II OZ 617/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1057/15 odmawiające uzupełnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1057/15 w zakresie zwrotu kosztów w sprawie ze skargi L. J. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 488/12 postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. zwrócić L. J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu uiszczony wpis od skargi w kwocie 200 (dwieście) złotych. 5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 24 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1057/15 odmówił uzupełnienia postanowienia tego Sądu z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1057/15 w zakresie zwrotu kosztów (uiszczonego wpisu). Sąd wskazał, że ww. postanowieniem z dnia 5 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1057/15 Sąd odrzucił skargę L. J. o wymierzenie Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w P. grzywny za niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 13 grudnia 2012 r. o sygn. akt II SA/Po 488/12. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd podniósł, że wniesienie skargi w obecnym stanie prawnym jest niedopuszczalne. Ponadto Sąd wskazał, że z uwagi na odrzucenie skargi podczas rozprawy nie zaistniały podstawy do zwrotu stronie skarżącej uiszczonego wpisu od skargi. Pismem z dnia 24 lutego 2016 r. skarżąca wniosła o uzupełnienie postanowienia z dnia 5 lutego 2016 r. co do zwrotu kosztów (całego uiszczonego wpisu) od pisma (odrzuconej skargi). W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że w art. 232 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012, poz. 270 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a.") określono przesłanki, których wystąpienie obliguje sąd administracyjny do zwrotu z urzędu całego uiszczonego wpisu. Skoro zatem skarga została odrzucona, WSA w Poznaniu winien był z urzędu zamieścić orzeczenie co do zwrotu wpisu, a tego nie uczynił. Zdaniem skarżącej WSA w Poznaniu dokonał błędnej wykładni nowego brzmienia przepisu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Przepis ten należy bowiem rozumieć w ten sposób, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od każdego pisma odrzuconego i każdego pisma cofniętego, ale jeszcze przed rozpoczęciem rozprawy. Doprecyzowanie terminu dotyczyło tylko kwestii cofnięcia pisma, a nie odrzucenia. Odmawiając uzupełnienia postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że wniosek skarżącej jest bezzasadny. Sąd podkreślił, że skarga skarżącej została odrzucona podczas rozprawy (protokół rozprawy: k. 34 akt sąd.). Sąd wskazał, że zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. – Sąd z urzędu zobligowany był do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego. W wyniku nowelizacji tego przepisu, dokonanej na podstawie art. 1 pkt 62 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), zmieniono treść art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Nowe brzmienie tego przepisu stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że w nowym stanie prawnym, obowiązującym od dnia 15 sierpnia 2015 r., ustawodawca nie przewidział możliwości zwrotu wpisu sądowego od pisma odrzuconego, jeżeli skarga rozpoznana została na rozprawie. Zmiana brzmienia art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zredukowała dopuszczalność zwrotu wpisu od skargi jedynie do przypadku pisma odrzuconego lub cofniętego, ale do dnia rozpoczęcia rozprawy, wyłączając tym samym możliwość zwrotu wpisu, jeżeli sprawa rozpoznana została na rozprawie (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 grudnia 2015 r., sygn. akt IV SAB/Wa 447/15; publ. w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że w obowiązującym stanie prawnym niedopuszczalny jest zwrot wpisu od pisma odrzuconego, jeżeli sprawa rozpoznana została na rozprawie. Brak jest zatem podstaw do uzupełnienia postanowienia co do zwrotu wpisu sądowego od skargi, co w konsekwencji skutkowało odmową uwzględnienia przedmiotowego wniosku. Sąd wskazał, że powołane przez skarżącą argumenty sprowadzają się do wykazania, że znowelizowany przepis doprecyzował termin dotyczący wyłącznie kwestii cofnięcia pisma, a nie jego odrzucenia. Zdaniem Sądu, nie jest to jednak argument trafny. W ocenie Sądu, już z prostej wykładni językowej analizowanego art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że znajdujący się w przepisie spójnik "lub" ze swej istoty należy rozumieć w ten sposób, że Sąd zwraca z urzędu stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego, ale tylko i wyłącznie w sytuacji, kiedy pismo zostało odrzucone do dnia rozpoczęcia rozprawy lub kiedy pismo zostało cofnięte do dnia rozpoczęcia rozprawy. W ocenie Sądu, inne rozumienie analizowanego przepisu, prezentowane przez skarżącą, stoi w sprzeczności z podstawowymi zasadami dekodowania (wykładni) aktów prawnych. Spójnik "lub" w sensie logicznym (matematycznym) może być stosowany tylko w jednym znaczeniu, zgodnie z którym A lub B oznacza: A, B, A+B. Jest to tak zwana alternatywa łączna, pozwalająca na połączenie dwóch zdań równorzędnych. Potwierdzeniem owych twierdzeń jest stanowisko zaprezentowane przez Profesora Z. Ziembińskiego, w podręczniku pt. "Logika praktyczna". Z powyższych względów, działając na podstawie art. 157 § 1 i 3 w zw. z art. 16 § 2 i art. 194 § 1 pkt 5a oraz art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia. Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie, zaskarżając postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania i zasądzenie niezbędnych kosztów postępowania zażaleniowego przed NSA w kwocie 240 zł (wynagrodzenie pełnomocnika 1x stawka minimalna - 240 zł). Skarżąca zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego, tj. art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez jego błędną wykładnię. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. – w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 sierpnia 2015 r. – Sąd z urzędu zobligowany był do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego. W wyniku nowelizacji tego przepisu, dokonanej na podstawie art. 1 pkt 62 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), zmieniono treść art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W nowym brzmieniu art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., mający zastosowanie w niniejszej sprawie, stanowi, że Sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy. Z przepisu tego, wbrew twierdzeniom Sądu I instancji wynika zatem, że stronie przysługuje zwrot z urzędu całości uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego lub cofniętego, z tym jednak zastrzeżeniem, że zwrot z urzędu całości uiszczonego wpisu od pisma cofniętego ma miejsce jedynie wówczas, gdy cofnięcie nastąpiło do dnia rozpoczęcia rozprawy (zob. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, CH BECK Warszawa 2015, str. 877-881). Sąd jest natomiast zobligowany do zwrotu stronie całego uiszczonego wpisu od pisma odrzuconego, niezależnie od tego, czy odrzucenie pisma (skargi) nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, czy na rozprawie. Sąd I instancji dokonał zatem błędnej wykładni znowelizowanego art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Należy zauważyć, że co do zasady Sąd powinien orzec o zwrocie wpisu z urzędu na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. w postanowieniu odrzucającym skargę. Przepis ten nie nakłada jednak na Sąd obowiązku zamieszczenia w takim postanowieniu orzeczenia w przedmiocie zwrotu stronie wpisu z urzędu, o czym świadczy również treść art. 232 § 2 p.p.s.a. Niezamieszczenie w postanowieniu o odrzuceniu skargi orzeczenia o zwrocie wpisu, nie uzasadnia zatem uzupełnienia takiego orzeczenia. W takiej bowiem sytuacji Sąd może wydać w tym przedmiocie odrębne postanowienie, które może zapaść na posiedzeniu niejawnym stosownie do treści art. 232 § 2 p.p.s.a. Skoro brak jest podstaw do żądania uzupełnienia postanowienia odrzucającego skargę, w trybie art. 157 § 1 w zw. z art. 166 p.p.s.a., należało potraktować wniosek skarżącej jako wniosek o zwrot uiszczonego wpisu od skargi i zwrócić skarżącej uiszczony wpis na podstawie art. 232 § 2 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, iż nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, albowiem przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu I instancji. Z tych przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 232 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4