II SA/Rz 829/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Elżbieta Mazur - Selwa Sędziowie WSA Paweł Zaborniak /spr./ WSA Joanna Zdrzałka Protokolant sekretarz sądowy Sylwia Opioła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych -skargę oddala- Przedmiotem skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dalej "Spółka") jest decyzja Dyrektora Izby Celnej (dalej " DIC") z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych wydana w następujących okolicznościach sprawy. Decyzją z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego orzekł o cofnięciu Spółce rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], nr fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji [...] z dnia [...] lipca 2009 r. Podstawą rozstrzygnięcia był negatywny wynik badania przeprowadzonego przez jednostkę badającą upoważnioną przez Ministra Finansów tj. Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], która w opinii z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] potwierdziła, że sporny automat nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach hazardowych w zakresie ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu. Niespełnienie opisanych wymogów skutkowało obowiązkiem cofnięcia rejestracji automatu na podstawie art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 612, dalej "u.g.h."). W odwołaniu od powyżej decyzji Spółka repr. przez pełnomocnika adw. K. B. zażądała jej uchylenia w całości. Kwestionowanej decyzji zarzuciła bezzasadne uznanie, że sporny automat nie spełnia warunków ustawowych, mimo uprzedniego uzyskania i posiadania ważnej rejestracji Ministra Finansów, stanowiącej warunek dopuszczenia go do eksploatacji. Opisaną na wstępie decyzją DIC utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w podstawie prawnej powołując art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749, na dzień orzekania przez Sąd obowiązuje tekst jednolity: Dz. U. z 2015 r., poz. 613, dalej "O.p.") oraz art. 8, art. 23 ust. 1 i 1 a, art. 129 ust. 3 i art. 23a ust. 7 u.g.h. W ocenie organu odwoławczego zgromadzone w sprawie dowody potwierdziły, że automat nie spełniał wymogów określonych w u.g.h., co w myśl art. 23 a ust. 7 u.g.h wprowadzonego do tej regulacji ustawą z dnia 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134 poz. 779, dalej "ustawa nowelizująca") obligowało organ do cofnięcie jego rejestracji. W znowelizowanej ustawie przesądzono, że poświadczenia rejestracji dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych, o których mowa w art. 23 a ust. 1 u.g.h. zachowują ważność do czasu ich wygaśnięcia albo cofnięcia stosownie do art. 23 a ust. 6 i 7 u.g.h. Organ zwrócił także uwagę na zmiany w dotychczasowych przepisach wykonawczych, które zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz.U. z 2012 r., poz. 312). Zwrócono ponadto uwagę, że poświadczenie rejestracji nie gwarantowało możliwości korzystania z automatu przez cały okres rejestracji zwłaszcza w zmienionych warunkach prawnych, do których urządzenie to powinno zostać dostosowane. Rejestracja oznaczała jedynie dopuszczenie automatu do eksploatacji, a żaden przepis nie zawiera i nie zawierał domniemania, że na skutek uzyskania poświadczenia rejestracji automat spełnia warunki rejestracji, bądź w aktualnym stanie prawnym warunki określone ustawa przez cały sześcioletni okres rejestracji. Organ odwoławczy odniósł się również do zagadnienia notyfikacji Komisji Europejskiej projektu ustawy o grach hazardowych, a ściślej – jej braku, a to w kontekście wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 lipca 2012 r. wydanego w połączonych sprawach C-213/11, C-214/1 i C-217/11. W ocenie Dyrektora Izby Celnej przepisy ustawy o grach hazardowych nie mają charakteru technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (dalej zwanej jako: "dyrektywa 98/34/WE"). Niezależnie od tego dopóki sporne przepisy prawa będą znajdowały swoje miejsce wśród przepisów obowiązujących, tak długo organ celny będzie miał prawny obowiązek ich stosowania. Spółka reprezentowana przez pełnomocnika adw. K.B. skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na opisaną na wstępie decyzję DIC wnosząc o uchylenie decyzji obydwu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie: 1) art. 23 ust. 1, ust. 1 a w zw. z art. 23a ust. 7 w zw. z art. 23b ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.g.h. