III SA/Wr 867/15
WyrokWSA we Wrocławiu2016-02-10
Skład orzekający: Bogumiła Kalinowska, Katarzyna Borońska, Magdalena Jankowska-Szostak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy ARiMR prawidłowo uzasadniły decyzje o pomniejszeniu płatności rolnośrodowiskowych z powodu stwierdzonych różnic między zadeklarowaną a faktycznie zmierzoną powierzchnią działek rolnych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ARiMR nie dopełniły wymogów dotyczących uzasadnienia decyzji, w szczególności nie wyjaśniły w sposób wyczerpujący przyczyn różnic między zadeklarowaną a stwierdzoną powierzchnią działek rolnych. Brak szczegółowego uzasadnienia uniemożliwił ocenę prawidłowości wywiązywania się organów z obowiązku wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W związku z tym, sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Stan faktyczny
Skarżący A.K. ubiegał się o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych za rok 2014. W wyniku kontroli na miejscu stwierdzono różnice między zadeklarowaną a zmierzoną powierzchnią niektórych działek rolnych. Organy ARiMR pomniejszyły należne płatności, powołując się na przepisy dotyczące kontroli i wzajemnej zgodności. Skarżący kwestionował rzetelność i precyzję pomiarów, a także sposób uzasadnienia decyzji przez organy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. i zasądził od Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR we W. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Bogumiła Kalinowska, Sędziowie sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak, Protokolant sekretarz sądowy Paulina Białkowska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 10 lutego 2016 r. sprawy ze skargi A.K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2014 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w L. z dnia [...] r., nr [...]; II. zasądza od Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. na rzecz skarżącego A. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. w sprawie przyznania A. K. (dalej: skarżący, strona) płatności w rolnośrodowiskowych na rok 2014
We wniosku złożonym [...] maja 2014 r. skarżący zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w L. o przyznanie pomocy w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 (dalej : JPO), deklarując do płatności rolnośrodowiskowych szesnaście działek rolnych. Na których zadeklarowała realizację w ramach programu rolnośrodowiskowego:
1. Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.3 - Trwałe użytki zielone, dla których zakończono okres przestawiania na powierzchni 28,25 ha;
2. Pakietu 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone, wariant 3.1.2 - Ekstensywna gospodarka na łąkach i pastwiskach na obszarach Natura 2000 na powierzchni 28,25 ha.
3. Pakietu 5 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych na obszarach Natura 2000, wariant 5.3 - Szuwary wielkoturzycowe na powierzchni 120,54 ha, wariant 5.6 - Półnaturalne łąki wilgotne na powierzchni 43,71 ha i wariant 5.7 Półnaturalne łąki świeże na 1,10 ha.
W wyniku przeprowadzonej następnie w dniach od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r. kontroli w gospodarstwie rolnym skarżącego w zakresie kwalifikowalności powierzchni ustalono, co następuje:
- dla działki rolnej E (wariant 5.6) deklarowanej 2,70 ha stwierdzono powierzchnię 1,99 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej EA (wariant 5.7) deklarowanej 1,10 ha stwierdzono powierzchnię 1,45 ha- kod DR-13,
- dla działki rolnej G (wariant 2.3 i 3.1.2) deklarowanej 6,70 ha stwierdzono powierzchnię 5,88 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej H (wariant 2.3 i 3.1.2) deklarowanej 10,45 ha stwierdzono powierzchnię 9,62 ha- kod DR+13,
- dla działki rolnej K (wariant 5.3) deklarowanej 3,40 ha stwierdzono powierzchnię 3,03 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej L (wariant 5.3) deklarowanej 35,64 ha stwierdzono powierzchnię 29,66 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej M (wariant 5.6) deklarowanej 16,10 ha stwierdzono powierzchnię 14,09 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej O (wariant 5.3) deklarowanej 57,88 ha stwierdzono powierzchnię 55,83 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej Q (wariant 5.3) deklarowanej 22,12 ha stwierdzono powierzchnię 20,05 ha - kod DR+13,
- dla działki rolnej UB (wariant 5.6) deklarowanej 3,00 ha stwierdzono powierzchnię 1,23 ha - kod DR+13, Rolnik nie był obecny podczas wykonywania czynności kontrolnych. Kopia raportu z czynności kontrolnych została przekazana Stronie przesyłką poleconą w dniu [...].02.2015 roku ([...]).
Wskutek kontroli stwierdzono nieprawidłowości na zadeklarowanej do wariantu 5.7 działce rolnej D (działka ewidencyjna 51/1). Nieprawidłowości te polegały na stwierdzeniu mniejszej powierzchni użytków rolnych niż zostało zadeklarowane we wniosku w ramach działki D tj. 1,36 ha - kod nieprawidłowości DR 13+.
