminy [...], a zwłoka we wszczęciu postępowania była okolicznością niezawinioną przez skarżącą,
2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. i nieuwzględnienie skargi mimo wykazania naruszenia przez organ administracji prawa materialnego art. 48 ust. 3 i 4 ustawy - Prawo budowlane, które miało wpływ na wynik sprawy, przez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że wywiązanie się przez skarżącą z nałożonych na nią obowiązków wymagało od niej dołożenia należytej staranności, a uchybienie temu obowiązkowi rodzi określone skutki bez konieczności badania przyczyn niewykonania obowiązku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Wobec tego, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do zbadania zarzutów kasacyjnych, będąc związany granicami skargi kasacyjnej.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej polega na tym, że jest on władny badać naruszenie jedynie tych przepisów, które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Ze względu na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, uściślać ich, ani w inny sposób korygować.
Rozpoznając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie należy stwierdzić, iż nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach.
W rozpatrywanej sprawie skargę kasacyjną oparto na zarzutach naruszenia zarówno prawa materialnego, jak i procesowego. Jeżeli jednocześnie podniesiono w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego i prawa procesowego, to w pierwszej kolejności należy rozpatrzyć te ostatnie w celu dokonania następnie prawidłowej oceny zastosowania lub wykładni wskazanych przepisów prawa materialnego.
W niniejszej sprawie za całkowicie chybiony należy uznać zarzut kasacyjny, który podnosi naruszenie przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. z powodu jego niezastosowania w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a. sprowadzający się do braku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i wydania rozstrzygnięcia mimo toczącego się postępowania przed Wójtem Gminy [...] w przedmiocie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Bezzasadność tego zarzutu wynika z tego, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej kontroli ustalonego w sprawie przez organy nadzoru budowlanego stanu faktycznego. W oparciu o akta administracyjne organy ustaliły, zarówno datę wydania postanowienia nakładającego na stronę skarżącą obowiązków w oparciu o art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, daty doręczenia tego postanowienia stronie (dowód doręczenia znajdujący się w aktach sprawy administracyjnej) jak i faktycznej daty złożenia przez nią wniosku o wydanie przez Wójta Gminy [...] decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Odnośnie tej ostatniej okoliczności wskazać należy, że stosowny wniosek strona złożyła nie jak to sugeruje w dniu 17 listopada 2013 r., a 20 grudnia 2013 r., a więc kilka dni przed upływem terminu zakreślonego przez organ do wykonania nałożonych obowiązków określonych w postanowieniu z dnia 20 września 2013 r. Wynika to jednoznacznie z potwierdzenia złożenia wniosku – prezentaty daty wpływu postawionej przez organ na kopii wniosku złożonej przez skarżącą do akt sprawy. Bezspornym jest również, że strona nie wykonała również pozostałych obowiązków wynikających z postanowienia PINB w [...] z dnia [...] 2013 r. Nie złożyła projektu budowlanego sporządzonego w czterech egzemplarzach wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Natomiast rozważania dotyczące przyczyn nie złożenia decyzji o warunkach zabudowy organ nadzoru budowlanego oparł na oświadczeniu strony w tym przedmiocie zawartym we wniosku z dnia 20 grudnia 2013 r. o przedłużenie terminu do realizacji obowiązków wskazanych w postanowieniu z dnia [...] 2013 roku. Wskazać należy, że w skardze kasacyjnej strona mimo zajętego w tym przedmiocie stanowiska przez organy i Sąd I instancji nie wskazała dowodów, które pozwoliłyby na podważenie powyższych ustaleń, w szczególności co do faktycznych przyczyn dotyczących braku możliwości złożenia decyzji o warunkach zabudowy w zakreślonym przez organ nadzoru budowlanego terminie. Dokonując analizy akt sprawy administracyjnej pod kątem zgromadzonego materiału dowodowego, jak i podejmowanych przez organy czynności zmierzających do rozstrzygnięcia sprawy, w tym zawiadamiania o tych czynnościach strony, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia zarzutu dotyczącego naruszenia zasady określonej w art. 8 k.p.a. dotyczącej prowadzenia przez organy postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej. W szczególności organy zawiadamiały stronę o wszystkich podejmowanych w sprawie czynnościach, doręczały wydawane w sprawie orzeczenia wraz z stosownymi pouczeniami (postanowienia i decyzje). Co jest szczególnie istotne, termin zakreślony w postanowieniu z dnia [...] 2013 r. zobowiązujący do przedłożenia dokumentów niezbędnych do dokonania legalizacji samowoli budowlanej, był realny przy zachowaniu przez stronę należytej staranności. W tym miejscu należy podkreślić, że postępowanie w przedmiotowej sprawie toczyło się od czerwca 2013 r. Natomiast brak rozpatrzenia przez organ nadzoru budowlanego wniosku strony o przedłużenie terminu do wykonania obowiązków nałożonych na nią postanowieniem z dnia 20 września 2013 r. poprzez wydanie w tym przedmiocie postanowienia, na które nie przysługuje środek odwoławczy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania, które jednak w realiach niniejszej sprawy, jak zasadnie podniósł organ oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stanowiło naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Termin wykonania obowiązku przedstawienia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane, jest terminem procesowym (instrukcyjnym). Ustawodawca nie określił go, pozostawiając to organowi nadzoru budowlanego wydającego postanowienie na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy. Aby umożliwić stronie wywiązanie się z nałożonego obowiązku przedłożenia dokumentów termin nie może być zbyt krótki. Mając na uwadze, że postępowanie naprawcze prowadzone na podstawie art. 48 ustawy Prawo budowlane dotyczy legalizacji nielegalnej zabudowy, czyli likwidacji stanu niezgodnego z prawem, stan ten nie może istnieć w nieskończoność, stwierdzić należy, że przewlekłe prowadzenie tego postępowania prowadzi de facto do nieformalnej legalizacji samowoli budowlanej. Składanie nieuzasadnionych wniosków o przedłużenie terminu i ich uwzględnianie przez organ nadzoru budowlanego może do takiej sytuacji prowadzić. W związku z powyższym należy przyjąć, że termin ten, jeżeli zajdzie taka potrzeba, na wniosek strony może być przedłużony, tak aby umożliwić stronie wykonanie nałożonego na nią obowiązku. Strona jednak winna wykazać się przy realizacji nałożonego na nią obowiązku należytą starannością w podejmowaniu działań zmierzających do jego wykonania, a ewentualne powinna wskazać przyczyny uzasadniające przedłużenie terminu, które nie mogą być następstwem jej czynności, w szczególności przez nią zawinionych, a których następstwem jest brak możliwości zachowania zakreślonego przez organ terminu. Przedłużenie terminu o którym mowa w art. 48 ust. 3 ustawy Prawo budowlane uzależnione jest od uznania organu, jeżeli zachodzą ku temu szczególne okoliczności, które winna wykazać strona we wniosku, chyba, że są znane organowi z urzędu. Skoro więc Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku poddał ocenie długość terminu, w którym strona winna była wykonać nałożony na nią obowiązek, który umożliwiał między innymi właściwemu organowi wydanie decyzji o warunkach zabudowy z zachowaniem terminu określonego w art. 35 k.p.a. oraz zasadnie uznał, że skarżąca kasacyjnie nie wykazała jakichkolwiek powodów usprawiedliwiających brak przedłożenia wymaganych dokumentów, to konkluzja Sądu I instancji o braku podstaw do zakwestionowania odmowy przedłużenia omawianego terminu była trafna, bo do tego sprowadza się nie wydanie postanowienia przez organ o jego przedłużeniu, co wynika z treści uzasadnienia decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego. Trudno bowiem uznać za usprawiedliwioną przyczynę przedłużenia terminu do wykonania obowiązku nałożonego postanowieniem z dnia [...] 2013 r. fakt nie wydania przez Wójta Gminy [...] decyzji o warunkach zabudowy, skoro wniosek o wydanie takiej decyzji strona złożyła do organu w dniu 20 grudnia 2013 r., co potwierdza uczyniona przez organ na wniosku prezentata dokumentująca faktyczną datę jego wpływu. Strona skarżąca usiłowała zasugerować zarówno w samym wniosku jak i w skardze, iż miało to miejsce w dniu 17 listopada 2013 r., jednak jest to niezgodnie z poczynionymi wyżej ustaleniami. Nie może również ujść uwadze, że strona skarżąca nie przedłożyła również pozostałych dokumentów wymienionych w postanowieniu z dnia [...] 2013 r. Tym samym zarzut kasacyjny dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a w zw. z art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane nie jest usprawiedliwiony. Podjęte przez organ czynności pozwoliły na ustalenie faktycznej przyczyny braku wywiązania się przez stronę z nałożonego obowiązku w terminie zakreślonym w postanowieniu z dnia [...] 2013 r. Organ gdy nie są mu znane z urzędu okoliczności istotne do rozstrzygnięcia kwestii związanej z przedłużeniem terminu określonego na podstawie art. 48 ust. 3 powołanej ustawy może opierać się na faktach z tym związanych podanych przez stronę, które podlegają jego ocenie. W niniejszej sprawie strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała okoliczności uzasadniających przedłużenie omawianego terminu. Nie wskazała ich zarówno we wniosku o przedłużenie terminu, jak i w samym odwołaniu od decyzji, czy też w skardze.
Wobec powyższego uznając, że podniesione zarzuty w skardze kasacyjnej nie są usprawiedliwione, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło