II OSK 2606/16

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-10-19

Skład orzekający: Jerzy Siegień, Arkadiusz Despot - Mładanowicz, Janina Kosowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może dokonać zameldowania na pobyt stały w nowym miejscu bez jednoczesnego wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, jeśli strona złożyła tylko formularz zgłoszenia pobytu stałego, a nie wyraziła wprost woli wymeldowania?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że jednoczesne zameldowanie na pobyt stały i wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest możliwe tylko na wniosek strony. Złożenie formularza zgłoszenia pobytu stałego nie jest wystarczające do domniemania woli wymeldowania, jeśli strona nie wyraziła jej wprost w formie pisemnej na odpowiednim druku. Wola ta nie może być odkodowywana jedynie na podstawie rodzaju formularza. Organ nie może działać z urzędu w kwestii wymeldowania, jeśli strona tego wyraźnie nie oświadczy.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zameldowanie na pobyt stały w domu, który odziedziczyła po rodzicach. Organy administracji odmówiły zameldowania, uznając, że skarżąca faktycznie zamieszkuje w innym miejscu, gdzie znajduje się centrum jej życia. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Kluczowym zagadnieniem było ustalenie, czy skarżąca faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem oraz czy mogła być zameldowana na pobyt stały bez wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz sędzia del. NSA Janina Kosowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej E. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1612/15 w sprawie ze skargi E. D. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 31 maja 2016 r., sygn. akt III SA/Lu 1612/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę E. D. (dalej zwanej skarżącą) na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] września 2015 r., nr [...], w przedmiocie odmowy zameldowania na pobyt stały oraz przyznał pełnomocnikowi skarżącej wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrok ten został wydany w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych kontrolowanej sprawy: Wnioskiem z dnia 9 marca 2015 r. (złożonym na druku urzędowym "zgłoszenia pobytu stałego") skarżąca zwróciła się do Wójta Gminy K. (dalej zwanego organem I instancji) o zameldowanie na pobyt stały w miejscowości K., ul. K. Do wniosku skarżąca załączyła postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po rodzicach. Decyzją z dnia [...] lipca 2015 r. organ I instancji, powołując art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (Dz. U. nr 217, poz. 1427 ze zm.); dalej jako "u.e.l.", odmówił zameldowania skarżącej na pobyt stały pod tym adresem. W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji podał, że skarżąca jest jedną z czterech spadkobierców nieruchomości, na której znajduje się dom ( o pow. 40 m2, składający się jak poddano w protokole z oględzin z jednego pomieszczenia mieszkalnego), w którym skarżąca chciała się zameldować. Ocenił jednak, że okoliczności, iż skarżąca przyjeżdża do tego domu, pracuje w ogrodzie, czasami nocuje i opiekuje się bratem, który jej zdaniem wymaga opieki innych osób, nie wyczerpują przesłanek do zameldowania jej pod tym adresem na pobyt stały, o których mowa w art. 25 ust. 1 u.e.l.. Podał, że przesłuchani w sprawie świadkowie (na wniosek strony), tj. D. S., M. L. i E. M. nie potwierdzili faktu zamieszkania skarżącej pod wskazanym adresem, chociaż przyznali, że widują skarżącą na tej posesji i jak pracuje w ogrodzie. Zrelacjonował, że dwoje z tych świadków zeznało, iż widzieli wiele razy, jak skarżąca wracała z pakunkami na noc do L., jak również, jak przyjeżdżała po nią jej córka i odjeżdżała z nią z K.. Dodał, że także dwoje współwłaścicieli nieruchomości, pod adresem której chciała się zameldować skarżąca (tj. K. D. i W. T. G.), wskazało, że skarżąca na stałe zamieszkuje w L., przy ul. [...] i w tej miejscowości jest zlokalizowane jej centrum życiowe. Organ I instancji ustalił