Wobec powyższego, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w L., wskazaną na wstępie decyzją nr [...] przyznał stronie płatność w łącznej wysokości [...] zł w tym w ramach wariantów 2.3 i 3.1.2 do powierzchni 26,60 ha, w ramach wariantu 5.3 do powierzchni 110,07 ha, w ramach wariantu 5.6 do powierzchni 39,22 ha i w ramach 5.7 w kwocie do powierzchni deklarowanej tj. 1,10 ha. Powodem zmniejszenia płatności były ustalenia dokonane podczas kontroli na miejscu, a ponieważ stwierdzono, że różnica pomiędzy powierzchnią deklarowaną w wariantach 2.3, 3.1.2, 5.3 i 5.6 przekracza 3 %, to na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 ze zm.) płatności przyznano w pomniejszonej wysokości o podwójna stwierdzona różnicę.
Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie, podnosząc w nim, że przyjęte przez organ powierzchnie działek rolnych nie są zgodne ze stanem faktycznym. Strona nie zgodziła się z wynikami kontroli na miejscu w przedmiocie wyliczenia powierzchni zgłaszanych działek rolnych ponieważ, podkreślając, że nie była obecna podczas przeprowadzanej kontroli na miejscu – wobec czego wniosła o ponowne przeprowadzenie kontroli na miejscu w swojej obecności lub osoby przezeń wyznaczonej.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR we W. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy przytoczył obszernie przepisy dotyczące przyznawania płatności rolnośrodowiskowych i ich pomniejszania, kształtujące stan prawny w sprawie, i uznał, że zostały one zastosowane prawidłowo. Wskazując, że główny przedmiot sporu stanowi prawidłowość czynności kontrolnych, które miały miejsce w dniach od [...] stycznia 2015 r. do [...] lutego 2015 r., organ powtórzył ustalenia organu I instancji co do stwierdzonych różnic pomiędzy powierzchnią deklarowaną a powierzchnią stwierdzoną, oraz przedstawił wyliczenie przyznanych stronie kwot płatności rolnośrodowiskowych dla poszczególnych, realizowanych przez nią wariantów z zastosowaniem pomniejszeń na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 201 lr. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w zakresie wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. WE Nr L 25 z 28.01.2011 r., str. 8 ze zm.), który stanowi, że pomoc oblicza się w oparciu o stwierdzony obszar pomniejszony o dwukrotną różnicę, jeżeli stwierdzona różnica wynosi więcej niż 3 % lub dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % stwierdzonego obszaru.
Organ odwoławczy zaznaczył, że – z uwagi na zakwestionowanie w odwołaniu prawidłowości przeprowadzonych podczas kontroli na miejscu pomiarów - podejmując rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie dokonał ponownej oceny raportu z czynności kontrolnych. Weryfikacja ta potwierdziła prawidłowość pomiarów dokonanych w trakcie kontroli na miejscu, zawartych w raporcie z czynności kontrolnych. Pomiary te są zgodne ze stanem faktycznym. Z pomiarów wyłączone zostały obszary zakrzaczone oraz nieużytkowane przez okres dłuższy niż 2 lata, a wszystkie ustalenia zostały utrwalone w dokumentacji fotograficznej. Z tego też względu, zdaniem organu odwoławczego, zarzuty strony nie mogły zostać uwzględnione. Strona zarazem, kwestionując wyniki kontroli, nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie swoich tez. Odnosząc się do uwagi dotyczącej nieobecności strony podczas kontroli na miejscu, organ zauważył, że zgodnie z Rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 1122/2009 oraz Ustawą o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z dnia 26 stycznia 2007 r. (t.j. Dz. U. z 2012, Nr 1164 ze zm.), nie ma obowiązku powiadamiania rolników o kontroli na miejscu, zaś czynności kontrolne mogą być przeprowadzane bez ich obecności.
W zaskarżonej decyzji podkreślono, że płatności rolnośrodowiskowe stanowią jeden z instrumentów Wspólnej Polityki Rolnej Unii Europejskiej i mogą być przyznawane producentom rolnym, spełniającym warunki określone przez prawo krajowe i unijne, tylko w takiej wysokości, w jakiej zostały one konkretnie określone przez Unię Europejską. Wszelkie odstępstwa, zarówno na korzyść, jak i niekorzyść producenta rolnego, stanowią rażące naruszenie prawa. Przepisy prawa krajowego i unijnego nie dopuszczają jakiejkolwiek uznaniowości w ustalaniu wysokości płatności do gruntów rolnych.
