II SA/Wa 1489/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska (spr.), Sędziowie WSA Olga Żurawska-Matusiak, Eugeniusz Wasilewski, , Protokolant specjalista Elwira Sipak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi J. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej na rzecz skarżącego J. B. kwotę 240 (słownie: dwieście czterdzieści) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. Dowódca Jednostki Wojskowej skierował [...] J. B. do Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L., zwanej dalej TWKL w L., celem przeprowadzenia badania lekarskiego. Po przeprowadzeniu zleconych przez TWKL w L. badań lekarsko- specjalistycznych, ww. Komisja w dniu [...] grudnia 2012 r. sporządziła projekt orzeczenia oznaczonego numerem [...]. Wedle treści tego projektu TWKL w L. orzekła o trwałej niezdolności J. B. do zawodowej służby wojskowej – kategoria [...] – Zał. 1 Grupa [...]. W projekcie orzeczenia w ramach ustalonego rozpoznania Komisja wymieniła: 1. Zaburzenia [...] (§ 67 pkt 2), 2. Przebyte [...] oraz [...] oraz [...] (§ 25 pkt 3), 3. Osobowość [...] (§ 68 pkt 1), 4. [...] (§ 26 pkt 5), 5. [...] (§ 25 pkt 1), przy czym, zgodnie z projektem w odniesieniu do schorzeń wymienionych w pkt 1, 2, 4, 5, 6 nie ustalono związku schorzeń ze służbą ze względu na brak kwalifikacji prawnej urazu. Natomiast w odniesieniu do schorzenia opisanego w pkt 3 organ stwierdził, ze schorzenie to nie pozostaje w związku ze służbą wojskową, ponieważ właściwość i warunki służby wojskowej nie miały wpływu na ich powstanie i ujawnienie się. Następnie, przy piśmie z dnia 18 grudnia 2012 r., sporządzony projekt został przesłany wraz z pozostałą dokumentacją do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej we W. W związku z wejściem w życie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 4 grudnia 2012 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r., poz. 1481), sprawa została przejęta do rozpoznania przez Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W. Zespół orzecznicy Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. zatwierdził projekt Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. w dniu [...] lutego 2013 r. Zatwierdzony projekt orzeczenia wraz z aktami orzeczniczo – lekarskimi został przesłany organowi właściwemu, w rozumieniu § 2 wymienionego powyżej rozporządzenia zmieniającego, tzn. Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. w dniu [...] marca 2013 r. wydała orzeczenie zgodne ze stanowiskiem Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. Orzeczenie zostało oznaczone nr [...]. W odwołaniu Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. skarżący nie zgodził się z powyższym orzeczeniem. Stwierdził, że w chwili obecnej nie występują u niego zaburzenia [...], a przebyty uraz [...] został wyleczony. Wyjaśnił też, że oczekuje na operację [...], która doprowadzi do jego pełnej sprawności. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2013 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie RWKL w L. z dnia [...] marca 2013 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. B., reprezentowany przez adwokata, wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia oraz utrzymanego nim w mocy orzeczenia RWKL w L. Jednocześnie wystąpił o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie przepisów § 21 ust. 1 i 2 i § 24 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. Nr 15, poz. 80) poprzez przyjęcie, tak przez CWKL, jak i RWKL, braku określenia związku [...] schorzeń ze służbą wojskową lub brak takiego związku, rzekomo z uwagi na brak możliwości ustalenia kwalifikacji prawnej urazu. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Podniosła też, że Komisje nie dokonały ustalenia związku stwierdzonych schorzeń ze służbą wojskową z przyczyn niezależnych. Nie stanowi to jednak, zdaniem organu, podstawy do uchylenia zaskarżonych orzeczeń (wyrok NSA z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 183/11). Skarżący może w tej sytuacji żądać w oparciu o art. 111 § 1 k.p.a., uzupełnienia orzeczeń w zakresie ustalenia związku stwierdzonych chorób ze służbą wojskową. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 13 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270), do rozpoznawania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Natomiast zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ w postępowaniu przed Rejonową Wojskową Komisją Lekarska w L. doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skoro, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593 ze zm.) , zdolność i fizyczną i psychiczną do pełnienia zawodowej służby wojskowej ustala wojskowa komisja lekarska, która wydaje w tej sprawie orzeczenie, a orzeczenie wojskowej komisji lekarskiej jest decyzją, to w postępowaniu mającym za przedmiot ustalenie takiej zdolności orzekające organy mają obowiązek stosować wszystkie ogólne zasady postępowania administracyjnego (por. art. 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Postępowanie administracyjne winno być zatem prowadzone w zgodzie z wyrażoną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej oraz z unormowaną w art. 9 k.p.a. zasadą pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych. Realizacji tych dwóch zasad służy m.in. instytucja wyłączenia pracownika, której ustawodawca poświęcił rozdział 5. Kodeksu postępowania administracyjnego (przepisy art. 24 – 27 k.p.a.). Z akt administracyjnych wynika natomiast, iż Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w L. dopuściła się naruszenia art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., a w konsekwencji całe postępowanie odwoławcze dotknięte zostało kwalifikowaną wadą prawną. Stosownie bowiem do art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a., pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Natomiast w myśl art. 26 § 1 k.p.a., w przypadku wyłączenia pracownika (art. 24 k.p.a.) jego bezpośredni przełożony wyznacza innego pracownika do prowadzenia sprawy, przy czym, jak stanowi z kolei przepis art. 24 § 4 k.p.a., wyłączony pracownik powinien podejmować tylko czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes społeczny lub ważny interes stron. Wolą ustawodawcy, wyrażoną w przepisie art. 27 § 1 k.p.a., w przypadkach określonych w art. 24 § 1 k.p.a., wyłączeniu podlega również członek organu kolegialnego. Wyłączenie pracownika, jako czynność procesowa rozstrzygająca o udziale konkretnego pracownika w postępowaniu w indywidualnie oznaczonej sprawie, następuje w formie postanowienia (art. 123 § 1 i § 2 k.p.a.). Taką też formę procesową ma postanowienie o wyznaczeniu innego pracownika do prowadzenia sprawy. Obydwa postanowienia wydawane są kolejno po sobie (por. J. Borkowski (w:) J. Borkowski, B. Adamiak "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz", Wyd. C.H. Beck, 12. wyd., s.146, teza 16.). Odnosząc treść powołanego przepisu do skontrolowanych przez Sąd działań orzekających w sprawie organów administracji należy w sposób jednoznaczny stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przez organ II instancji (Centralną Wojskową Komisję Lekarską w W.) brało udział dwóch pracowników tego organu, którzy uprzednio brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) organu I instancji, tzn. orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]. Osobami tymi byli członkowie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. w osobach [...] J. P. i [...] M. J. Otóż, wyżej wymienieni pracownicy brali udział w postępowania prowadzonym przez właściwy w tym czasie organ I instancji, a mianowicie TWKL w L. w ramach instytucji uregulowanej w § 26 cyt. wyżej rozporządzenia z dnia 8 stycznia 2010 r. Ministra Obrony Narodowej. Zgodnie bowiem z treścią ust. 1 tego przepisu rozporządzenia, projekt orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej ustalającego: 1) trwałą lub czasową niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz związek lub brak związku choroby lub ułomności z taką służbą, 2) związek lub brak związku śmierci z zawodową służbą wojskową - przewodniczący wojskowej komisji lekarskiej przesyła wraz z pozostałą dokumentacją do wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia. Wedle treści § 26 ust. 2, wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia zajmuje stanowisko na podstawie otrzymanej dokumentacji. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów. Następnie przepis ten reguluje dalsze postępowania w sprawie przed komisją lekarską I instancji, uzależniając sposób prowadzenia tego postępowania i możliwy kierunek jego rozstrzygnięcia od stanowiska zajętego przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia. I tak, po pierwsze, w przypadku zatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie w brzmieniu zatwierdzonego projektu (§ 26 ust. 3 rozporządzenia). Po drugie zaś, w przypadku niezatwierdzenia projektu orzeczenia przez wojskową komisję lekarską wyższego stopnia komisja ta nakazuje ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie orzeczenia uwzględniającego jej stanowisko. W takim przypadku wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie zgodne ze stanowiskiem wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia (§ 26 ust. 4 rozporządzenia). Analiza powyższego unormowania prowadzi do wniosku, że przepisem § 26 rozporządzenia prawodawca wprowadził do postępowania prowadzonego przez wojskowe komisje lekarskie szczególny rodzaj współdziałania organów – współdziałania podobnego do instytucji współdziałania przyjętej przez ustawodawcę na gruncie przepisu art. 106 k.p.a. Nie jest to jednak współdziałanie tożsame ze współdziałaniem uregulowanym w art. 106 k.p.a., gdyż art. 106 k.p.a. nie dotyczy organów powiązanych ze sobą zależnością służbową, pozostających w stosunku nadrzędności i podporządkowania organizacyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 wrzesnia 2007 r., sygn. akt II OSK 776/07, LEX nr 360131). Istotną cechą współdziałania określonego w § 26 rozporządzenia jest okoliczność, że w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organ I instancji bierze także udział organ wyższego stopnia, a udział ten wyraża się w formie zatwierdzenia lub odmowy zatwierdzenia projektu orzeczenia organu I instancji. Współdziałanie to polega zatem na współdecydowaniu, w określonych prawem przypadkach, o treści rozstrzygnięcia. Zdaniem WSA w Warszawie, tego rodzaju współdziałanie podlega ograniczeniom przewidzianym w art. 24 k.p.a., a członkowie wojskowej komisji lekarskiej wyższego stopnia, którzy brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia (decyzji) wojskowej komisji lekarskiej poprzez tę szczególną postać współdziałania (zarówno w przypadku zatwierdzenia, jak i niezatwierdzenia projektu orzeczenia terenowej wojskowej komisji lekarskiej, a obecnie po nowelizacji rozporządzenia – rejonowej wojskowej komisji lekarskiej), podlegają wyłączeniu od udziału w postępowaniu odwoławczym. Jak wskazano już powyżej w rozpoznanej sprawie bezspornym jest, że tak [...] J. P., jak też [...] M. J. brali udział, w ramach opisanej instytucji współdziałania, w postępowaniu w pierwszej instancji. To bowiem ci właśnie lekarze byli członkami Centralnej Komisji Lekarskiej w W. i brali udział w posiedzeniu zespołu orzeczniczego CWKL w W. w dniu [...] lutego 2013 r., podczas którego doszło do zatwierdzenia projektu orzeczenia organu I instancji, tj. TWKL w L. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]. Stwierdzone naruszenie prawa stanowi zatem podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., a jak wynika z treści przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wystąpienie naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego zobowiązuje sąd administracyjny do uwzględnienie skargi i uchylenia zaskarżonego orzeczenia bez konieczności badania, czy naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. także T. Woś (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. T. Wosia, wyd. 4., Warszawa 2011, str. 665, teza 19.). Toteż, z powodu stwierdzonego kwalifikowanego naruszenie prawa procesowego, rozpatrywanie pozostałych sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia prawa procesowego byłoby przedwczesne. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji zobowiązany będzie do podjęcia czynności procesowych, o których mowa w art. 26 § 1 w zw. z art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności rozpoznawanej sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji w całości. O kosztach, w pkt 3 sentencji wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200, art. 209 i art. 205 § 2 tejże ustawy.