również, że skarżąca nie została zgłoszona do deklaracji na odbiór odpadów komunalnych, a podczas oględzin nieruchomości stwierdzono, że w domu znajdują się jej rzeczy osobiste. Organ I instancji nie dał jednocześnie wiary zeznaniom córki skarżącej - która podała, że od 2008 r. centrum życiowe skarżącej koncentrowało się w K., pomimo zameldowania w L. - oraz oświadczeniom brata skarżącej, że rzeczy znajdujące się podczas oględzin w domu są własnością skarżącej. Organ I instancji zwrócił bowiem uwagę, że są to osoby bliskie w stosunku do skarżącej, co do których istnieje obawa zeznawania na korzyść członka rodziny. Organ ten nie przychylił się także do wniosku skarżącej o przesłuchanie dodatkowych świadków na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym, wskazując, że praca w gospodarstwie rolnym w przeszłości, nie jest podstawą do zameldowania. W ocenie organu I instancji, wynik oględzin również nie dawał podstaw do przyjęcia, aby w budynku tym mogło być zlokalizowane centrum życiowe skarżącej. Końcowo organ I instancji podniósł, że można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego, a skarżąca nie wymeldowała się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego w L., przy ul. [...]. Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej, decyzją z dnia [...] września 2015 r. Wojewoda Lubelski (dalej zwany organem odwoławczym) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy ocenił, że ujemną przesłanką do zameldowania skarżącej zgodnie z jej zgłoszeniem było posiadanie przez nią jednoczesnego zameldowania na pobyt stały w innym lokalu. Podkreślił, że zgodnie z art. 27 ust. 2 u.e.l., równocześnie można mieć jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Zauważył, że w toku postępowania skarżąca została poinformowana przez organ I instancji o konieczności wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego. Skonstatował, że jeżeli skarżąca dokona wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego, to będzie mogła zameldować się na pobyt stały w oznaczonym przez nią lokalu, ale pod warunkiem spełnienia przesłanki określonej w art. 25 ust. 1 u.e.l. Ponadto organ odwoławczy poinformował, że przy zachowaniu dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, istnieje możliwość zameldowania się na pobyt czasowy trwający ponad trzy miesiące w miejscu, gdzie skarżąca faktycznie często przebywa w związku ze sprawowaną opieką nad osobą chorą oraz w związku z wykonywaniem prac polowych w gospodarstwie. W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, art. 7, 77 § 1 i 78 § 1 k.p.a., poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego o przesłuchanie świadka, przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygnięcie. W oparciu o te zarzuty wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Oddalając skargę wniesioną w niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej zwany Sądem I instancji) podkreślił, że dla dokonania czynności zameldowania na pobyt stały niezbędny jest nie tylko zamiar przebywania w danym lokalu jako miejscu stałego pobytu ale też faktyczne zamieszkanie w lokalu. Uznał, że meldunek w danym lokalu w sytuacji, gdy dana osoba nie przebywa w nim i okoliczność ta ma charakter trwały, a nie przejściowy, stanowiłby fikcję, sprzeczną z istotą i funkcją ewidencji ludności, która ma stanowić urzędowy rejestr umożliwiający ustalanie aktualnego miejsca pobytu danej osoby. Wywiódł, że miejsce stałego pobytu osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe tj. w szczególności mieszka, nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania (odzież, żywność, meble), przyjmuje wizyty członków rodziny lub znajomych, utrzymuje chociażby okazjonalne kontakty z sąsiadami, przyjmuje i nadaje korespondencję. Zdaniem Sądu I instancji, trafnie organ odwoławczy przyjął, że ujemną przesłanką – w świetle art. 27 ust. 2 u.e.l. - do zameldowania skarżącej w oznaczonym przez nią lokalu jest to, że posiada ona zameldowanie na pobyt stały w innym lokalu. Sąd I instancji zauważył, że skarżąca została w toku postępowania