W skardze na powyższą decyzję A. K. wniósł o jej uchylenie, podważając rzetelność ustaleń kontroli na miejscu oraz bezstronność kontrolujących. Zarzucił zastosowana przez kontrolujących technika pomiaru, określona jako "inna" była nieprecyzyjna, a użyty do niej sprzęt nie umożliwiał sprawnego pomiaru. Skarżący podkreślił, że jego gospodarstwo leży na obszarze objętym projektem Natura 2000 i uczestniczy w programie rolno środowiskowym siedlisk łąkowych, co wiąże się z wieloma obostrzeniami i ograniczeniami, a jednym z wymogów programu, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361), zał. nr 3 część IV pkt 4 ppkt 2, jest koszenie 20 % powierzchni działki rolnej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części działki". Powoduje to, że poszczególne fragmenty działek muszą pozostać nieużytkowane przez kolejno następujące po sobie cztery lata. Prowadzi to do sprzeczności, bowiem z jednej strony takie są narzucone stronie wymogi, z drugiej organ w swojej decyzji wskazuje, że wyłączeniu od dopłat podlegały obszary zakrzaczone i nieużytkowane przez okres dłuższy niż dwa lata. Skarżący w związku z tym wskazał, że kontrolujący nie byli właściwie przeszkoleni, bowiem nie znali obostrzeń, jakie zostały na producenta nałożone przez ARiMR.
Odpowiadając na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów dotyczących stosowanych technik pomiaru oraz urządzeń pomiarowych wskazał, że pomiar dokonano przy pomocy urządzenia GPS, posiadającego wymagane prawem certyfikaty potwierdzające, że jakość pomiaru wykonanego tym odbiornikiem spełnia wymagane na poziomie Wspólnoty Europejskiej normy techniczne (art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE Nr 1122/2009). Odnosząc się do zarzutu skorzystania z techniki pomiarowej określonej jako "INNA" organ wskazał, że zgodnie z opisem na str. 6 protokołu kontroli technika ta jest stosowana w przypadkach szczególnych, w których powierzchnię i obwód fizycznie pomierzono jedną z technik pomiarowych tj. GPS, ASG, TS, TM, KO i w opisanej sprawie została zastosowana w przypadku działek Ci CA, Ki KA, L, LA i N, o, OA i P, UA i UB, UC i UD. W poli "uwagi" zaznaczono zarazem, że w tych przypadakch skorzystano z odbiornika GPS – Trimble GEO XM. Organ podkreślił też, że ustalenia protokołu [...] odnoszą się do kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, a nie, jak zarzuca strona w skardze, w zakresie przestrzegania norm i wymogów. Kontrola w zakresie kwalifikowalności powierzchni obejmuje wszystkie deklarowane przez producenta użytki rolne, nie zaś dotyczy pomiaru wyłącznie wykoszonej części powierzchni gruntów. Za nieuzasadniony organ uznał argument skarżącego o wyłączeniu z pomiaru obszarów, które – zgodnie z powołanym załącznikiem do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. powinny zostać niewykoszone. Idąc tropem skarżącego i zważywszy że zgodnie z wymogiem dla wariantu 5.3. rolnik ma wykaszać co roku jedynie 20% powierzchni działki rolnej, przy czym w każdym roku powinno to dotyczyć innej części działki, to inspektorzy musieliby wyłączyć obszar aż 80% powierzchni każdej z działek rolnych w omawianym wariancie. Przy tym do płatności w ramach wariantów deklarowanych przez skarżącego kwalifikują się jedynie trwałe użytki zielone – zgodnie z § 12 ust. 2 pkt 2, ust. 4 pkt 1 lit. B rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r.
W dniu [...] stycznia 2016 r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym przedstawiono szereg kolejnych zarzutów. Zarzucono zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego:
1) art. 107 § 1 i 3 k.p.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a. przez brak należytego uzasadnienia wydanej decyzji, w szczególności poprzez wskazanie jedynie na wielkość powierzchni wyłączenia działek rolnych bez wyjaśnienia, co było ich przedmiotem,
2) art. 21 ust. 1 i 2 pkt 1 i 2 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173 ze zm.), polegające na nie wyczerpującym rozpoznaniu całego materiału dowodowego, a także nieuwzględnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia,
3) art. 21 ust. 1 i 2 pkt 4 ww. ustawy z 7 marca 2007 r w zwi.azku z art. 8 i 78 k.p.a., poprzez brak rozpoznania wniosku dowodowego strony i przeprowadzenia dowodu z oględzin zmierzających do weryfikacji kwalifikowalności powierzchni działek rolnych oraz pozostawienie decyzji co do przeprowadzenia przedmiotowego dowodu uznaniu Kierownika Biura Kontroli, a przez to ograniczenie zrealizowania zasady czynnego udziału stron w postępowaniu, a także działanie w sposób budzący brak zaufania do organów administracji i władzy publicznej,
4) art. 32 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.U. L 3 i6 z 2.12.2009, s. 65), w związku z art. 13 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, poprzez dokonanie ustaleń na podstawie raportu, który uniemożliwia wgląd w szczegóły przeprowadzonej kontroli oraz skuteczne sprawdzenie zgodności z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności,
5) art. 34 ust. 2, 3 i 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, art. 6 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia (WE) nt 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz.U. L 30/16 z 31.01.2009) w zw. z treścią załącznika nr IlI i II. § 4 i 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca "010 i. w sprawie minimalnych norm (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1372) oraz załącznika nr 3 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. poz. 361 ze zm.) poprzez ich niezastosowanie i nieuwzględnienie norm oraz wymogów dotyczących zaliczenia określonych obszarów i obiektów do powierzchni działki rolnej kwalifikującej się do płatności.
