II GZ 490/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 1674/15 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 3 lutego 2016 r. o sygn. akt III SA/Lu 1674/15 odmówił [...] (dalej: Spółka lub skarżąca) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w [...]z dnia [...]września 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry. W skardze na powyższą decyzję Spółka zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania, podając w uzasadnieniu, że uiszczenie nałożonej kary pieniężnej wyrządzi Spółce znaczną szkodę, gdyż pozbawi ją środków na dalsze prowadzenie działalności gospodarczej. Organy celne wymierzyły Spółce kary pieniężne w łącznej wysokości [...]zł, a w 2014 r. poniosła ona stratę w wysokości [...]zł. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wyjaśnił, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. W ocenie WSA, w aktach sprawy brak jest dokumentów, które uprawdopodabniałyby stanowisko zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zobowiązującej do zapłaty kary pieniężnej w wysokości [...]zł, nałożonej w postępowaniu administracyjnym. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej aktualną kondycję finansową, przez co nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może prowadzić do wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności byłoby uzasadnione. Brak wykazania przez skarżącą należycie uprawdopodobnionych okoliczności przemawiających za spełnieniem określonych w ustawie przesłanek stanowiących podstawę wstrzymania wykonania przez Sąd zaskarżonej decyzji – uniemożliwia zaś uwzględnienie wniosku. W zażaleniu Spółka domagała się zmiany postanowienia Sądu I instancji poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej: p.p.s.a.) przez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że dla ustalenia, czy w wyniku wykonania zaskarżonego aktu zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wystarczające jest uwzględnienie kosztów wykonania zaskarżonego w danej sprawie aktu, podczas gdy prawidłowa wykładnia przepisu nakazuje uwzględnić również okoliczności skumulowania się wielu identycznych aktów wydanych wobec skarżącego, a w konsekwencji bezpodstawne uznanie, że Spółka nie wskazała w uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji okoliczności wystarczających do uznania wniosku za zasadny, mimo że wskazała na wysokie prawdopodobieństwo wyrządzenia jej znacznej szkody w postaci niewypłacalności i przyczyny takiego ryzyka. Ponadto Spółka wniosła o dopuszczenie dowodów z dokumentów załączonych do zażalenia na okoliczność wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca wskazała przede wszystkim na ponoszoną stratę z działalności gospodarczej, wielość nałożonych kar pieniężnych, a także wysokie prawdopodobieństwo uchylenia zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przede wszystkim podkreślić należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji, uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny, strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki, jakie mogą powstać w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji, należy oceniać w kontekście aktualnej sytuacji finansowej i majątkowej strony skarżącej. Nie ulega wątpliwości, że elementem takiej sytuacji może być również okoliczność, że w stosunku do wnioskodawcy toczą się postępowania egzekucyjne związane z wymierzeniem kar w innych postępowaniach administracyjnych. Sąd I instancji nie zajął w tej mierze – wbrew twierdzeniom autora zażalenia – odmiennego stanowiska. W niniejszej sprawie wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej dotyczył decyzji o nałożeniu na Spółkę kary pieniężnej w wysokości [...]zł. Sąd I instancji uznał, że wniosek nie mógł zostać uwzględniony, ponieważ skarżąca Spółka nie wykazała, na czym polega niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ani nie przedstawiła okoliczności, które miałyby świadczyć o rzeczywistym wystąpieniu tych następstw wykonania decyzji. Zdaniem NSA, dokonana przez Sąd ocena wniosku Spółki jest prawidłowa. Sąd I instancji wziął pod rozwagę załączone do wniosku dokumenty: bilans aktywa i bilans pasywa strata na dzień [...]r., rachunek zysków i strat (porównawczy) na dzień [...]r. oraz zestawienie [...] decyzji wymierzających Spółce karę pieniężną w łącznej wysokości [...]zł, zasadnie przyjął, że w związku z niewykazaniem okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosek o jej wstrzymanie nie mógł zostać uwzględniony. Podzielając stanowisko WSA dodać należy, że dokumenty te nie uprawdopodobniają twierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do upadłości Spółki, natomiast dokumenty załączone do zażalenia, w żadnym razie nie uzasadniają żądania uchylenia kontrolowanego postanowienia i wstrzymania wykonania decyzji. Należy również zaznaczyć, że wniosek o wstrzymanie wykonania nie może być oparty na przekonaniu strony o "wysokim prawdopodobieństwie uchylenia zaskarżonej decyzji", a zatem o jej wadliwości. W toku postępowania wpadkowego dotyczącego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie dokonuje się bowiem kontroli legalności tej decyzji, tylko bada się złożony wniosek pod kątem wystąpienia przesłanek wstrzymania zawartych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Z wymienionych powodów oraz na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. NSA postanowił jak w sentencji.