II OZ 61/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1670/15 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 grudnia 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 1670/15 pozostawił bez rozpoznania wniosek K. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] czerwca 2015 r. Nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na rozbiórkę. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 2 września 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na zaskarżoną decyzję w kwocie 500 zł (słownie: pięćset złotych). Pismem z dnia 16 września 2015 r. skarżący złożył zażalenie na ww. zarządzenie, wnosząc o uchylenie ww. zarządzenia i zwolnienie od kosztów sądowych. Zarządzeniem z dnia 18 września 2015 r., na podstawie art. 165 w zw. z art. 167 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Sąd uchylił własne zarządzenie wzywające skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Skarżący pismem z dnia 22 września 2015 r. został o poinformowany o uchyleniu zarządzenia z dnia 2 września 2015 r. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 września 2015 r. wezwano skarżącego do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF - w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 5 października 2015 r. W dniu 14 października 2015 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęło pismo K. B., w którym podniósł, że złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego. W odpowiedzi na ww. pismo zarządzeniem z dnia 15 października 2015 r. poinformowano K. B., że wezwanie z dnia 23 września 2015 r. do nadesłania wniosku o przyznaniu prawa pomocy na formularzu PPF, jest następstwem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Prawo pomocy przyznawane jest do każdej sprawy osobno, zatem do każdej sprawy należy złożyć wniosek na druku PPF. Jeszcze raz z uwagi na powyższe poinformowano skarżącego, że należy nadesłać przesłany przy piśmie z dnia 23 września 2015 r. wypełniony formularz PPF, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie poinformowano skarżącego, że z uwagi na złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 2 września 2015 r. zostało uchylone mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 18 września 2015 r., o czym skarżącego poinformowano przy piśmie z dnia 22 września 2015 r. Pismo informujące i wzywające ponownie do nadesłania formularza PPF skarżący odebrał w dniu 19 października 2015 r. Niewykonanie zarządzenia zostało zagrożone rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania - zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.). W wyznaczonym terminie skarżący nie wykonał zarządzenia i nie nadesłał formularza PPF przedstawiającego własną sytuację materialną. W terminie otwartym do wykonania wskazanego wezwania skarżący nie złożył do Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru, w związku z czym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 26 listopada 2015 r. pozostawił wniosek K. B. bez rozpoznania. K. B. w ustawowym terminie wniósł sprzeciw od zarządzenia z dnia 26 listopada 2015 r. W uzasadnieniu podniósł, iż zaskarżone zarządzenie jest bezzasadne. Wskazał, że złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, które zostało uznane w całości, a więc i w części dotyczącej prawa pomocy. Zdaniem skarżącego jeżeli zażalenie zostało uznane w części, to w pozostałej części powinno dotrzeć do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, mając na uwadze, że wnioskodawca pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do wypełnienia i złożenia w Sądzie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, wymienionego wezwania nie wykonał, postanowił stosownie do art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a.") pozostawić go bez rozpoznania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł K. B., wnosząc o jego uchylenie. Skarżący wskazał, iż złożył zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego na zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Sąd pierwszej instancji nie poinformował go zaś w jakiej części zostało uwzględnione i dlaczego nie zostało przekazane do NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 P.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. Nr 227, poz. 2245). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 kwietnia 2008 r. (sygn. akt I OPS 1/08, publ. ONSAiWSA 2008, z. 5, poz. 74) niezachowanie określonego w art. 252 § 2 P.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o jakim mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 P.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu. Zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania (art. 257 P.p.s.a.). W świetle powyższego stwierdzić należy, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku o przyznanie prawa pomocy każdorazowo musi być poprzedzone badaniem, czy wniosek ten spełnia wszystkie wymogi formalne. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sprawy, skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w formie pisemnej, ale nie na urzędowym formularzu. W związku z tym w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 22 września 2015 r. wezwano K. B. do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy we właściwej formie. Biorąc pod uwagę, że skarżący powziął wątpliwości co do treści tego pisma, zwrócił się on do Sądu z prośbą o wyjaśnienie jego zasadności w kontekście złożonego przez niego zażalenia na zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Pismem z dnia 15 października 2015 r. Sąd poinformował K. B., że wezwanie do nadesłania wniosku o przyznaniu prawa pomocy na formularzu PPF jest następstwem złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wskazano także, że prawo pomocy przyznawane jest do każdej sprawy osobno, zatem do każdej sprawy należy złożyć wniosek na druku PPF. Raz jeszcze z uwagi na powyższe poinformowano skarżącego, że należy nadesłać przesłany przy piśmie z dnia 23 września 2015 r. wypełniony formularz PPF, w terminie 7 dni od dnia otrzymania niniejszego pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie podkreślono, że z uwagi na złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu z dnia 2 września 2015 r. zostało uchylone mocą zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII z dnia 18 września 2015 r., o czym skarżącego poinformowano przy piśmie z dnia 22 września 2015 r. Wbrew stanowisku skarżącego, pismo to wraz z pouczeniem zostało w swojej treści skonstruowane w sposób czytelny i zrozumiały, zaś jego właściwie zrozumienie nie powinno sprawiać trudności. Do jego interpretacji nie jest wymagane posiadanie szczególnych kwalifikacji i wiedzy prawniczej. Skoro zatem pismo wyjaśniające Sądu, stanowiło jasną i klarowną odpowiedź na pytania kierowane przez skarżącego oraz zawierało ponowne wezwanie do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na formularzu PPF, nie sposób uznać, że strona nie była informowana o podejmowanych w jej sprawie czynnościach procesowych. Wobec powyższych okoliczności Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że wnioskodawca nie uczynił zadość ustawowemu obowiązkowi złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Brak ten skutkuje niemożliwością merytorycznego rozpoznania takiego wniosku. Tym samym wniesione zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Nadmienić należy, że pozostawienie wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, nie oznacza, iż skarżący nie może złożyć kolejnego wniosku w tym przedmiocie, z tym że wniosek taki winien złożyć na formularzu urzędowym, który został mu przesłany przez Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.