Dodatkowo strona wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z informacji o parametrach technicznych urządzenia GPS Trimble GEO na okoliczności występowania i wielkości błędu pomiaru zastosowanego w sprawie urządzenia pomiarowego, czego wynikiem było błędne ustalenie stanu taktycznego, mające wpływ na naliczenie płatności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie należy wskazać, że sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonego postanowienia z punktu widzenia jego legalności, to znaczy zgodności tego postanowienia z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., przywoływanej dalej jako "p.p.s.a.") wynika, że zaskarżone postanowienie winno ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przy tym zaznaczyć, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi, ani powołaną w niej podstawą prawną i stosuje przewidziane ustawą środki, w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 134 § 1 i art. 135 p.p.s.a.).
Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest ocena prawidłowości działań i stanowiska organów w związku z pomniejszeniem skarżącemu płatności rolnośrodowiskowych za 2014 rok. Zaskarżona decyzja zapadła zarazem nie w wyniku kontroli realizacji przez skarżącego wymogów przewidzianych dla poszczególnych pakietów realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego, ale jest konsekwencją ustaleń kontroli w zakresie kwalifikowalności powierzchni, przeprowadzonej w gospodarstwie skarżącego w dniach [...] stycznia do [...] lutego 2015 r. Na podstawie tej kontroli organ stwierdził w stosunku do szeregu działek rolnych, na których skarżący realizował poszczególne pakiety, nieprawidłowości, którym przypisał kod błędu DR13+, w konsekwencji czego dokonał dla każdego pakietu pomniejszenia powierzchni deklarowanych do płatności o różnicę pomiędzy powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną w kontroli. Podważając te ustalenia skarżący podnosi, że nie zostały one w należyty sposób opisane ani dowiedzione w decyzji, a organ nie wyjaśnił, jakie okoliczności wpłynęły na pomniejszenie zakwalifikowanej do płatności powierzchni i jakie nieprawidłowości stwierdził, w szczególności, gdy w decyzji pierwszoinstancyjnej jedynie wskazano powierzchnie pomniejszone, stwierdzając jednocześnie dla " brak nieprawidłowości".
Wobec tak formułowanych zarzutów, wskazać na wstępie należy, że zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęty Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), wydanego na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (tekst jednolity: Dz. U. z 2013 r., poz.173) – dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str. 608, z późn. zm.), zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 4 ust. 1 lit. c rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającego rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, zwanych dalej "działkami rolnymi", wynosi co najmniej 1 ha;
3) realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe, o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwane dalej "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej;
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Stosownie do treści § 18 ust. 1 pkt 1tego rozporządzenia, wysokość płatności rolnośrodowiskowej w danym roku ustala się jako iloczyn stawek płatności na hektar gruntu i powierzchni działek rolnych po uwzględnieniu zmniejszeń lub wykluczeń wynikających ze stwierdzonych nieprawidłowości lub niezgodności. Stosownie zaś do brzmienia § 18 ust. 3 ww. rozporządzenia, przy ustalaniu wysokości płatności rolnośrodowiskowej przysługującej do działek rolnych uwzględnia się powierzchnię tych działek, nie większą jednak niż maksymalny kwalifikowany obszar, o którym mowa w art. 6 ust. 1 akapit drugi rozporządzenia nr 1122/2009, określony w systemie identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w przepisach o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.
Z powołanych wyżej przepisów wynika zatem, że płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do powierzchni faktycznie użytkowanej w celu rolniczym. Postępowanie w przedmiocie uzyskania płatności rolnych jest wszczynane na wniosek producenta rolnego, przy czym złożone wnioski podlegają kontroli, m.in. w zakresie zgodności danych w nich zawartych dotyczących zadeklarowanych działek ewidencyjnych i rolnych, z bazami danych. W związku z ubieganiem się przez producenta rolnego o przyznanie płatności powinien on więc dołożyć należytej staranności w celu jednoznacznego wykazania, iż spełnia ustawowe przesłanki uzyskania danej płatności. Jakiekolwiek nieprawidłowości w tym zakresie obciążają ujemnie wnioskodawcę.
W rozpoznawanej sprawie w ramach weryfikacji wniosku skarżącego organ I instancji dokonał kontroli na miejscu w gospodarstwie rolnym strony, czego konsekwencją było ustalenie różnicy pomiędzy powierzchnią części działek zadeklarowaną przez rolnika we wniosku, a wynikającą z przeprowadzonych czynności kontrolnych. Kontrola odbyła się bez udziału i powiadomienia rolnika. Dane będące podstawą ustaleń organu odnośnie tych ustaleń zawarte zostały we włączonej do akt dokumentacji pokontrolnej, w tym raporcie z czynności kontrolnych wraz z załącznikami oraz elektronicznym nośniku danych - płycie CD, z plikami zawierającymi m.in. fotografie poszczególnych działek oraz załączniki graficzne w postaci szkiców - mapy terenu, z naniesionymi granicami działek.
