I SAB/Wa 736/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Apostolidis Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. L. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku M. L. z dnia [...] grudnia 2002 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ulicy [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz M. L. kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2015 r. M. L. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z złożonego przez J. K. z [...] grudnia 2002 r. o przyznanie, w trybie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774 ze zm.), odszkodowania z utraconą nieruchomość [...] , położoną przy ul. przy ul. [...] , oznaczoną hip. jako "[...] " (następnie jako "[...] "), a stanowiącej dawną własność W. Z. małż. A. – poprzedników prawnych skarżącej jak też inicjatorki postępowania. W sprawie tej Prezydent [...] wydał negatywną dla stron decyzję w dniu [...] sierpnia 2013 r., która jednak została uchylona ostateczną decyzją Wojewody [...] z [...] grudnia 2013 r., a sprawa skierowana do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Po wydaniu decyzji kasacyjnej akta sprawy, wraz z informacją o niezaskarżeniu tej decyzji zwrócone zostały Prezydentowi [...] w dniu [...] maja 2014 r. Wobec braku podejmowania przez Prezydenta [...] po tej dacie rozstrzygnięcia w sprawie (jak tez jakichkolwiek działań), skarżący wnieśli w dniu [...] stycznia 2015 r,. do Wojewody [...] zażalenie na bezczynność organu, w efekcie rozpoznania którego Wojewoda ów, uznając je za zasadne, postanowieniem z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] wyznaczył Prezydentowi [...] dwumiesięczny termin na podjęcie w sprawie rozstrzygnięcia. Termin powyższy upłynął jednak bezskutecznie, w konsekwencji czego M. L. wniosła wskazaną na wstępie skargę, zarzucając w niej organowi naruszenie art 35 oraz art. 36 k.p.a., jak też wyrażonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, wskazując, że podjął w sprawie czynności zmierzające do wydania decyzji. Ponadto pismem z dnia [...] listopada 2015 r. poinformował pełnomocnika skarżącej, że z uwagi na konieczność zabezpieczenie środków potrzebnych na realizację decyzji odszkodowawczej oraz dużą ilość podobnych spraw, orzeczenie w sprawie wydane zostanie do dnia [...] lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwaną p.p.s.a.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Przedmiotem skargi M. L. jest bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 2002 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość v położoną przy ul. [...] , przejętą na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Bezczynność organu zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie - ale mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. - w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. - czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej niewątpliwie przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] . Po za sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony w sprawie wniosek o przyznanie odszkodowania, po uchyleniu wydanej w sprawie decyzji i zwrocie akt Prezydentowi [...] , nie został dotychczas rozpoznany. Warto wskazać, że akta sprawy, po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji kasacyjnej z dnia [...] stycznia 2014 r. r., wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu [...] maja 2014 r. Od tego też momentu rozpoczął ponownie swój bieg, określony w art. 35 § 3 k.p.a. termin w jakim organ zobowiązany był do rozpoznania wniosku. Tym samym postępowanie w sprawie winno ulec zakończeniu najpóźniej w pierwszej dekadzie lipca 2014 r. Tymczasem, mimo upływu ponad 1,5 roku lat od uchylenie pierwotnej decyzji i zwrocie przez Wojewodę Mazowieckiego akt sprawy celem jej ponownego rozpoznania, Prezydent [...] nie podjął w niej merytorycznego rozstrzygnięcia. Oczywiście wskazany w art. 35 § 3 k.p.a. termin mógł ulec przedłużeniu na zasadach określonych w art. 36 § 1 k.p.a., jednakże aby w efekcie skorzystania z tego trybu przedłużenia postępowania organ mógł uwolnić się od zarzutu bezczynności, dodatkowy termin, o którym mowa w przywołanym przepisie musiałby on wyznaczyć niezwłocznie po upływie terminu z art. 35 § 3 k.p.a. i przede wszystkim być uwarunkowany obiektywnie weryfikowalnymi przeszkodami uniemożliwiającymi z terminowe zakończenie postępowania Taka jednak sytuacja w niniejszej sprawie nie miał miejsca. Jak wynika bowiem z nadesłanych do sądu akt administracyjnych, o przyczynach zwłoki i wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy skarżąca poinformowana została dopiero po upływie roku po tym jak ww. termin już ekspirował (vide pismo Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych BGN Urzędu [...] z [...] sierpnia 2015 r. nr [...] ), a przyczyny zwłoki miały rzekomo wynikać li tylko z konieczności analizy zgromadzonych w aktach dokumentów. W tym czasie bowiem Prezydent nie podjął ani jednej czynności procesowej związanej ze sprawą. Wyznaczonego przy tym wówczas dodatkowego terminu (do [...] grudnia 2015 r.) również nie dotrzymał. Mało tego na niemal dwa miesiące przed jego upływem założył już, że sprawy nie załatwi i wyznaczył kolejny termin, tym razem do [...] lutego 2016 r., wskazując obecnie jako przyczynę zwłoki brak środków finansowych, z których ewentualne odszkodowanie mogłoby być wypłacone (vide pismo Wydziału Spraw Dekretowych i Związków Wyznaniowych BGN Urzędu [...] z [...] listopada 2015 r. nr [...] ). Praktyki takie w ocenie Sądu są niedopuszczalne i świadczą o uchylaniu się przez organ od obowiązku podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Powyższe prowadzić musi do wniosku, że zaistniały stan zwłoki w załatwieniu sprawy, przybiera w tych okolicznościach postać kwalifikowaną, tj. rażąco narusza prawo. Brak bowiem podejmowania przez tak znaczny okres czasu jakichkolwiek realnych działań ukierunkowanych na merytoryczne załatwienie sprawy administracyjnej pozostaje w oczywistej sprzeczności z zasadą szybkości postępowania, co w dalszej kolejności prowadzić musi nieuchronnie do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej, a tym samym w sposób rażący narusza normy zawarte w przepisach art. 8 i 12 k.p.a. Wyznaczając, stosowanie do art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., termin w jakim organ zobowiązany będzie do załatwienia sprawy Sąd miał na względzie realną możliwość zakończenia w tym okresie postępowania. Godzi się bowiem zauważyć, że w przypadku uwzględnienia żądania stron, konieczne będzie jeszcze pozyskanie dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzenia stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu rozsądnym i realnym terminem w jakim możliwe jest zakończenia postępowania bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin dwóch miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 120 p.p.s.a., art. 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i 205 § 2 powołanej ustawy.