I SA/Ol 545/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu dniu 8 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J.P. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 5 stycznia 2016 r., umarzającego postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów oraz odmawiającego ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi J.P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek postanawia: I. utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie w pkt 1); II. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt 2) i ustanowić adwokata. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 12 listopada 2015r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę J. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek Wnioskiem z dnia 13 listopada 2015r. skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. Z oświadczenia wnioskodawcy wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem. Jest właścicielem domu o powierzchni 110 m2, jak wskazał, do remontu, o szacunkowej wartości 200.000,00 zł, samochodu "[...]" o wartości szacunkowej 20.000,00 zł zakupionego na raty. Wskazał że 50% wartości samochodu zostało już spłacone. Posiada również samochód "[...]" jak podał do kasacji o wartości 1.000,00 zł. W wyposażeniu domu posiada standardowy używany sprzęt gospodarstwa domowego nie przedstawiający większej wartości. Innego majątku nie posiada. Wnioskodawca wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną bez dochodu i bez prawa do zasiłku, jego żona również jest osobą bezrobotną bez dochodu i prawa do zasiłku. Syn "[...]" prowadzi od września 2015r. działalność gospodarczą, z której uzyskał dochód w miesiącu wrześniu 2015r. 147,00 zł netto. Skarżący wyjaśnił, iż kredyt samochodowy jest niespłacany. Wskazał, iż opłaty za prąd, wodę, gaz, telefony opłacane są po terminach. Wyjaśnił, iż ponosi koszty leczenia w wysokości 100,00 zł oraz koszty ubezpieczenia majątku 250 zł na rok. Argumentując wniosek wskazał, iż 15 sierpnia 2015r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Zarówno skarżący jak i jego żona są osobami bezrobotnymi, nie uzyskują dochodów, nie posiadają innych źródeł finansowych. Rodzina korzysta z pomocy "[...]" w zakresie żywności oraz odzieży oraz pomocy rodziny w zakresie opłat za media. Wnioskodawca podniósł, iż nie może znaleźć pracy z uwagi na brak kwalifikacji, wiek oraz stan zdrowia. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego, wnioskodawca wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej jego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (w zakresie dotyczącym wszystkich ponoszonych wydatków i ich udokumentowania, udokumentowania uzyskiwanej pomocy ze strony osób trzecich, w zakresie posiadania trzech samochodów przez wnioskodawcę lub jego syna, przedłożenia wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich sześciu miesięcy przez wszystkie osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym, kopii dokumentów z których wynika wysokość przychodów, straty oraz dochodów z tytułu prowadzonej przez syna działalności gospodarczej za okres 18.08.2015r. do 31.10.2015r., kopii dokumentów z których wynika wartość i rodzaj składników majątku wykorzystywanego do prowadzonej przez syna działalności gospodarczej). Termin uzupełnienia wniosku o wskazane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia został zakreślony na 7 dni od daty doręczenia wezwania. Przesyłka zawierająca to wezwanie, została wysłana na adres wskazany przez skarżącego. Do dnia posiedzenia niejawnego do tutejszego sądu nie wpłynęły żądane w wezwaniu dokumenty i oświadczenia skarżącego. Postanowieniem z dnia 5 stycznia 2016 r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie umorzył postępowanie w zakresie wniosku J. P. o zwolnienie od kosztów oraz odmówił ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu Referendarz Sądowy podniósł, że wobec tego, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Zdaniem Referendarza Sądowego informacje zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu nie były wystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji rodzinnej, majątkowej i możliwości płatniczych skarżącego. Nie było zatem możliwe ustalenie rzeczywistej sytuacji majątkowej wnioskodawcy ani jego możliwości płatniczych. Wskazano, że wezwanie do uzupełnienia wniosku wysłane na wskazany w formularzu "PPF" adres "[...]" awizowano w dniu 27 listopada 2015 r. oraz powtórnie w dniu 7 grudnia 2015r. (adnotacje umieszczone na zwróconej przesyłce). Przesyłka nie została jednak podjęta. Taki stan rzeczy skutkować musiał przyjęciem, że doręczenie przesyłki nastąpiło w dniu 11 grudnia 2015r., w trybie tzw. doręczenia zastępczego wynikającego z art. 73 p.p.s.a., zaś wyznaczony w jego treści siedmiodniowy termin upłynął odpowiednio w dniu 18 grudnia 2014r. W terminie tym skarżący nie uzupełnił danych dotyczących jego sytuacji materialnej, w konsekwencji czego niemożliwe było rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprzeciwie, skarżący wskazał, że nie miał żadnej przesyłki sądowej informacji, ani zawiadomienia w skrzynce pocztowej. Ponadto wskazał, że samochód "[...]" jest niespłacony, samochód "[...]" jest niesprawny i zajęty przez komornika. Natomiast samochód "[...]" jest własnością syna i jest przez niego używany, a skarżący jest jedynie "dopisany" w dowodzie. Wnioskodawca podał, że jest w trudnej sytuacji życiowej, otrzymuje pomoc od "[...]" oraz od rodziny. Do sprzeciwu dołączono: historię choroby skarżącego, kserokopię zwolnień lekarskich, recept, zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej "[...]" z dnia 21.07.2015 r., zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy "[...]" z dnia 28.12.2015 r., zaświadczenia z "[...]", potwierdzenie złożenia wniosku o wykreślenie z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, zaświadczenie o wysokości wynagrodzenia syna skarżącego, zaświadczenie o obrotach na rachunku, zgłoszenie o zaprzestaniu wykonywania czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Stosownie do art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.). W tym miejscu należy podkreślić, że w orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, zgodnie z art. 246 § 1 i 2 p.p.s.a., w którego treści używa się określenia "gdy wykaże", iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wskazuje się, że strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie jej jakichkolwiek kosztów postępowania lub poniesienie pełnych kosztów postępowania. W związku z tym to sam wnioskodawca powinien należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy i jeżeli fakty, które podaje we wniosku, nie znajdują pokrycia w aktach sprawy lub pozostają w sprzeczności z zawartymi tam informacjami o stanie majątkowym strony, istnieją podstawy do odmowy przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 9 września 2004 r. sygn. akt FZ 360/04; M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, komentarz do art. 246 p.p.s.a.). Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną strony skarżącej , korzystanie z pomocy "[...]" oraz pomocy społecznej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Dokonując analizy sytuacji majątkowej skarżącego Sąd doszedł do wniosku, iż skarżący wykazał, że nie jest w stanie wygospodarować środków na pokrycie wydatków związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika i w związku z tym nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo to jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi. Jej celem jest zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Z tych względów, na podstawie 239 § 1 pkt 1 lit. e, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.