Odnosząc się w tym miejscu zarzutów dotyczących samych czynności kontrolnych, w tym zastosowanej techniki pomiarów, wykorzystanych urządzeń oraz kwalifikacji osób prowadzących kontrolę, Sąd uznał te zarzuty za bezzasadne. Wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 26 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przeprowadza się w taki sposób, aby skutecznie sprawdzić zgodność z warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc oraz przestrzeganie istotnych wymogów i norm wzajemnej zgodności. W art. 34 ust. 1 ww. aktu sprecyzowano, że powierzchnię działek rolnych określa się za pomocą dowolnych środków zapewniających jakość pomiaru przynajmniej równoważną wymaganej przez obowiązujące na poziomie Wspólnoty normy techniczne. Tolerancja pomiaru jest określona przy uwzględnieniu 1,5-metrowej strefy buforowej wokół działki rolnej, zaś maksymalna tolerancja odnośnie do każdej działki rolnej nie może przekroczyć wartości bezwzględnej 1,0 ha.
Oznacza to, że organ ma swobodę doboru rodzaju stosowanej metody pomiaru, o ile tylko gwarantuje ona zachowanie ww. warunków i realizację celów kontroli. Z treści raportu kontroli wynika, że pomiarów większości działek przeprowadzono przy pomocy urządzenia GPS, zaś w niektórych przypadkach korzystano z metody określonej jako "Inna". Zastosowanie tej ostatniej techniki oznacza de facto (co wynika z opisu zawartego w raporcie kontroli) skorzystanie z jednej z wcześniej wymienionych w tabeli "techniki pomiaru powierzchni i obwodu działki rolnej" technik, sposób umożliwiający zatwierdzenie w systemie informatycznym ARiMR wyników kontroli działek rolnych w przypadkach szczególnych. Zapisy raportu kontroli wskazują, że stosowano tę technikę w przypadku łącznego pomiaru dwóch lub więcej działek, a jak potwierdził organ, w trakcie pomiarów również korzystano z urządzenia GPS. Odnośnie zarzutów dotyczących niedokładności samego urządzenia zauważyć trzeba, że każde urządzenie pomiarowe cechuje się ograniczoną dokładnością, a pomiaru dokonywane przy pomocy GPS są jedną z najbardziej dokładnych technik i spełniają wspomniane wymogi z art. 34 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. W przypadku odbiorników, z których korzystał organ, z przedłożonych Sądowi wraz z pismem z dnia [...] stycznia 2016 r. do sprawy o sygn. akt III SA/Wr 708/15 (dotyczącej decyzji o przyznaniu jednolitej płatności obszarowej, wydanej na podstawie ustaleń tej samej kontroli, zawartych w tym samym protokole) kopii certyfikatów tych urządzeń wynika zarazem, że ich dokładność wynosiła 1,5 m – co zresztą nie przeczy danym przedstawionym na rozprawie przez pełnomocnika skarżącego. Stwierdzić jednak trzeba, że powyższe nie może dowodzić, że doszło do zaniżenia powierzchni kwalifikowanej działek na skutek niedokładności pomiarów, bowiem należy uwzględnić, że błąd tolerowany w powyższym zakresie mógł za takim samym prawdopodobieństwem prowadzić do nieznacznego zaniżenia jak i zawyżenia wyników pomiarów. Skoro zatem strona nie powołuje się na inne pomiary, dokonane dokładniejszym urządzeniem, nie ma podstaw, by kwestionować wykorzystaną przez organ technikę pomiaru.
Przechodząc do oceny zarzutów niewyjaśnienia przez organy, w szczególności w decyzji pierwszo instancyjnej, przyczyn różnic pomiędzy powierzchniami ustalonymi w czasie kontroli, a zadeklarowanymi przez skarżącego we wniosku o przyznanie płatności, odnotować należy, że w myśl art. 21 ust. 1 powołanej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zgodnie z § 2, w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.
W ust. 3 tego artykułu wskazano natomiast, iż strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Powyższe wskazuje, że w postępowaniach, o jakich mowa w art. 21 ust. 1 powołanej ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, modyfikacji uległy zasady dotyczące prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, a w szczególności ciężaru dowodu.. Konsekwencją powyższego jest konieczność wzmożenia aktywności stron, bowiem postępowanie w sprawach przyznania pomocy finansowej zostało oparte na dowodach, które będzie przedstawiała strona. Organ nie ma obowiązku, tak jak w k.p.a., podejmować z urzędu wszelkich środków dowodowych niezbędnych do dokładnego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Nie jest jednak dopuszczalne przyjęcie stanowiska, że ciężar udowodnienia okoliczności przeciwnych niż wynikające z dokumentów zgromadzonych w sprawie spoczywa na stronie postępowania w sytuacji, gdy dokumenty te budzą wątpliwości z obiektywnego punktu widzenia ( por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 19 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Go 26/15, dostępny w internetowej bazie orzeczeń CBOSA). Zadaniem organu jest natomiast niewątpliwie wyczerpujące rozpatrzenie całego zebranego materiału dowodowego – co, jak wskazuje się w orzecznictwie, polega na takim ustosunkowaniu się do każdego ze zgromadzonych w sprawie dowodów, z uwzględnieniem wzajemnych powiązań między nimi, aby uzyskać jednoznaczność ustaleń faktycznych.
W rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy, podlegający rozpatrzeniu przez organ I instancji stanowił wniosek rolnika wraz z dołączonymi kopiami mapek , z których zaznaczono granice upraw oraz materiały zgromadzone w toku kontroli i sporządzony ich podstawie na raport kontroli wraz z załącznikiem w postaci płyty CD.
Dla oceny, czy w danej sprawie materiał dowodowy został wyczerpująco rozpoznany kluczowe znaczenie ma uzasadnienie decyzji. To ono bowiem pozwala zapoznać się z tokiem rozumowania organu i przesłankami, które zaważyły na podjęciu takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Przypomnieć należy, że zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Obowiązek wyczerpującego umotywowania decyzji wynika również z obowiązywania w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania (art. 11 k.p.a). Prawidłowo skonstruowane uzasadnienie decyzji stanowi zatem dla strony informację o tym, jakim materiałem dysponował organ, jakie fakty ustalił i na jakiej podstawie oraz jakie wyciągnął z nich wnioski, istotne z punktu widzenia zastosowania normy prawa materialnego, przez co nie tylko pełni rolę przekonującą, ale umożliwia podjęcie rzeczowej polemiki z rozstrzygnięciem organu czy to na etapie instancyjnym czy w przed sądem administracyjnym.
Zdaniem Sądu w orzekającym składzie, w rozpoznawanej sprawie organy ARiMR nie dopełniły wymogów wynikających z przywołanych wyżej przepisów, bowiem uzasadnienie zaskarżonej decyzji, ale przede wszystkim utrzymanej w mocy decyzji organu I instancji, nie spełniają opisanych wyżej warunków, co w konsekwencji czyni niemożliwym przesądzenie, czy rzeczywiście organy wywiązały się należycie z obowiązku, o jakim mowa w art. 21 ust. 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich.
Zastrzeżenia Sądu dotyczą umotywowania rozstrzygnięcia w zakresie pomniejszenia płatności rolnośrodowiskowych, co – wobec braku kontroli w zakresie prawidłowości realizacji wymogów ustanowionych dla poszczególnych pakietów realizowanych w ramach programu rolnośrodowiskowego – sprowadza się przede wszystkim do uzasadnienia przyjętej w decyzji różnicy między powierzchnią zadeklarowaną przez skarżącego do płatności a powierzchnią stwierdzoną podczas kontroli na miejscu. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, jakkolwiek obejmuje 4 strony, jest jednak wyjątkowo lakoniczne w kwestii najistotniejszej dla rozstrzygnięcia i jednocześnie spornej w tej sprawie tj. stwierdzonych różnic pomiędzy powierzchnią działek rolnych deklarowaną a stwierdzoną. Ponadto – co słusznie odnosi strona w piśmie procesowym – braki uzasadnienia tej decyzji mogą powodować dodatkowe trudności ze zrozumieniem stanowiska organu w sytuacji, gdy jednocześnie w tabelach sporządzonych w odniesieniu do poszczególnych pakietów stwierdza się brak nieprawidłowości. Organ I instancji w zasadzie ograniczył się do wskazania, że miała miejsce kontrola w gospodarstwie rolnym skarżącego, wskazania realizowanych przez niego w ramach programu rolnośrodowiskowego pakietów i wariantów na poszczególnych działkach, informacji o braku nieprawidłowości stwierdzonych na działce ( w tabelach, dotyczy wszystkich spornych działek) oraz wskazania w wyniku której stwierdzono zawyżenie deklarowanej powierzchni o 19,29 ha oraz do wskazania powierzchni deklarowanej i stwierdzonej. Pozostała część uzasadnienia decyzji zawiera już tylko informację o podstawie naliczenia płatności ( bez przytoczenia czy wyjaśnienia tej podstawy) oraz o obowiązujących regulacjach prawnych dotyczących pomniejszenia o kwotę sankcji wieloletniej. Tym samym treść uzasadnienia tej decyzji nie tylko nie zawiera uzasadnienia prawnego, które wskazywałoby dlaczego takie, a nie inne ustalenia organ uznał za istotne i w oparciu o nie rozstrzygnął sprawę, ale także nie dostarcza w istocie żadnych informacji o przyczynach stwierdzonych różnic w powierzchni działek rolnych (czy wynikają one np. z tego że granice zaznaczone przez skarżącego na mapkach nie pokrywają się z granicami faktycznych upraw, czy z wykroczenia działek rolnych poza działki ewidencyjne objęte wnioskiem, czy z uwagi na dokonane przez kontrolujących wyłączenia określonych części powierzchni z innych przyczyn, czy np. z błędnego obliczenia przez skarżącego samej powierzchni). Ponieważ jednocześnie w decyzji brak jest odniesienia twierdzeń o różnicach między powierzchnią deklarowaną a