I OSK 1307/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.), Sędzia NSA Monika Nowicka, Sędzia del. WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant asystent sędziego Monika Mamińska, po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Wa 1037/15 w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup kuponu doładowującego kartę internetową uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1037/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup kuponu doładowującego kartę internetową. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: W dniu 1 grudnia 2014 r. P. P. wystąpiła do Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy Ursynów w Warszawie o przyznanie pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie całości kosztów leczenia i rehabilitacji na okres 6 miesięcy w wysokości 2400,00 zł miesięcznie. Decyzją z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] Prezydent m.st. Warszawy odmówił P. P. przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów i rehabilitacji na okres 6 miesięcy tj. w grudniu 2014 r., styczniu 2015 r., w lutym 2015 r., w marcu 2015 r., w kwietniu i w maju 2015 r. Na skutek wniesionego przez P. P. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu Kolegium podniosło, że wnioskodawczyni nie współpracuje z organem, przejawiając wyłącznie postawę roszczeniową. Odmowa osobistego udzielania informacji i posługiwanie się pełnomocnikiem w sytuacji, gdy nie ma żadnego powodu, aby osobiście nie wywiązywać się z tej powinności może być poczytane za brak współpracy z organem pomocy społecznej i uzasadniać odmowę przyznania pomocy. Odnosząc się do wskazanego w odwołaniu § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 712), organ wyjaśnił, że warunkiem zastosowania tego przepisu jest brak obiektywnej, nie uzależnionej od wnioskodawczyni ze względu na stan zdrowia, możliwości udzielenia wywiadu. Zdaniem Kolegium P. P. nie udowodniła, że nie jest w stanie osobiście uczestniczyć w przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. W dniu 8 grudnia 2014 r. odmówiła jego przeprowadzenia. Ponadto, mimo że organ pismem z dnia 10 grudnia 2014 r. zwrócił się do niej o jak najszybsze wskazanie nowego terminu, wnioskodawczyni nie nawiązała kontaktu z Ośrodkiem Pomocy Społecznej. Dopiero na skutek kolejnego pisma, wskazała datę przeprowadzenie wywiadu na dzień 26 stycznia 2015 r. ale nie z nią tylko z jej pełnomocnikiem J. P. W trakcie przeprowadzania wywiadu P. P. nie udzieliła odpowiedzi osobiście i nie podpisała wywiadu pomimo, iż przebywała w tym czasie w mieszkaniu. Ponadto wyszła w trakcie jego przeprowadzania. W oparciu zaś o art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163) brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie P. P. wiosła o jej uchylenie, wskazując na swoją trudną sytuację materialną. Skarżąca wyraziła również swoje niezadowolenie z pracy organów pomocy społecznej oraz ich pracowników. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę - na zasadzie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że nie zasługiwała ona na uwzględnienie. Sąd I instancji przywołując treść art. 11 ust. 2, art. 39 ust. 1 i 2 oraz 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm. – zwanej dalej: "u.p.s.") wskazał, że P. P. domagając się od organów pomocowych rozpoznania jej wniosku, nie współpracowała z organem uniemożliwiając przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego. Z akt wynika, że w dniu 8 grudnia 2014 r. skarżąca odmówiła przeprowadzenia wywiadu środowiskowego a w dniu 26 stycznia 2015 r., który to dzień sama wskazała, pomimo iż była obecna w mieszkaniu nie udzieliła osobiście żadnej odpowiedzi a w trakcie jego prowadzenia wyszła. Zasadnie zatem, zdaniem Sądu, organy orzekające w sprawie zastosowały art. 107 ust. 4a u.p.s., uznając brak współdziałania skarżącej za podstawę odmowy przyznania jej wnioskowanego świadczenia. Słusznie uznano również, że w niniejszej sprawie nie było podstaw do zastosowania § 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8 czerwca 2012 r. W aktach sprawy brak jest dokumentów, które wskazywałyby na obiektywne przesłanki uniemożliwiające uzyskanie od skarżącej informacji z uwagi na stan jej zdrowia psychicznego. Odnosząc się do wywodów skargi dotyczących działania OPS, Sąd stwierdził, że podjęte przez organ czynności zostały przeprowadzone w sposób prawidłowy, w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Z materiału dokumentacyjnego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy nie wynika także, że w sprawie niniejszej ma miejsce negatywne nastawienie pracowników organu do skarżącej oraz składanych przez nią wniosków. W skardze kasacyjnej, zaskarżając powyższy wyrok w całości P. P., na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. podniosła zarzuty naruszenia: 1. przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.) przez ich niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie; 2. przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez niedostrzeżenie, że organy administracji przy orzekaniu w sprawie nie wzięły pod uwagę całokształtu materiału dowodowego, - art. 141 § 4 p.p.s.a. przez brak właściwego uzasadnienia wyroku. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej: "p.p.s.a."), rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyła się wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych, a które to podstawy okazały się usprawiedliwione. Skarżący kasacyjnie zasadnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. W myśl wskazanego przepisem uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. Treść uzasadnienia powinna zatem umożliwić zarówno stronom postępowania, jak i - w razie ewentualnej kontroli instancyjnej - Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu prześledzenie toku rozumowania sądu i poznanie racji, które stały za rozstrzygnięciem o zgodności z prawem zaskarżonego aktu. Tworzy to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, że w razie wniesienia skargi kasacyjnej nie powinno budzić wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, iż zaskarżony wyrok został wydany po gruntownej analizie akt sprawy i że wszystkie wątpliwości występujące na etapie postępowania administracyjnego zostały wyjaśnione, a w konsekwencji, że kontrola działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem rzeczywiście miała miejsce, a prowadzone przez sąd postępowanie odpowiadało przepisom prawa. Dokonując pod tym kątem analizy zaskarżonego wyroku nie sposób nie dostrzec, że Sąd I instancji wymogom określonym w powyższym przepisie uchybił. Z sentencji wydanego przez Sąd Wojewódzki wyroku wynika, że kontroli tego Sądu poddana została decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup kuponu doładowującego kartę internetową, natomiast z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, iż oceniono prawidłowość decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia i rehabilitacji na okres 6 miesięcy. Wskazana rozbieżność budzi poważne wątpliwości co do tego, która z decyzji była przedmiotem kontroli Sądu I instancji, a tym samym wyklucza jednoznaczne stwierdzenie, które w istocie rozstrzygnięcie organu Sąd uznał za zgodne z prawem. Wadliwość ta czyni zaś niemożliwym dokonanie przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli kasacyjnej zaskarżonego orzeczenia. Rozpoznając ponownie sprawę, Sąd I instancji określi, która z decyzji była przedmiotem skargi P. P. w niniejszym postępowaniu oraz dokona kontroli zgodności z prawem zaskarżonego aktu, a jej ocenę przedstawi w uzasadnieniu spełniającym wymogi i standardy określone w art. 141 § 4 P.p.s.a. W tych okolicznościach, wobec zasadności zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., przedwczesnym jest rozważanie zarzutu naruszenia prawa materialnego. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.185 § 1 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi, ustanowionemu w ramach pomocy prawnej, wynagrodzenie z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej stronie skarżącej w postępowaniu kasacyjnym podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.