I SA/Wa 1081/16
WyrokWSA w Warszawie2016-10-07
Skład orzekający: Jolanta Dargas, Dariusz Chaciński, Iwona Kosińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, złożony po wejściu w życie nowelizacji ustawy z 2011 r., ale przed ogłoszeniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r. stwierdzającego niezgodność przepisów z Konstytucją, powinien zostać rozpoznany na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku, czy też z uwzględnieniem skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji publicznej są związane orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą ignorować stwierdzenia niezgodności przepisów z Konstytucją. Nawet jeśli wniosek został złożony przed ogłoszeniem wyroku Trybunału, skutki tego wyroku oznaczają, że od dnia jego ogłoszenia organy nie mają podstaw prawnych do rozpoznania wniosku na podstawie przepisów uznanych za niekonstytucyjne. W konsekwencji, prawo do przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności zostało ograniczone do podmiotów spełniających warunki obowiązujące przed nowelizacją z 2011 r., z uwzględnieniem wyroku Trybunału.Stan faktyczny
A. P. złożył wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Organ I instancji odmówił, wskazując, że w dniu wejścia w życie ustawy z 2005 r. użytkownikiem wieczystym była spółka, a nie skarżący. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2015 r., który stwierdził niezgodność przepisów ustawy z Konstytucją. Skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego i przepisów postępowania, argumentując, że wniosek został złożony przed wyrokiem TK i powinien być rozpoznany według ówczesnego stanu prawnego, a także powołując się na zasadę ochrony praw nabytych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant specjalista Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2016 r. sprawy ze skargi A. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania A. P., decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...] odmawiającą A. P. i S. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości [...], w prawo własności.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Prezydent [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. odmówił A.P. i S. K. przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości w prawo własności. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wyjaśnił, że wnioskiem z dnia [...] grudnia 2014 r. A.P. i S. K. wystąpili z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości w trybie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 83, ze zm.). Organ przywołał treść art. 1 ust. 1 i 3 tej ustawy i wyjaśnił, że przekształceniu podlegały nieruchomości gruntowe w dniu 13 października 2005 r. zabudowane na cele mieszkaniowe lub zabudowane garażami albo przeznaczone pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolne. Przy czym Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13 orzekł, że przepis art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy jest niezgodny z art. 2 Konstytucji i traci moc w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych ustaw. Zdaniem organu I instancji, na skutek tego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ustawowa podstawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej nie przyznał możliwości żądania przekształcenia.
Organ I instancji wyjaśnił, że prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości zostało ustanowione umową z dnia [...] września 1989 r., Rep. [...] zawartą w formie aktu notarialnego, w wykonaniu postanowień decyzji Kierownika Wydziału [...] z dnia [...] sierpnia 1989 r., nr [...], wydanej w trybie przepisów ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, na rzecz spółki z o.o. [...] na [...] lat. Jak wynika z akt sprawy, umową przeniesienia własności z dnia [...] listopada 1995 r. przedmiotowa spółka przeniosła prawo do zabudowanej nieruchomości na rzecz P. W., który następnie, w dniu [...] grudnia 2002 r. sprzedał nieruchomość spółce [...] Sp. z o.o. Kolejną umową sprzedaży z dnia [...] grudnia 2006 r. przedmiotową nieruchomość od spółki [...] nabyli A. P. i S. K Oznacza to, zdaniem organu, że w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była spółka [...] Sp. z o.o., w związku z czym nie zostały spełnione przesłanki powołanej ustawy uzasadniające żądane przekształcenie.
Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem, A. P. wniósł odwołanie, argumentując, że roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługiwało mu zgodnie z powołanym art. 1 ustawy po zmianie dokonanej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r., która dopuszczała przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności bez względu na jej przeznaczenie, ponieważ wniosek o przekształcenie został złożony przed wydaniem wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Po rozpatrzeniu złożonego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że nie może ono zostać uwzględnione. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy podzielił stanowisko Prezydenta [...], że skutkiem stwierdzenia przez Trybunał Konstytucyjny zakresowej niezgodności art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości z art. 2 Konstytucji oraz w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego z art. 165 ust. 1 Konstytucji brak jest podstawy prawnej dla wnioskowanego przez skarżącego przekształcenia w trybie administracyjnym prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie organu odwoławczego skutek orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jest ograniczony tylko do tych sytuacji, w których - do dnia wejścia w życie ustawy nowelizującej z 2011 r., czyli na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów - użytkownikowi wieczystemu nie przysługiwało uprawnienie do żądania przekształcenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło, że z akt sprawy wynika, iż w dacie 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była spółka z o.o. [...]. Wnioskodawcy są bowiem użytkownikami wieczystymi przedmiotowej nieruchomości na podstawie aktu notarialnego - umowy sprzedaży zawartej dopiero w dniu [...] grudnia 2006 r. Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości został złożony w dniu [...] grudnia 2014 r., a więc przed wydaniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Przy czym, zdaniem organu odwoławczego, wydanie wskazanego wyroku ma znaczenie w sprawie, gdyż w świetle postanowień tego wyroku organ I instancji nie ma podstaw prawnych do zastosowania postanowień ustawy w wersji zmienionej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw i uwzględnienia roszczeń wnioskodawczyni. Przepis ten został bowiem wyeliminowany z obrotu prawnego jako niezgodny z Konstytucją. Skutkiem wydania opisanego wyroku podstawa prawna przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wyłączona w odniesieniu do wąskiego kręgu osób fizycznych, którym ustawodawca w przepisach poprzedzających wejście w życie ustawy nowelizującej nie przyznał możliwości żądania przekształcenia, a wnioskodawcy należą do tego kręgu. Jednocześnie organ odwoławczy zauważył, że decyzja wydana w sprawie przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma charakteru uznaniowego. Decydujące jest spełnianie przesłanek z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, tj. legitymowanie się w dniu 13 października 2005 r., czyli w dacie wejścia w życie tej ustawy, prawem użytkowania wieczystego do gruntu. Wnioskodawcy natomiast nie byli w dacie wejścia w życie powołanej ustawy użytkownikami wieczystymi, a więc nie są uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył A. P. W uzasadnieniu skargi zarzucił organowi naruszenie:
I - prawa materialnego:
- poprzez błędną wykładnię art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przez uznanie, że skarżącemu oraz uczestniczce postępowanie S. K. nie przysługuje prawo żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności,
- art. 2 i 32 Konstytucji poprzez stosowanie wykładni art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości prowadzącej do niczym nieuzasadnionego różnego traktowania użytkowników wieczystych znajdujących się w niemal identycznej sytuacji faktycznej,
II – przepisów postępowania administracyjnego:
- art. 7 kpa poprzez brak uwzględnienia słusznego interesu obywatela i stosowanie wykładni niezgodnej nie tylko z celem ustawodawcy, lecz również z Konstytucją,
- art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego decyzji oraz brak odniesienia się do wszystkich zarzutów stawianych decyzji organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zasadności postawionych zarzutów. W szczególności podkreślił, że w jego ocenie organ I instancji bez żadnego uzasadnienia opóźnił się o ponad rok z wydaniem decyzji merytorycznej, nie zawiadamiając nawet strony o przyczynie opóźnienia. Przy czym skarżący złożył wniosek o przekształcenie na długo przed wydaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a zatem miał prawo oczekiwać wydania rozstrzygnięcia zgodnego z obowiązującym w tej dacie brzmieniem przepisów ustawy. Zdaniem skarżącego organy I i II instancji błędnie przyjęły, że w zaistniałym stanie faktycznym nie zostały spełnione przesłanki określone w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Przepisy tej ustawy wprowadzają jako zasadę uprawnienie do żądania przekształcenia wspomnianego prawa służące osobom fizycznym i prawnym będącym w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości (art. 1 ust. 1). Tymczasem w przedmiotowej sprawie od dnia ustanowienia użytkowania wieczystego kilkukrotnie zmieniali się właściciele nieruchomości, a wśród nich były zarówno osoby fizyczne, jak i osoby prawne. Do 2002 r. użytkownikiem wieczystym była osoba fizyczna. W dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem była osoba prawna, która jednak rok później zbyła nieruchomość znów na osoby fizyczne - w tym na skarżącego. Nieruchomość ta zatem nie była trwale własnością osoby prawnej, przeznaczoną na cele zarobkowe, co uzasadniałoby w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego ograniczenie prawa do przekształcenia.
W opinii skarżącego celem ustawodawcy było przyznanie uprawnienia do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dla szerokiego kręgu beneficjentów. W związku z powyższym w dniu składania wniosku o przekształcenie przez skarżącego, jak również w dacie, kiedy zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego powinna była być wydana decyzja w sprawie, niewątpliwie zgodnie z obowiązującą ustawą uprawnienie do przekształcenia przysługiwało. Przy czym konstytucyjna zasada ochrony praw nabytych zakazuje arbitralnego znoszenia lub ograniczania praw podmiotowych, zarówno publicznych, jak i prywatnych, przysługujących jednostce lub innym podmiotom występującym w obrocie prawnym. Zasadą ochrony praw nabytych objęte są zarówno prawa nabyte w drodze skonkretyzowanych decyzji przyznających świadczenia, jak i prawa nabyte zgodnie z ustawą przez zgłoszenie wniosku o ich przyznanie. Zatem skoro w dacie złożenia wniosku niewątpliwie organ obowiązany był wydać decyzje pozytywną, to za niedopuszczalne ograniczenie praw podmiotowych należy uznać wydane decyzji negatywnej, po ponad rocznym, niezawinionym przez stronę, opóźnieniu w wydaniu decyzji. Taka decyzja jest również w odczuciu skarżącego niesprawiedliwa, bowiem akurat 13 października 2005 r. nieruchomość stanowiła własność osoby prawnej, gdyż jej własność była dość często przenoszona pomiędzy osobami fizycznymi i prawnymi. Na skutek przypadkowej okoliczności skarżący, pomimo że jest osobą fizyczną będącą użytkownikiem wieczystym od blisko 10 lat nie może uzyskać tytułu własności do gruntu. Gdyby nabył nieruchomość rok wcześniej, to takie uprawnienie by mu przysługiwało. Nie taki był z pewnością cel wydanego przez Trybunał Konstytucyjny wyroku.