stwierdzoną poszczególnych działek choćby do dokumentacji fotograficznej – zarówno dostarczonej przez stronę , jak i zapisanej na płycie CD, stanowiącej załącznik do raportu kontroli ( w aktach administracyjnych sprawy o sygn.. akt III SA/Wr 708/15), trudno jest na podstawie treści samej decyzji, ustalić, jakie rzeczywiście okoliczności faktyczne ujawnili kontrolujący, które zadecydowały o przyjęciu przez organ mniejszej powierzchni kwalifikowalnej do płatności, niż deklarowana przez stronę. Zauważyć trzeba, że niezależnie od tego co zawarto dodatkowo w protokole kontroli (o tym niżej), organ wydając decyzję na podstawie wyników przeprowadzonej kontroli nie jest zwolniony od wyczerpującego uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia w samej decyzji. Niniejsza decyzja dotyczy płatności rolnośrodowiskowych, jednak de facto jest ona konsekwencją nie kontroli w zakresie realizacji przez rolnika wymogów wynikających z realizowanych pakietów programu rolnośrodowiskowego, ale kontroli kwalifikowalności powierzchni, stąd też kluczowe jest uzasadnienie decyzji w tym właśnie zakresie. Nie chodzi o powtórzenie w uzasadnieniu decyzji treści protokołów czy raportów z kontroli, w szczególności gdy posiadają one obszerne załączniki, ale o odpowiednie skonstruowanie uzasadnienia, przede wszystkim poprzez odpowiednie skonkretyzowanie okoliczności, które zaważyły na wnioskach organu ( w tym przypadku: jakie rodzaje błędów/nieprawidłowości wpłynęły na wynik pomiaru poszczególnych działek/grup działek różniący się od wartości deklarowanej) oraz odniesienie ich do konkretnych dowodów. Szczególnie istotna staje taka wnikliwa analiza materiału dowodowego w decyzji wówczas, gdy – tak jak w niniejszej sprawie – rolnik nie był powiadomiony i nie uczestniczył w kontroli na miejscu (a trafnie wyjaśniał w tym zakresie organ odwoławczy, że zarówno z przepisów krajowych, jak i regulacji wspólnotowych nie wynika obowiązek powiadamiania rolnika o kontroli oraz konieczność jego obecności przy czynnościach kontrolnych). Braków w tym zakresie nie usprawiedliwia sam tylko fakt, że rolnikowi przysługuje prawo do zapoznania się z całym materiałem dowodowym, w tym do złożenia zastrzeżeń do raportu z kontroli. Podkreślić należy, że to decyzja administracyjna powinna umożliwiać jej kontrolę - zarówno przez stronę, organ odwoławczy, jak i w końcu przez sąd administracyjny. Przy tym w tej sprawie istotnie mogą istnieć pewne wątpliwości co do samego faktu doręczenia stronie raportu z kontroli, bowiem choć w samym raporcie w części XV zaznaczono, że kopię raportu (bez załącznika w postaci płyty CD z całą dokumentacją fotograficzną) doręczono stronie w dniu [...] lutego 2015 r. i podano nr przesyłki, jednak w aktach sprawy faktycznie brak jest dowodu jej doręczenia, a pełnomocnik strony nie potwierdza otrzymania przez rolnika tego raportu, stwierdzając "bark jest dowodu na to, że raport został stronie doręczony, a jeśli został wysłany, to jedynie sam dokument raportu".
W rozpoznawanej sprawie w raporcie kontroli opis stwierdzonych uchybień jest też raczej ogólnikowy – przede wszystkim poprzez podanie kodów uchybień, a zauważyć trzeba, że podanie w tabeli wyłącznie kodu uchybienia (DR13+) również dostarcza jedynie informacji o tym, że powierzchnia stwierdzona była mniejsza od deklarowanej, bez odniesienia tego do konkretnych przyczyn i ustaleń kontrolujących. Przy czym w polu uwagi zaznaczono co prawda, że w przypadku niektórych działek stwierdzono "wcinające się obiekty", jednak wobec braku w decyzji stanowiska co do tego, czy ta akurat okoliczność wpłynęła na zredukowanie kwalifikowanego obszaru działki, sam raport również nie dostarcza informacji (ani nie uzupełnia w tym zakresie decyzji) wystarczająco dla zobrazowania stanu faktycznego, a w konsekwencji podstaw faktycznych decyzji. Rację ma też skarżący, że z uwagi na łączny pomiar niektórych działek, trudne jest zrozumienie dlaczego w części przypadków pomniejszenia powierzchni dokonano w stosunku do jednej i akurat tej, a nie innej działki, w sytuacji gdy takie ustalenie nie zostało omówione, czy – przykładowo – choćby odniesione do konkretnej dokumentacji fotograficznej. Powyższe braki nie tylko utrudniają kontrolę decyzji, ale mogą prowadzić do znacznego ograniczenia możliwości merytorycznej polemiki ze stanowiskiem organu przez stronę w odwołaniu, co zresztą zarzucono w niniejszej sprawie.
Nie można jednocześnie, zdaniem Sądu w orzekającym składzie, uznać, że decyzja organu odwoławczego sanuje powyższe braki w zakresie uzasadnienia faktycznego. Organ ten, w ramach dodatkowego postępowania wyjaśniającego zwrócił się co prawda do organu I instancji o ponowną weryfikację raportu z kontroli i ewentualne powtórzenie czynności kontrolnych, uzyskując potwierdzenie prawidłowości ustaleń raportu, jednak uzasadnienie decyzji drugoinststancyjnej w kwestii stwierdzonych różnic w powierzchni działek rolnych wzbogacone zostało tylko o stwierdzenie, że z pomiarów wyłączono obszary zakrzaczone oraz nieużytkowane przez okres dłuższy niż dwa lata – co organ odwoławczy powtórzył za notatką urzędową pracownika organu I instancji (sporządzoną na etapie postepowania odwoławczego). W odpowiedzi na skargę organ polemizuje ponadto z tezą skargi, iż na pomniejszenie powierzchni wpłynęło realizowanie przez skarżącego wymogów wynikających z wariantu 5.3., dotyczących wykaszania tylko 20% powierzchni działki rolnej, co (zdaniem strony) mogło powodować, że część obszarów pozostawała przez 4 lata nie koszona i nie powinna być uznana za "wieloletnie nieużytki". Powyższe spowodowało – co widoczne jest po zarzutach skargi i pisma procesowego skarżącego, że polemika merytoryczna w niniejszej sprawie przesunęła się na etap postępowania sądowoadministracyjnego, w którym skarżący zaczyna dopiero odnosić się do twierdzenia organu odwoławczego o wyłączeniu terenów zakrzaczonych i nieużytkowanych, podnosząc m.in. zawartą w skardze i rozwiniętą piśmie procesowym argumentację dotyczącą różnych sytuacji związanych z realizacją programów rolnośrodowiskowych (które - zdaniem strony - mogą uzasadniać niewyłącznie także obszarów zadrzewionych lub z krzewami, z obszaru kwalifikowanego do płatności lub które mogły wpłynąć na niezasadne uznanie za nieużytki części powierzchni działek), a organ przedstawiać kontrargumentację. Tezy strony, jakkolwiek związane bezpośrednio z zagadnieniami dotyczącymi realizacji programu rolnośrodowiskowego, podniesione zostały jednak w ścisłym kontekście określenia powierzchni , jaka w świetle przepisów może być uznana za kwalifikującą do płatności. Dotyczą więc problematyki będącej stricte przedmiotem decyzji, jednak z uwagi na wskazane braki uzasadnienia decyzji I instancji nie były podniesione w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji strona faktycznie miała ograniczoną możliwość polemizowania z zawartymi w tej decyzji ustaleniami i ich zasadnością, a organ – zweryfikowania ich słuszności w oparciu o dowody i przedstawienia swojego stanowiska w tej kwestii. To zaś potwierdza jedynie uchybienia organów ARiMR w zakresie uzasadnienia decyzji, które w istocie przez to czynią niemożliwą ocenę, czy cały zgromadzony przez organ materiał dowodowy został wyczerpująco rozpatrzony i właściwie oceniony przez organy administracji.
Wydając ponownie decyzje organy ARiMR będą zobowiązane uwzględnić powyższe uwagi i wyeliminować stwierdzone nieprawidłowości, w szczególności poprzez wyraźne wskazanie w decyzji, wynikiem jakich okoliczności ( błędy pomiaru strony, źle określone granice upraw, wyłączenia terenów nieużytkowanych dłużej iż dwa lata – z wyjaśnieniem znajdującym oparcie w dowodach, czy nie dotyczy to, jak twierdzi strona, obszarów niewykoszonych zgodnie z prawem przez okres dłuższy niż 2 lata itp.) są stwierdzone różnice w deklarowanej i stwierdzonej kwalifikowalnej powierzchni działek rolnych skarżącego, na których realizowane są poszczególne pakiety programu rolnośrodowiskowego, odniesienie tych ustaleń do poszczególnych działek oraz (w razie potrzeby) – odniesienie ich do konkretnej dokumentacji zdjęciowej oraz ich dokonanie opisu nieprawidłowości.
Uznając, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 107 § 3 i art. 11 k.p.a., które to naruszenia doprowadziły do ograniczenia możliwości obrony swoich racji przez stronę i uniemożliwiły ocenę prawidłowości wywiązania się przez organ z obowiązku , o jakim mowa w art. 3 ust. 2 ustawy o płatnościach, a tym samym mogły mieć wpływ na wynik sprawy, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. oraz art. 135 tej ustawy orzekł jak sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło