II FZ 230/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia E. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 185/16 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. H. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wa 185/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi E. H. (zwanego dalej "Skarżącym") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że Skarżący, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy stwierdzenia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W skardze zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia oraz o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 lipca 2015 r. W osnowie wniosku podkreślił, że wskutek wykonania zaskarżonego postanowienia oraz powyższej decyzji może dojść do wyrządzenia Skarżącemu znacznej szkody. Skarżący ogólnikowo przedstawił swoją sytuację majątkową i podkreślił, że występuje realna obawa, iż zostanie on bez środków do życia, nie będzie mógł ponadto łożyć na dwójkę swoich dzieci. W ocenie WSA, zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest aktem administracyjnym nie podlegającym wykonaniu, gdyż jest aktem proceduralnym, w części stwierdzającym zaistnienie określonych przesłanek czasowych obligujących organ podatkowy do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz w części aktem odmownym, odmawiającym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący zwrócił się ponadto o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 lipca 2015 r., tj. decyzji organu pierwszej instancji, od której Skarżący wniósł odwołanie, w stosunku do którego wydano ww. postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu. Sąd wskazał, że w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym zaskarżonym aktem jest postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu, czyli dotyczące kwestii proceduralnych. Skoro więc zaskarżone postanowienie dotyczy kwestii proceduralnych, zaś decyzja organu pierwszej instancji o wstrzymanie wykonanie której wnosił Skarżący, odnosi się do kwestii materialnoprawnych, to Sąd uznał, że są to dwie odrębne sprawy administracyjne. W takiej sytuacji nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw, dlatego też decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 lipca 2015 r. nie można uznać za akt wydany w granicach tej samej sprawy, w której wydano zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. W niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym Sąd nie mógł orzekać o wstrzymaniu wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego W. z dnia 15 lipca 2015 r. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący zaskarżył je w całości, zarzucając naruszenie: 1) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji mylne przyjęcie, że w granicach tej samej sprawy w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. in fine nie mieści się rozstrzygnięcie poprzedzające zaskarżone postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, podczas gdy rozstrzygnięcie dotyczące przywrócenia terminu zawsze ma charakter akcesoryjny wobec czynności procesowej dokonanej z uchybieniem terminu, a więc także i sprawy, w której tej czynności dokonano, 2) art. 135 p.p.s.a., poprzez brak zastosowania, z przepisu tego bowiem wynika, że Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, czyli także wstrzymanie wykonania, natomiast wysoce uprawdopodobnione jest to (m. in. orzeczeniem Sądu powszechnego), że decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego dla W. w W. z dnia 15 lipca 2015 r. narusza prawo. Skarżący wniósł o zadanie przez Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczpospolitej Polski, pytania prawnego Trybunałowi Konstytucyjnemu RP, o treści "czy art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 Nr 153 poz. 1270 z późn. zm.) jest zgodny z art. 8 ust. 2, art. 2, art. 32 ust. 1 i ust. 2, art. 45 ust. 1, art. 64 ust. 1 i ust. 2, art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie w jakim użyty w przepisie art. 61 § 3 tej ustawy termin "granice sprawy" różnicuje sytuację prawną osób, które kwestionują zasadność rozstrzygnięcia podjętego przez organ administracji w zależności od tego, czy te osoby zaskarżyły rozstrzygnięcie organu administracji w terminie, czy też nie. Skarżący wniósł także o zmianę zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 lutego 2016 r., poprzez wstrzymanie wykonania w całości postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. i w tym zakresie wstrzymanie w całości wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego dla W. w W. z dnia 15 lipca 2015 r. oraz o zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie uzupełniającego dowodu z dokumentów dołączonych do zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 – zwanej dalej "p.p.s.a."), po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Zwrot "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i art. 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym treścią art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy o NSA, wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową. (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III). W niniejszej sprawie Skarżący domaga się wstrzymania wykonania zarówno decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w W. z dnia 15 lipca 2015 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego jako członka zarządu Inter Draco Sp. z o.o. za niewykonane zobowiązania w podatku od towarów i usług za wymienione okresy, jak i postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 17 listopada 2015 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy stwierdzenia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Odnosząc się w pierwszej kolejności do żądania Skarżącego dotyczącego wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego należy stwierdzić, że nie może ono zostać uwzględnione. Skarżący żąda bowiem wstrzymania wykonania decyzji orzekającej o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, podczas, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej dotyczące stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Strona żąda zatem wstrzymania wykonania aktu, który nie został zaskarżony i nie będzie przedmiotem badania jego zgodność z prawem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Wskazać w tym miejscu również należy, mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania, że w niniejszej sprawie nie zachodzi tożsamość przedmiotowa spraw, zatem aktu wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego nie można było uznać za akt wydany w granicach tej samej sprawy. Odnosząc się natomiast do kwestii wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej należy wskazać, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Niewątpliwie akty administracyjne odmowne nie korzystają także z przymiotu wykonalności (por. postanowienie NSA z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 282/09, baza Lex), podobnie jak postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji jest orzeczeniem o charakterze procesowym, nie nadaje się więc do wykonania i nie wymaga wykonania, nie wywołuje też skutków o charakterze materialnoprawnym (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2009 r., sygn. akt II GZ 149/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, instytucja wstrzymania wykonania decyzji, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., może dotyczyć tylko takiej kategorii decyzji administracyjnych, które posiadają przymiot wykonalności, tzn. stwierdza lub tworzy po stronie swoich adresatów obowiązki prawne lub uprawnienia. Zaskarżone orzeczenie nie stwierdza ani nie tworzy po stronie Skarżącego uprawnień lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym, nadających się do egzekucji (wykonania), jak te (pieniężne) określone w decyzji wymiarowej. Rację ma WSA twierdząc, że w niniejszym postępowaniu sądowo-administracyjnym zaskarżonym aktem jest postanowienie w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu, czyli dotyczące kwestii proceduralnych. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny nie uwzględnia wniosku o zadanie pytania Trybunałowi Konstytucyjnemu ani przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentów dołączonych do zażalenia. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sad Administracyjny orzekł jak w sentencji. [pic]