Wobec powyższego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przede wszystkim wyjaśnić należy, że sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji, orzekając w sprawie, nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na niezasadność skargi.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 1 ust. 1b i ust. 3 oraz art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 83).
Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (t.j. z 2012 r. Dz. U. poz. 83), która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r. w pierwotnym brzmieniu w art. 1 umożliwiała dokonanie przekształcenia osobom fizycznym, które w dniu jej wejścia w życie były użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych (w odniesieniu do tych ostatnich przekształcenie było wyłączone w razie przeznaczenia ich w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o warunkach zabudowy na cele inne niż rolne). Ponadto o przekształcenie mogły wnosić osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmował prawo użytkowania wieczystego, nawet jeżeli udział w użytkowaniu wieczystym nabyły po 13 października 2005 r., oraz spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Ustawa prawo takie przyznawała również osobom fizycznym i prawnym będącym następcami prawnymi tych podmiotów.
Następnie ustawą z dnia 7 września 2007 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 191, poz. 1371) krąg podmiotów mogących żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności został rozszerzony: przekształcenia mogły żądać osoby fizyczne, które w dniu 13 października 2005 r. były użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed 5 grudnia 1990 r., a także na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Kolejne rozszerzenie kręgu osób mogących ubiegać się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło w ustawie z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110). Stosownie do art. 1 ust. 1 ustawy o przekształceniu z 2005 r., w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą z 2011 r., osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 i 1a, oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o przekształceniu z 2005 r. Ta regulacja stała się podstawą prawną wniosku m.in. skarżącego. o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jednakże Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, ogłoszonym w dniu 17 marca 2015 r.(Dz. U. poz. 373) orzekł, że: "Art. 1 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. z 2012 r., poz. 83) w zakresie, w jakim przyznaje uprawnienie do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności osobom fizycznym i prawnym, które nie miały tego uprawnienia w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 187, poz. 1110), jest niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a ponadto a) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego, jest niezgodny z art. 165 ust. 1 Konstytucji, b) w zakresie, w jakim dotyczy nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa, nie jest niezgodny z art. 165 ust. 1 oraz art. 167 ust. 1 i 2 Konstytucji." Przy tym Trybunał nie skorzystał z instytucji odroczenia utraty mocy obowiązującej zakwestionowanych przepisów, co oznacza, że z dniem 17 marca 2015 r., czyli w dacie ogłoszenia wyroku przepisy niezgodne z Konstytucją straciły moc w zakresie wskazanym w wyroku Trybunału. Zgodnie bowiem z art. 190 ust. 3 Konstytucji orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Jak wspomniano powyżej, z instytucji odroczenia orzeczenia Trybunał nie skorzystał.
Zdaniem Sądu, pomimo że omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma mocy wstecznej, to fakt uchylenia domniemania konstytucyjności przepisu art. 1 ust. 1 i 3 ustawy o przekształceniu dowodzi, że od samego początku przepis ten naruszał zasadę sprawiedliwości społecznej oraz zasadę zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). W tej sytuacji prawnej, nawet gdyby uznać, że w chwili składania wniosku o przekształcenie uprawnienie do przekształcenia wnioskodawcom przysługiwało, to z dniem ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (czyli 17 marca 2015 r.) "odpadła" jako niekonstytucyjna podstawa prawna tego uprawnienia, przepis ten został bowiem derogowany z systemu prawnego.
Nie można, w ocenie Sądu, uznać za uzasadnione oczekiwanie skarżącego, by organy orzekające rozpoznały złożony wniosek na podstawie przepisów, co do których Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że są one niezgodne z Konstytucją. Organy administracji związane są orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego i nie mogą go ignorować. Z powyższych względów nie ma podstaw do uwzględnienia ochrony prawnej, jakiej domaga się skarżący, powołując się na naruszenie przez organ zasad wynikających z art. 2 i art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji. Zwrócić również należy uwagę, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja stanowi podstawę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego już decyzją ostateczną (art. 145a § 1 kpa). Tym bardziej takie orzeczenie należy uwzględnić w toku postępowania administracyjnego, które jeszcze nie zostało ostatecznie zakończone.