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii z badania sprawdzającego, przeprowadzonego przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], podczas gdy jednostka ta nie posiada odpowiedniej akredytacji upoważniającej do badań urządzeń i automatów do gier i nie posiada autonomiczności względem podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych, która to autonomia powinna być rozumiana nie tylko jako niezależność od podmiotów prowadzących w tymże zakresie działalność gospodarczą, ale zgodnie z zasadą lege non distinguente oraz wykładnią funkcjonalną jako wyraźny postulat bezstronności i obiektywizmu jednostki badającej, których to kryteriów, nie spełnia Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], strukturalnie zintegrowana z organami podatkowymi, które prowadzą działalność kontrolną i nadzorczą w zakresie gier hazardowych oraz wydają decyzje i inne akty administracyjne dotyczące działalności w zakresie gier hazardowych, co ponadto sprzeczne jest z istotą opinii Jednostki Badającej, z natury rzeczy mającej stanowić wyraz zewnętrznej wiedzy specjalistycznej, usytuowanej poza obrębem podmiotów ustawowo bądź ekonomicznie uwikłanych w działalność hazardową, będącą de facto przedmiotem takiego badania, 2) bezzasadne uznanie, że kwestionowany automat do gier o niskich wygranych mimo uzyskania i posiadania ważnej rejestracji Ministra Finansów, stanowiącej dopuszczenie do eksploatacji tego automatu na podstawie posiadanego zezwolenia na urządzanie tego rodzaju gier losowych, nie spełnia warunków ustawowych, umożliwiając grę za stawkę wyższą niż dopuszczają to obowiązujące przepisy prawa. W odpowiedzi na skargę DIC wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje: Skarga jako niezasadna została przez WSA oddalona. Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wobec uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej sprawowana przez sądy kontrola administracji publicznej w zakresie legalności obejmuje również badanie pod względem zgodności z prawem wspólnotowym, które od dnia 1 maja 2004 r. stało się częścią obowiązującego w Polsce porządku prawnego. Uwzględnienie skargi w ramach tej kontroli następuje jedynie wówczas, gdy zaskarżony akt narusza prawo w sposób określony w ostatnio cytowanej ustawie. W przypadku zaskarżenia decyzji Sąd zobowiązany jest zgodnie z art. 145 P.p.s.a. do jej uchylenia - jeśli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza natomiast nieważności takiej decyzji, jeśli zachodzą przesłanki przewidziane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. W rozpoznawanej sprawie Sąd tego rodzaju wad i uchybień nie stwierdził, co przesądziło o oddaleniu skargi. Przedmiotem kontroli Sądu była w niniejszej sprawie decyzja Dyrektora Izby Celnej o cofnięciu skarżącej Spółce rejestrację automatu do gier o niskich wygranych o nazwie [...], numer fabryczny [...], numer poświadczenia rejestracji : [...]. Stan faktyczny sprawy został prawidłowo ustalony i może stanowić podstawę wyrokowania. Przytoczone wyżej zarzuty nie mogły zostać przez Sąd uznane za zasadne. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Organ art. 23 ust. 1, ust. 1 a w zw. z art. 23a ust. 7 w zw. z art. 23b ust. 1, ust. 2 i ust. 3 u.g.h. poprzez oparcie rozstrzygnięcia na opinii z badania sprawdzającego, przeprowadzonego przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...], stwierdzić należy, że badania sprawdzające przeprowadza na zlecenie naczelnika urzędu celnego jednostka badająca (art. 23b ust. 3 u.g.h.) upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier (przez ministra do spraw finansów publicznych – art. 23f ust. 1 u.g.h.). Izba Celna w [...] dysponowała w dniu datowania niniejszego postanowienia upoważnieniem Ministra Finansów nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. do przeprowadzania badań automatów i urządzeń do gier. Słusznie więc przyjmuje organ II instancji, że "nie posiada prawnych instrumentów do weryfikowania statusu wskazanych przez Ministra Finansów jednostek badających". Wynika to z niedopuszczalności wkraczania przez organy celne w kompetencje zastrzeżone ministrowi właściwemu do spraw finansów publicznych do wyłącznej kognicji którego należy udzielanie w ramach odrębnej procedury, upoważnień do przeprowadzania badań sprawdzających. Skład orzekający podziela więc stanowisko zaprezentowane w wyroku z dnia 2 października 2014 r. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, sygn. akt III SA/Gd 518/14, iż żaden z przepisów prawa nie upoważnia organów administracji do weryfikacji stanowiska ministra finansów i samodzielnej oceny, czy jednostka badająca spełniła wymogi ustawowe do udzielenia jej upoważnienia do badań technicznych automatów i urządzeń do gier. Zadaniem organów w prowadzonym przez siebie postępowaniu jest zlecenie przeprowadzenia badania automatu jednostce, której minister udzielił upoważnienia. Nie jest w nim dopuszczalna weryfikacja upoważnienia jednostki badającej, brak w przepisach prawnych podstawy prawnej do tego rodzaju działań. Brak także podstaw do przyjęcia, by takiej kontroli dokonywał sąd przy rozpatrywaniu skargi na postanowienie wydane w przedmiocie obciążenia kosztami za wykonanie badania sprawdzającego (art. 23b ust. 5 u.g.h.). Wskazać dalej należy, że zgodnie z art. 23b ust. 1 u.g.h., na pisemne żądanie naczelnika urzędu celnego, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie, podmiot eksploatujący ten automat lub urządzenie jest obowiązany poddać urządzenie lub automat badaniu sprawdzającemu. Badanie sprawdzające przeprowadza jednostka badająca upoważniona do badań technicznych automatów i urządzeń do gier - art. 23a ust. 3 u.g.h. Nie może budzić wątpliwości, że w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone badanie sprawdzające automatu. Wykonała je upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca - Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] (opinia Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2014 r., upoważnienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2011 r., [...], dla Izby Celnej w [...]). Badanie to potwierdziło, że automat należący do Spółki m.in. nie odpowiada obowiązującym przepisom dotyczącym maksymalnej stawki za grę i maksymalnej jednorazowej wygranej czyli art. 129 ust. 3 u.g.h. Stwierdzenie wyrażonych w opinii niezgodności dawało wystarczającą podstawę do wydania przez Organy Służby Celnej decyzji na podstawie art. 23a ust. 7 u.g.h., czyli cofnięcia rejestracji automatu. Opinia akredytowanej jednostki badającej odpowiada zdaniem WSA standardom wynikającym z obowiązującego w dacie jej wydania rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 9 marca 2012 r. w sprawie szczegółowych warunków rejestracji i eksploatacji automatów i urządzeń do gier (Dz. U. z 2012 r. poz. 312). Przepisy tego rozporządzenia znajdowały zastosowanie w sprawie, co słusznie wywiódł DIC stwierdzając m.in. iż data rejestracji automatu nie obliguje organu do stosowania regulacji obowiązujących przed wejściem w życie w/w rozporządzenia. Art. 23b u.g.h. nie umożliwia wyboru środka dowodowego. Ponieważ zasadniczym dowodem w sprawie jest dowód z badania sprawdzającego, który w niniejszej sprawie został pozyskany legalnie, to organ prowadzący postępowanie nie był zobowiązany do dalszego poszukiwania materiału dowodowego, który uzasadniałby stanowisko strony postępowania. Wobec tego brak było podstaw natury prawnej do przeprowadzania kolejnego badania sprawdzającego przez inną jednostkę badającą. WSA zauważa, że obowiązujące w chwili wydawania decyzji regulacje u.g.h. do cofnięcia rejestracji wymagały stwierdzenia niezgodności automatu z warunkami określonymi w u.g.h. Dla prawa obojętna jest okoliczność, czy automat utracił w trakcie eksploatacji cechy techniczne pozwalające na prowadzenie gier odpowiadających definicji ustawowej gry na automatach o niskich wygranych, czy od początku ich nie posiadał, mimo że został zarejestrowany jako automat do takich gier (por. m. in. wyrok WSA w Białymstoku z dnia 2 września 2014 r., II SA/Bk 566/14, Lex Nr 1513084, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 lipca 2014 r., I SA/Po 114/14, Lex Nr 1490077). Możliwość cofnięcia rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem powiązana jest ściśle z brakiem spełnienia warunków określonych w ustawie, a nie z brakami dokumentacji niezbędnej dla rejestracji urządzenia. Zdaniem Sądu, możliwość cofnięcia rejestracji w trakcie okresu jej ważności nie narusza Konstytucji RP w tym chronionej nią zasady wolności gospodarczej. Otóż żadna wolność nie ma bowiem charakteru absolutnego, a to oznacza, że może być ograniczona przez ustawę (tak WSA w Rzeszowie w wyroku z dnia 13 kwietnia 2012 r., II SA/Rz 34/12, Lex Nr 1145868). Zdaniem WSA, materiał dowodowy został zgromadzony w myśl reguł wynikających z o.p. (art. 188 o.p.). Organy przeprowadziły niezbędne do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności postępowanie dowodowe. Nie pominięto przy tym regulacji u.g.h., przeprowadzając dowód z należycie sporządzonej opinii uprawnionej jednostki badawczej. Sąd w pełni podziela argumentację decyzji DIC w zakresie zastosowania art. 18 ust. 1 i art. 129 ust. 3 u.g.h., albowiem z treści opinii jednostki badającej wynika jednoznacznie, że maksymalna stawka za grę na przedmiotowym automacie wynosiła 20.00 PLN (200 pkt.). Wykazanie przez DIC legalności wydanego w sprawie rozstrzygnięcia, nie pozwoliło WSA podzielić wyrażonych w skardze zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego i postępowania administracyjnego. Sąd działając z urzędu również nie dostrzegł takich naruszeń prawa, które uzasadniałyby skorzystanie z posiadanych uprawnień kasacyjnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja DIC odpowiada prawu. Dlatego skargę jako niezasadną Sąd oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.