III SA/Wa 583/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie sędzia WSA Bożena Dziełak, sędzia WSA Jarosław Trelka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Robert Powojski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2016 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], 2) zasądza od Ministra Finansów na rzecz R. J. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z dnia [...] marca 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej w G. odmówił R.J. (dalej zwanemu "Skarżącym") wszczęcia postępowania w sprawie wniosku z dnia 11 lutego 2013 r. o wstrzymanie czynności egzekucyjnych do czasu rozpatrzenia zażalenia na postanowienie wydane w postępowaniu w przedmiocie zarzutów. Postanowienie z [...] marca 2013 r. zostało wydane m.in. na podstawie art. 61a Kodeksu postępowania administracyjnego, zaś wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych oparto na art. 35 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.). Dyrektor wskazał w postanowieniu z [...] marca 2013 r., że w toczącym się wobec Skarżącego postępowaniu egzekucyjnym nie zastosowano jeszcze żadnej czynności egzekucyjnej, toteż wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych nie mógł stanowić podstawy wszczęcia postępowania. We wniesionym zażaleniu Skarżący uznał, że Organ odmówił wszczęcia postępowania bezzasadnie. Wskazał m.in, że dochodzona zaległość jest przedawniona, nie wydano ponadto postanowienia rozliczającego nadpłacone świadczenie. Wskazał też, że zapłacił dochodzoną należność bądź została ona uregulowana poprzez stosowne zaliczenia nadpłat i wpłat. Ocenił, że wniosek powinien być rozpatrzony merytorycznie, tj. oddalony, w przypadku "...stwierdzenia (...) przesłanek do jego uwzględnienia bądź uwzględniony (...) – w przypadku stwierdzenia jego zasadności.". Podkreślił, że nie domagał się wszczęcia postępowania, lecz jedynie wstrzymania czynności egzekucyjnych. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r. Minister Finansów utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. Powołując się na art. 1a pkt 15 ustawy egzekucyjnej oraz art. 61a Kpa Minister wyjaśnił, że nie jest możliwe wstrzymanie czynności egzekucyjnych, które nie zaistniały. W skardze na wymienione postanowienie Ministra Skarżący ponowił argumentację, że wniosek o wstrzymanie czynności egzekucyjnych powinien być rozpatrzony merytorycznie. Ponownie podkreślił, że nie domagał się wszczęcia postępowania, lecz jedynie wstrzymania czynności egzekucyjnych, a wniosek o wstrzymanie wykonania czynności nie wszczyna odrębnego postępowania, lecz został złożony w toku postępowania egzekucyjnego. Nie istnieje więc odrębna sprawa, wobec czego niewłaściwe było zastosowanie art. 61a Kpa. Na poparcie swojego poglądu przywołał orzecznictwo sądowe. W odpowiedzi na skargę Minister ponowił swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zgodność aktów, w tym wydanych w postępowaniu administracyjnym i egzekucyjnym postanowień podlegających zaskarżeniu zażaleniem, z prawem procesowym i materialnym, obowiązującym w dacie wydania postanowienia. Zgodnie natomiast z art. 134 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem nieistotnym dla niniejszej sprawy). Skarga wniesiona w niniejszym postępowaniu zasługiwała na uwzględnienie z powodów w niej przedstawionych. Sąd zauważa, że spór w niniejszej sprawie ma na jej obecnym etapie charakter raczej akademicki, niż praktyczny. Ze stanowiska Skarżącego wynika, że zapłacił egzekwowaną należność, a ponadto w skardze nie kwestionuje niezgodnego z jego wnioskiem poglądu Organów co do możliwości wstrzymania czynności egzekucyjnych w sytuacji, kiedy żadna czynność nie została podjęta. Skarżący wyraził jedynie opinię, że w takiej sytuacji konieczne było oddalenie wniosku "...w przypadku stwierdzenia (...) przesłanek do jego uwzględnienia...". Sąd wyraża jednak ocenę, że w tym zacytowanym fragmencie skargi Skarżący popełnił oczywistą omyłkę o charakterze pisarskim – najwyraźniej chodziło mu o sformułowanie poglądu, że wniosek powinien być oddalony w przypadku stwierdzenia braku przesłanek do jego uwzględnienia, a nie w przypadku stwierdzenia przesłanek do jego uwzględnienia. Z tak sformułowanym poglądem Skarżącego (zmodyfikowanym po wyeliminowaniu powyższego błędu pisarskiego) Sąd się zgadza. Wniosek o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych nie mógł być uwzględniony, skoro żadna czynność nie została podjęta. Nie było po prostu przedmiotu incydentalnego postępowania o wstrzymanie wykonania czynności – nie było czego wstrzymywać. Jednakże zasadnie uznał Skarżący, że wniosek złożony w trybie art. 35 § 2 ustawy egzekucyjnej (w dawnym brzmieniu – z dnia zgłoszenia tego wniosku) nie wszczynał żadnego odrębnego postępowania, wobec którego możliwe byłoby zastosowanie art. 61a § 1 Kpa. Wniosek taki, o ile nie mógł być pozytywnie rozpatrzony, wymagał rozpatrzenia merytorycznego, negatywnego. W ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego i samej egzekucji nie należy bowiem wyodrębniać jako niezależnych innych, incydentalnych postępowań w jakiejś sprawie o charakterze wpadkowym, podporządkowanych zasadniczemu postępowaniu i stanowiących tylko jego część. Nie można takich postępowań wszczynać/odmawiać wszczęcia w rozumieniu art. 61 § 1 lub art. 61a § 1 Kpa, albo w rozumieniu art. 26 § 1 lub § 5 ustawy egzekucyjnej, tak samo, jak nie można np. odmówić wszczęcia postępowania zainicjowanego wnioskiem dowodowym, przedłużyć postępowania w przedmiocie wyłączenia pracownika organu albo umorzyć postępowania zainicjowanego wnioskiem o zawieszenie postępowania zasadniczego. Sąd podziela zatem poglądy zaprezentowane w orzecznictwie sądowym przywołanym w skardze. W dalszym postępowaniu konieczne będzie zastosowanie się do poglądu Sądu, czyli wydanie merytorycznego i negatywnego postanowienia w kwestii wniosku o wstrzymanie wykonania czynności egzekucyjnych, tj. postanowienia, na którym - z jakichś względów - zależy samemu Skarżącemu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd uchylił wydane w sprawie postanowienia Organów. W kwestii kosztów Sąd orzekł na podstawie art. 200 tej ustawy procesowej.