poinformowana o konieczności wymeldowania się z dotychczasowego miejsca pobytu stałego w przypadku zameldowania w drodze decyzji administracyjnej. Uznał, że dokonanie zameldowania skarżącej w drodze decyzji administracyjnej w innym miejscu na pobyt stały - bez wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego – było niemożliwe. Podkreślił jednak, że nie była to jedyna przeszkoda do zameldowania skarżącej w oznaczonym przez nią lokalu. Sąd I instancji zauważył bowiem, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż o odmowie zameldowania skarżącej w tym lokalu przesądziło ustalenie organów, że skarżąca faktycznie pod tym adresem nie zamieszkuje. Zaznaczył, że skarżąca wywodziła uprawnienie do zameldowania się pod tym adresem z faktu nabycia po rodzicach praw do spadku, w skład którego to majątku spadkowego wchodzi również gospodarstwo rolne, w tym budynek mieszkalny. Sąd I instancji zgodził się jednak z organem, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające i zgromadzony materiał dowodowy nie dawały podstawy do przyjęcia, że skarżąca stale przebywa pod tym adresem. Wywiódł przy tym, że stały pobyt oznacza zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania (art. 25 ust. 1 u.e.l.). Przyjął, że dla zaistnienia przesłanek pobytu stałego konieczne jest zatem fizyczne przebywanie osoby w danym miejscu i skupienie tam centrum życiowego. Stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie ustalone okoliczności nakazywały przyjąć, że miejscem centrum życiowego skarżącej jest L., gdzie na stałe zamieszkuje i jest zameldowana, a organ odwoławczy prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy. Zdaniem Sądu I instancji, okazjonalny charakter przebywania skarżącej w miejscowości K. potwierdzili przesłuchani świadkowie, a ich zeznania były zbieżne z oświadczeniami dwóch współwłaścicieli nieruchomości. Sąd I instancji uznał, że również przedstawione przez skarżącą bilety komunikacji autobusowej na trasie L. – K. dowodzą, że centrum życiowe skarżącej zlokalizowane jest w L., zaś pobyty w K. miały charakter okazjonalny i wynikały z chęci podkreślenia więzi z byłym domem rodzinnym. Stwierdził, że także przeprowadzone na miejscu oględziny nie potwierdziły faktu stałego przebywania skarżącej w byłym domu rodzinnym, a tylko brat i córka skarżącej twierdzili, że koncentruje ona swoje życie w K.. Zdaniem Sądu I instancji, organ zasadnie wziął pod uwagę bliski stosunek pokrewieństwa tych osób ze skarżącą i dokonał oceny ich zeznań w świetle całokształtu materiału dowodowego, z którego prawidłowo wywiódł, że pobyty skarżącej w tej miejscowości mają charakter okazjonalny. Sąd I instancji przyjął ponadto, że odmowa przeprowadzania przez organy dowodów na okoliczność pracy skarżącej w gospodarstwie rolnym rodziców, nie stanowiła naruszenia zasady wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego, albowiem okoliczność ta nie stanowi przesłanki aktualnego zameldowania, jeśli dotyczy okresów przeszłych. Skonstatował, że wbrew zarzutom skargi w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych względów, Sąd I instancji, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.); dalej jako p.p.s.a., skargę oddalił. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżając ten wyrok w całości skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie: 1) prawa materialnego, to jest 34 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 3 u.e.l., poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że "zameldowanie skarżącej w drodze decyzji administracyjnej w innym miejscu na pobyt stały - bez wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu stałego było niemożliwe", w sytuacji gdy zgodnie z powołanymi przepisami prawa, wymeldowanie z dotychczasowego miejsca pobytu jednocześnie z zameldowaniem w nowym miejscu pobytu następuje na podstawie formularza, o którym mowa w art. 30 ust. 1 u.e.l., tj. formularza zgłoszenia pobytu stałego, a zgodnie z ustaleniami faktycznymi organu, skarżąca prawidłowo złożyła wniosek o zameldowanie na pobyt stały w miejscowości