Z akt sprawy wynika, że w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości była spółka z o.o. [...], której wnioskodawcy przekształcenia są następcami prawnymi na podstawie aktu notarialnego umowy sprzedaży zawartej w dniu [...] grudnia 2006 r. Wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości został złożony w dniu [...] grudnia 2014 r., a więc przed wydaniem powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Jednakże wydanie przez Trybunał Konstytucyjny powołanego wyżej wyroku spowodowało, że od dnia jego ogłoszenia organy orzekające nie mają podstaw prawnych do zastosowania przepisu art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy, w wersji zmienionej ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz niektórych innych ustaw, we wskazanym przez Trybunał zakresie. Przepis ten został bowiem wyeliminowany z obrotu prawnego jako niezgodny z Konstytucją.
W ocenie Sądu, konsekwencją wyżej wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego jest to, że od dnia jego ogłoszenia we wskazanym przez Trybunał zakresie przywrócony został stan prawny sprzed 9 października 2011 r. (Dz. U. z 2005 r., Nr 175, poz. 1459, ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1, ust. 1a, ust. 2-4 wówczas obowiązującej ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, osoby fizyczne będące w dniu wejścia życie ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe lub zabudowanych garażami albo przeznaczonych pod tego rodzaju zabudowę oraz nieruchomości rolnych mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. Uprawnienie takie, zgodnie z art. 1 ust. 2 powołanej ustawy, służyło też dwóm kategoriom osób prawnych: będącym właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 pkt 1) oraz spółdzielniom mieszkaniowym, będącym właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży (art. 1 ust. 2 pkt 2). W aktualnym stanie prawnym, uwzględniającym wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 marca 2015 r., sygn. akt K 29/13, jedynie te dwie kategorie osób prawnych (i ich następcy prawni) mogą zatem żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Dla zasadności wyprowadzenia takiego wniosku nie ma znaczenia okoliczność, że w wypadku orzekania przez organy administracji publicznej przed dniem 17 marca 2015 r. krąg podmiotów, będących osobami prawnymi i uprawnionymi do żądania przekształcenia był znacznie szerszy. W rozpatrywanej sprawie, spółka z o.o. [...], będąca w dniu 13 października 2005 r. użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości, nie spełnia warunków, które ustawodawca wymienił w art. 1 ust. 2 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 powołanej ustawy, a wnioskodawcy, jako osoby fizyczne, nie byli w dacie wejścia w życie powołanej ustawy użytkownikami wieczystymi, a więc nie są uprawnieni do wystąpienia z wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości ani samodzielnie, ani jako następcy prawni powołanej spółki.
Ze względu na podniesione w skardze zarzuty wyjaśnić także należy, że długotrwale toczące się postępowanie, nawet powodujące rozstrzygnięcie sprawy z naruszeniem terminów wynikających z art. 35 kpa, nie stanowi podstawy do podjęcia decyzji na podstawie oczekiwanego przez stronę stanu prawnego. Uchybienie terminowi rozpatrzenia sprawy mogło być podstawą do złożenia przez skarżącego w trybie art. 37 § 1 kpa zażalenia na niezałatwienie sprawy w ustawowym terminie do organu wyższego stopnia, ale nie może determinować ostatecznej treści wydanego rozstrzygnięcia.
Ponadto, w ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie trudno mówić o pokrzywdzeniu interesu skarżącego, skoro w istocie jego sytuacja nie uległa zmianie. Skarżący był i jest nadal użytkownikiem wieczystym przedmiotowej nieruchomości. Pokrzywdzenie rozumiane w tym sensie, że gdyby wcześniej wydano decyzję, to mogłaby mieć ona inną treść ze względu na korzystniejszy dla skarżącego stan prawny, nie uzasadnia uwzględnienia skargi w sytuacji, gdy treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego wyraźnie wskazuje, że stan prawny, na który powołuje się skarżący, naruszał przepisy Konstytucji.
Podsumowując, Sąd uznał, że z analizy akt sprawy wynika, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją zostało przeprowadzone z zachowaniem reguł postępowania określonych w Kodeksie postępowania administracyjnego (w tym art. 7 kpa), a wydane orzeczenie znajduje oparcie w przepisach prawa materialnego (art. 1 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania pieczystego w prawo własności nieruchomości). Ponadto w zgodzie z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawił swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które to uzasadnienie dostatecznie odzwierciedla rację decyzyjną i wyjaśnia tok rozumowania organu, prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego i procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718, ze zm.) orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło