I SA/Ol 719/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka del. sędzia SO Dorota Radaszkiewicz Protokolant sekretarz sądowy Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 stycznia 2016r. sprawy ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 oddala skargę. I SA/Ol 719/15 Uzasadnienie Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z dnia "[...]" r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR") utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: "Kierownik Biura Powiatowego ARiMR") z dnia "[...]"., którą przyznano Z.B.(dalej powoływany jako skarżący, strona, wnioskodawca) pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 w wysokości 5 360,52 zł. Decyzja ta została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu 12.05.2014r. Z.B.złożył wniosek o przyznanie płatności ONW na rok 2014. Powierzchnia deklarowana na obszarze ONW strefa nizinna II wynosiła 40,61 ha., a powierzchnia deklarowana kwalifikowana do płatności na obszarze ONW strefa nizinna II wynosiła 40,61 ha. Początkowa kwota przyznanej płatności do obszaru ONW strefa nizinna II wynosiła 10 721,04 zł. lecz została pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów. Zgodnie z przepisami §2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej ONW rolnikowi przysługują płatności ONW, jeżeli między innymi są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepisy te stanowią, iż wszystkie grunty rolne muszą być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że w dniach 25-28 sierpnia 2014 roku w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy została przeprowadzona kontrola w zakresie wzajemnej zgodności w obszarze Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt, z której został sporządzony protokół nr "[...]". Przeprowadzona kontrola wykazała liczne niezgodności w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, dotyczących identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt i zdrowia roślin oraz dobrostanu zwierząt. Skala nieprawidłowości oraz brak jakichkolwiek okoliczności czy dokumentów, które przemawiałyby na korzyść wnioskodawcy spowodowały, że organy uznały, iż wnioskodawca dopuścił się winy polegającej co najmniej na niedbalstwie i pomniejszyły płatność ONW ze względu na nieprzestrzeganie norm i wymogów stosownie do treści § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). Objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U Nr 40, poz.329 ze zm.). Wskazać należy, że na skutek odwołania od decyzji organu I instancji, organ II instancji przeprowadził uzupełniające postępowanie celem wyjaśnienia zarzutów zgłoszonych przez odwołującego. Dlatego zwrócono się do Powiatowego Inspektoratu Weterynarii z prośbą o uzasadnienie dokonanej oceny wagi wykrytych naruszeń stwierdzonych podczas kontroli w zakresie wymogów wzajemnej zgodności, zawartych w raporcie Nr "[...]". W odpowiedzi z dnia "[...]"r. Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazał, iż treść raportu oraz liczba przyznanych za stwierdzone nieprawidłowości punktów, odzwierciedlają stan faktyczny stwierdzony w gospodarstwie w dniu kontroli oraz mieszczą się w granicach punktowych wyznaczonych rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośrednich, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. z 2014 r. poz. 547). Ponadto Powiatowy Lekarz Weterynarii wskazał, iż Z. B. nie wniósł zastrzeżeń do raportu. W opinii organu odwoławczego organ I instancji zasadnie wskazał, iż zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającym szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. U. L 316 z 2.12.2009, str. 65) kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. Kontrole na miejscu obejmują wszystkie zwierzęta gospodarskie, odnośnie do których złożono wnioski o przyznanie pomocy w ramach systemów pomocy podlegających kontroli, a w przypadku kontroli systemów pomocy odnośnie do bydła, również bydło nieobjęte wnioskiem. W szczególności dotyczą sprawdzenia, czy liczba zwierząt obecnych w gospodarstwie, odnośnie do których złożono wniosek przyznanie pomocy i liczba sztuk bydła nieobjętego wnioskiem odpowiada liczbie zwierząt zapisanej w rejestrach oraz w przypadku bydła liczbie sztuk zgłoszonych do skomputeryzowanej bazy danych bydła. Organ wskazał, że wnioskodawca nie wykazał by ustalenia poczynione przez organ I instancji były nieprawidłowe co do warunków jakie występują w gospodarstwie wnioskodawcy w szczególności wskazanych jako nieprawidłowości. Podkreślono, że przeciwko skarżącemu toczy się