K., ul K., który to wniosek, wbrew twierdzeniu Sądu I instancji, stanowił podstawę do wymeldowania skarżącej z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały; 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 136 k.p.a., poprzez bezpodstawne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ administracyjny tj. nie zbadania w sposób wyczerpujący i nie uwzględnienia wszystkich okoliczności faktycznych, błędną ocenę materiału dowodowego, ani też nie załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem skarżącej, zważywszy iż nie przekraczało to możliwości organu administracyjnego, wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków, i w konsekwencji błędne uznanie przez Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie ustalone przez organ administracyjny okoliczności faktyczne nakazywały przyjąć, że rzekomo "miejscem centrum życiowego skarżącej jest L., gdzie skarżąca na stałe zamieszkuje", pomimo że powyższych ustaleń nie sposób było wywieść ze zgromadzonego przez organ administracyjny materiału dowodowego; - art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 78 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 75 § 1 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi przez Sąd I instancji, pomimo że ziściła się podstawa do jej uwzględnienia z uwagi na naruszenie przepisów postępowania przez organ administracyjny tj. prowadzenie postępowania w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, przejawiające się w bezpodstawnym nie uwzględnieniu przez organ administracyjny wniosków dowodowych skarżącej, tj. wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, których to dopuszczenie i przeprowadzenie było niezbędne do ustalenia okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy, tj. stałego pobytu skarżącej przy ul. K. w K.; - art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji, przejawiające się w zaniechaniu wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji i nie wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa w sytuacji, gdy Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, niezależnie od sformułowanych w skardze twierdzeń i zarzutów, a nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze, przy czym w tym zakresie nie jest skrępowany sposobem sformułowania skargi, użytymi argumentami, a także podniesionymi wnioskami, zarzutami i żądaniami. Wywiedziono przy tym, że Sąd uchybił powyższemu obowiązkowi czego dowodem jest chociażby niezastosowanie powyżej wskazanych norm prawa materialnego i brak własnej analizy materiału dowodowego w kontekście twierdzeń i argumentów podnoszonych przez skarżącą. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie skarżąca oświadczyła, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny i wnosi o rozpoznanie przedmiotowej skargi na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, gdyż nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że w związku z oświadczeniem skarżącej o zrzeczeniu się rozprawy, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., skarga kasacyjna podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie zaś z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, wymieniona w art. 183 § 2 p.p.s.a., tym samym sprawa ta może być rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej, które – zgodnie z art. 176 w zw. z art. 174 p.p.s.a. – tworzą, podnoszone przez strony, zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie albo naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach kasacyjnych. Skarżąca zarzuciła bowiem Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, to jest: art. 34 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 3 u.e.l., jak i przepisów postępowania, to jest: art. 151 p.p.s.a. w zw. (w różnym zestawieniu) z art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a. i art. 136 k.p.a., a ponadto w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Zarzuty te nie mogą jednak odnieść zamierzonego skutku. W okolicznościach kontrolowanej sprawy nieuprawnione jest stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 34 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 3 u.e.l. Zgodnie bowiem z art. 34 ust. 3 u.e.l., "jeżeli obywatel polski dokonuje wymeldowania z dotychczasowego miejsca pobytu jednocześnie z zameldowaniem w nowym miejscu pobytu, wymeldowanie następuje na podstawie formularza, o którym mowa w art. 30 ust. 1 lub 2". Przepis art. 30 ust. 1 u.e.l. określa składniki formularza zgłoszenia pobytu stałego. Natomiast art. 33 ust. 3 u.e.l. stanowi, że "obywatel polski może wymeldować się z miejsca pobytu stałego lub czasowego dokonując zameldowania w nowym miejscu pobytu". Zatem analiza wskazanych regulacji prawnych dowodzi, że jednoczesne zameldowanie na pobyt stały i wymeldowanie z miejsca dotychczasowego pobytu stałego możliwe jest wyłącznie na wniosek osoby dokonującej zgłoszenia pobytu stałego. Woli strony w tym zakresie nie można jednak domniemywać, a tym bardziej odkodowywać jedynie na podstawie rodzaju formularzu, który złożyła wykonując obowiązek meldunkowy. Należy bowiem uznać, że regulacja art. 34 ust. 3 u.e.l., przewidująca złożenie jednego formularza (tj. formularza zgłoszenia pobytu stałego) dla dwóch zgłoszeń, co do których przepisy przewidują dwa odrębne formularze, ma charakter jedynie techniczny, mający na celu odformalizowanie postępowania zainicjowanego wnioskiem strony zgłoszonym na podstawie art. 33 ust. 3 u.e.l. Z uwagi jednak na fakt, że na urzędowym formularzu zgłoszenia pobytu stałego nie przewidziano rubryki umożliwiającej rozszerzenie zakresu żądania ponad ten określony w tytule formularza, należy uznać że wola strony co do jednoczesnego rozpatrzenia kwestii także jej wymeldowania z miejsca dotychczasowego pobytu stałego, powinna być wyrażona w formie, pisemnej na odpowiednim druku. W przeciwnym przypadku organ naraziłby się na zarzut działania z urzędu, dla którego w tej sytuacji brak jest podstawy prawnej. Wymaga bowiem podkreślenia, że zgodnie z art. 35 u.e.l., wydanie decyzji o wymeldowaniu obywatela polskiego z urzędu przez organ, możliwe jest dopiero wówczas, gdy obywatel nie dopełni obowiązku meldunkowego. Przepisy prawa nie uprawniają bowiem organu do wymeldowania obywatela polskiego z pobytu stałego z jednoczesnym zameldowaniem go z urzędu na pobyt stały w innym miejscu jeżeli wyrażnie strona tego nie oświadczy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt kontrolowanej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca - pomimo pouczenia jej w toku postępowania o konieczności wymeldowania się z miejsca dotychczasowego pobytu stałego - nie wniosła, aby na podstawie złożonego przez nią formularza zgłoszenia pobytu stałego dokonano także wymeldowania jej z dotychczasowego miejsca pobytu. Nie sposób także uznać, aby wyjaśnienia i oświadczenia składane przez skarżącą w toku postępowania administracyjnego mogły wskazywać na taką wolę skarżącej. Rozszerzenie zaś zakresu żądania przez skarżącą dopiero na etapie skargi kasacyjnej nie może być uznane za prawnie skuteczne. Sąd administracyjny dokonuje bowiem kontroli zaskarżonej decyzji administracyjnej według stanu prawnego i faktycznego obowiązującego w dniu wydania tej decyzji. W tych okolicznościach w sprawie tej nie mogły znaleźć zastosowania przepisy art. 34 ust. 3 w zw. z art. 30 ust. 1 w zw. z art. 33 ust. 3 u.e.l. Skoro przepisy te nie znajdowały zastosowania w kontrolowanej sprawie, to nie mogły one stanowić także wzorca kontroli sądowoadministracyjnej zaskarżonych decyzji przeprowadzonej przez Sąd i instancji. Chybiony jest zatem zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 151 p.p.s.a. Należy przy tym zauważyć, że wbrew twierdzeniom skarżącej, Sąd I instancji dokonał własnej analizy materiału dowodowego w kontekście twierdzeń i argumentów podnoszonych przez skarżącą. Jak wynika bowiem z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd I instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia wymienionych w skardze przepisów postępowania, w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy. Zastrzeżenia skarżącej co do trafności tej oceny nie mogą