postepowanie karne na podstawie przepisów ustawy o ochronie zwierząt, z uwagi na sposób prowadzenia przez skarżącego hodowli w jego gospodarstwie. W nieformalnej skardze do Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Olsztynie strona, nie kwestionowała ustaleń faktycznych dokonanych przez organy obu instancji. Skarżący wskazywał jedynie na nieprawidłową ocenę sytuacji dokonaną przez organy oraz na kłopoty finansowe, które wywoła obniżenie płatności. Podkreślił, że nieprawidłowości nie wynikają z jego winy, ale z ogólnej sytuacji na którą nie miał wpływu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2014r. poz.1647 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ponadto Sąd orzeka w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. (Dz.U. z 2012r. poz.270 ze zm.). ponadto na podstawie przepisów art.135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Tylko na podstawie prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych istnieje bowiem możliwość prawidłowej subsumcji stanu faktycznego do przepisów materialnoprawnych i oceny decyzji co do zastosowania i wykładni prawa materialnego. Przy czym zauważyć należy, że zadaniem sądu nie jest dokonywanie ustaleń faktycznych stanowiących podstawę zastosowania prawa materialnego, gdyż rolą sądu jest kontrola prawidłowości działania organu administracji w zaskarżonej decyzji. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji z prawem, Sąd zbadał więc jej prawidłowość zarówno pod względem zastosowania przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu ani naruszenia norm prawa materialnego ani też naruszenia przepisów postępowania, które mogłyby skutkować uwzględnieniem skargi. Zdaniem Sądu, słusznie organ przyjął i wykazał w uzasadnieniu swej decyzji, że brak było w sprawie podstaw do odstąpienia od zastosowanych obniżek. Wskazać także należy, iż występując o przyznanie wsparcia finansowego ze środków publicznych dany beneficjent jednocześnie nakłada na siebie obowiązki, których niedochowanie obwarowane jest negatywnymi konsekwencjami. Obowiązki skarżącego zostały zatem wprost wyartykułowane w treści formularza wniosku, są jasno wyrażone, w sposób nie budzący wątpliwości co do ich zakresu nawet dla osoby nie posiadającej doświadczenia, a ich znajomość strona skarżąca poświadczyła własnoręcznym podpisem. W zaskarżonej decyzji z uwagi na stwierdzone licznych niezgodności i w związku z tym zastosowanie współczynnika korygującego pomniejszono kwoty należnych płatności. Podkreślić należy, że nieprawidłowości zostały stwierdzone przez organy obu instancji po przeprowadzeniu kontroli i wizytacjach terenowych. Okolicznościami bezspornymi jest zaistnienie nieprawidłowości wskazanych przez organy. Skarżący tego nie neguje. Wskazuje jedynie, że jego zachowanie wbrew ocenie organów jest prawidłowe, a stwierdzone niezgodności są skutkiem nieprawidłowej interpretacji zdarzeń. Podkreślić należy, że skarżący nie neguje, iż zostało wszczęte i toczy się przeciwko niemu postepowanie karne z ustawy o ochronie zwierząt, i że te okoliczności były przedmiotem badania przez organy. W postępowaniu w sprawie pomocy finansowej to nie organ administracji publicznej, a strona ma przedstawić wszystkie dowody niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Jest to zatem przeniesienie ciężaru dowodowego na osobę - producenta rolnego, który z określonego faktu wywodzi skutki prawne (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2012 r. o sygn. akt II GSK 88/11, LEX nr 1148355). Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego, wyrażonej w art. 77 K.p.a. (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 18 kwietnia 2011 r. o sygn. akt V SA/Wa 2501/10, LEX nr 995979). Tak więc to skarżący winny był we wniosku podać informacje zgodne ze stanem faktycznym. Skarżący podpisując wniosek o przyznanie płatności na rok 2014 zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależne lub nadmierne przyznanie płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem, o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności oraz pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły i przyjęły, że skarżący nie przestrzegając wymogów w zakresie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zdrowia publicznego, zdrowia zwierząt, zdrowia roślin oraz dobrostanu zwierząt dopuścił się winy polegającej, co najmniej na niedbalstwie w powyższym rozumieniu. Każdy producent rolny jest zobowiązany do przestrzegania norm oraz wymogów. Zarzuty skargi Sąd uznał za nieskuteczne, skarżący w żaden sposób nie wykazał by ustalenia dokonane przez organy były nieprawidłowe. Zarzuty dotyczące choroby stada nie znajdują potwierdzenia w materiale dowodowym, a sam skarżący przyznaje, że nie znakował zwierząt mimo, że miał taki obowiązek. Sąd również nie uznał za skuteczne argumentów co do warunków w jakich stado bytuje gdyż materiał dowodowy zebrany przez organy, w tym dokumentacja fotograficzna, nie zostały w żaden sposób przez skarżącego zakwestionowane. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie sposób przyjąć za zasadną argumentację skarżącego co do wystąpienia siły wyższej lub wystąpienia nadzwyczajnych okoliczności w okresie objętym sporną płatnością. Podkreślić należy raz jeszcze, że sam skarżący nie kwestionuje ustaleń stwierdzonych niezgodności, a dokonuje jedynie odmiennej ich interpretacji. Zarzuty naruszenia przez organy przepisów postepowania stanowią jedynie polemikę z oceną i wnioskami wyciągniętymi przez organy na podstawie dowodów zebranych w przeprowadzonym wnikliwie postępowaniu w sprawie. Podkreślić należy, że jednak ocena materiału dowodowego w sposób odmienny niż robi to skarżący nie jest jednoznaczna z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów lub przekroczeniem granic swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Podkreślić należy, że zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 kwietnia 2010r. w sprawie punktów, jakie przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości zmniejszenia płatności bezpośredniej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów lub wsparcia specjalnego (Dz. U. Nr 67, poz. 434, z późno zm.) i art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 określono procentową wielkość zmniejszenia kwoty płatności, wynoszącą 50 %. W przypadku, gdy rolnik celowo dopuścił się stwierdzonej niezgodności, obniżka z zasady wynosi 20 % całkowitej kwoty. Jednakże Agencja Płatnicza może na podstawie oceny przedłożonej przez właściwy organ kontroli w protokole z czynności kontrolnych, wydać decyzję o obniżeniu procentu do wysokości nie mniejszej niż 15 % lub, w określonych przypadkach może zwiększyć ten procent nawet do 100 % całkowitej kwoty. Takiej oceny organy dokonały. Zgodnie z art. 23 i 24 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005,(WE)nr247/2006,(WE)nr378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str.16, z późno zm.) zmniejsza się całkowitą kwotę płatności, która ma być przyznana w danym roku kalendarzowym, w którym stwierdzono niezgodność. Zdaniem Sądu w sposób prawidłowy przyznano skarżącemu pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014. Powierzchnia zadeklarowana przez wnioskodawcę we Wniosku o przyznanie płatności na rok 2014 do płatności ONW wyniosła 40,61 ha. Powierzchnia stwierdzona w kontroli administracyjnej wyniosła 40,61 ha. W związku ze stwierdzonymi nieprawidłowościami pierwotna kwota płatności wynosząca 10 721,04 zł została zmniejszona o 50%, tj. o kwotę 5360,52 zł. Powierzchnia kwalifikująca się do przyznania płatności została ustalona na podstawie art. 17 rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. WE L 30 z 31.01.2009 r., str. 16). Sąd podziela ocenę organów, iż przyznana kwota płatności ONW została prawidłowo pomniejszona ze względu na nieprzestrzeganie norm oraz wymogów zgodnie z § 2 pkt 5 rozporządzenia w sprawie pomocy finansowej ONW. Zgodnie bowiem z tymi przepisami rolnikowi przysługują płatności ONW, jeżeli między innymi są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Przepisy te stanowią, iż wszystkie grunty rolne muszą być utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, a rolnik przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności. Tak więc stwierdzić należy, że w toku prowadzonego postępowania organy obu instancji podjęły wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, zgodnie z zasadą zaufania oraz informowania stron (art. 6, 7 k.p.a.) oraz zebrały wyczerpujący materiał dowodowy, dokonując jego oceny w sposób nie naruszający zasady swobodnej oceny dowodów (art. 77 k.p.a.). Zapewniły również stronie skarżącej czynny udział w każdym stadium postępowania. Nie naruszono również zasad ogólnych postępowania wynikających z art. 8, 9 i 11 k.p.a. W tej sytuacji, wobec prawidłowo dokonanych przez organy ustaleń okoliczności faktycznych oraz ich oceny prawnej w świetle znajdujących zastosowanie przepisów europejskiego oraz krajowego prawa materialnego, skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 p.p.s.a.