natomiast stanowić podstawy do sformułowania zarzutu nieprzeprowadzenia przez Sąd I instancji kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach wyznaczonych przez przepisy art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych. Ponadto, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji co do zgodności zaskarżonych decyzji z przepisami postępowania jest w zasadzie prawidłowa. Nieuprawnione jest zatem stawianie Sądowi I instancji zarzutu naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. (w różnym zestawieniu) z art. 7, art. 8, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78, art. 80 k.p.a. i art. 136 k.p.a. Skarżąca upatruje bowiem naruszenia tych przepisów w błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że w rozpoznawanej sprawie ustalone przez organ administracyjny okoliczności faktyczne nakazywały przyjąć, że rzekomo "miejscem centrum życiowego skarżącej jest L., gdzie skarżąca na stałe zamieszkuje", pomimo że powyższych ustaleń nie sposób było jednoznacznie wywieść ze zgromadzonego przez organ administracyjny materiału dowodowego. Kwestionuje także nieuwzględnienie przez organ administracyjny jej wniosków dowodowych, tj. wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków, których to dopuszczenie i przeprowadzenie było, w jej ocenie, niezbędne do ustalenia okoliczności faktycznych mających znaczenie dla sprawy. Zastrzeżenia skarżącej nie mogą być uznane za usprawiedliwione. Wymaga bowiem podkreślenia, że celem postępowania prowadzonego w sprawie zameldowania jest ustalenie, czy miejscem centrum życiowego osoby dokonującej zgłoszenia pobytu stałego, jest adres wskazany w tym zgłoszeniu. Zgodnie bowiem z art. 25 ust. 1 u.e.l., pobytem stałym jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Oznacza to, że nawet w przypadku dokonania przez organ niepełnych ustaleń w tym zakresie, uchybienia te pozostają bez wpływu na wynik sprawy, o ile tylko prawidłowa jest ocena organu co do braku przesłanek do zameldowania danej osoby pod adresem wskazywanym przez nią w formularzu zgłoszenia pobytu stałego. Nie sposób także podzielić poglądu skarżącej o konieczności przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania kolejnych świadków. Należy bowiem zauważyć, że inicjatywa dowodowa strony w postępowaniu administracyjnym nie jest bezwarunkowa (jej ramy wyznacza art. 78 k.p.a.), a jak wynika z akt sprawy, organ I instancji uwzględnił wcześniejszy wniosek skarżącej o przesłuchanie trzech świadków. Odniósł się także do wyjaśnień brata skarżącej D. oraz jej córki. Dlatego Sąd I instancji uznał, że skoro w ocenie organów zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania decyzji, to organy nie miały bezwzględnego obowiązku uwzględnienia kolejnego wniosku dowodowego skarżącej o przesłuchanie świadków. Wymaga przy tym podkreślenia, że zgodnie z art. 80 k.p.a., organ ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, a nie pojedynczego środka dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Przy czym powtórzyć należy, że kwestia zameldowania nie ma żadnego związku z przyznanym w postępowaniu spadkowym prawem do spadku. Po stwierdzeniu prawa do spadku, a w tym do gospodarstwa rolnego nie jest prawnie istotne pod jakim adresem spadkobierca aktualnie zamieszkuje i pod jakim jest zameldowany. Prawo to posiada niezależnie od miejsca zameldowania. Zameldowanie bowiem, jak wykazano w niniejszym postępowaniu jest tylko rejestracją pobytu osoby pod danym adresem, gdzie aktualnie faktycznie przebywa i gdzie koncentruje się realizacja jej potrzeb bytowych. Przy czym w przypadku jednoznacznej woli zameldowania się na pobyt stały z jednoczesnym wymeldowaniem z dotychczasowego miejsca zameldowania na pobyt stały, możliwe jest spełnienie przesłanek określonych zarówno w art. 24 ust.2, art. 25 oraz art. 26 ust. 1 i 4 ustawy o ewidencji ludności z uwzględnieniem art. 27 ust.2 tej ustawy z którego wynika, że równocześnie można mieć tylko jedno miejsce pobytu stałego i jedno miejsce pobytu czasowego. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło