II FZ 329/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Antoni Hanusz, , , po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 859/15 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Krakowie z dnia 27 marca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2016 r., sygn. akt I SA/Kr 859/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, oddalił wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci. Lokal, w którym mieszka jest własnością rodziny. Skarżący wskazał, że przebył uraz wielonarządowy i operację przeszczepu układu kostnego. Od 2012 r. otrzymuje zasiłek chorobowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość zasiłku w październiku 2014 r. wyniosła 1268,16 zł., marcu 2014 r. wynosiła 1 479,50 zł. Żona skarżącego jest osobą bezrobotną. Fakt ten został stwierdzony decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia 5 lutego 2014 r. Skarżący dodał, że miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują media i koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. 385 zł, koszty artykułów spożywczych w kwocie 700 zł, koszty leków w kwocie 320 zł. Wnioskodawca podał, iż nie posiada oszczędności, kont bankowych, lokat bankowych, nieruchomości, samochodów, ani też przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Jest natomiast użytkownikiem wieczystym nieruchomości położonych w Podgórzu. W ocenie Sądu przedstawione przez wnioskodawcę dane z punktu widzenia analizy wniosku o przyznanie prawa pomocy są niepełne. Skarżący został wezwany o nadesłanie m.in.: zeznania podatkowego za 2015 r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2015 r. dochodach i przychodach oraz zeznania podatkowego żony za 2015 r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez nią w 2015 r. dochodach i przychodach. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał, że nie posiadają z żoną zeznania podatkowego za 2015 r., ponieważ obowiązek sporządzenia i wysłania go mija 30 kwietnia 2016 r. Zdaniem Sądu takie postępowanie strony należy uznać za niedopełnienie nałożonego na nią obowiązku. Kolejno Sąd argumentował, że zbadanie osiąganych przez wnioskodawcę przychodów i dochodów jest w rozpatrywanym przypadku zasadne, ponieważ skarżący jest wspólnikiem Przedsiębiorstwa Produkcyjno– Handlowo– Usługowego "P." Sp. z o. o. w K. i posiada w nim 100 udziałów o wartości 50 000 zł., a w B. Sp. z o. o. w K. pełni funkcję prokurenta Okoliczności te nie zostały jednak przez stronę ujawnione. W świetle powyższych uwag, Sąd uznał, że okoliczności przedstawione przez skarżącego nie uzasadniają przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Analiza akt sprawy w konfrontacji z twierdzeniami strony i wskazywanymi przez nią okolicznościami nasuwa wątpliwości dotyczące sytuacji finansowej, w jakiej znajduje się wnioskodawca, których istnienie przesądza o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. 2. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz rozpoznanie wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszym postępowaniu. Skarżący ponowił dotychczasową argumentację i dodał, że w innym postępowaniu sądowym uzyskał prawo pomocy. 3. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Podkreślenia wymaga, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony samodzielnie ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do art. 243 § 1 i art. 246 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może zostać przyznane na wniosek strony, będącej osobą fizyczną, w zakresie całkowitym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), albo w zakresie częściowym, jeżeli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i należycie uzasadnić podstawę żądania. Zadaniem wnioskującego o prawo pomocy jest zatem przedstawienie w sposób wiarygodny i przekonujący okoliczności usprawiedliwiających odstąpienie od obowiązku pokrycia kosztów sądowych. Obowiązkiem Sądu jest natomiast dokonanie wnikliwej oceny twierdzeń i dowodów przedłożonych przez stronę zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a w konsekwencji rozstrzygnięcie, czy sytuacja materialna i osobista strony daje podstawy do skorzystania ze zwolnienia przewidzianego w art. 245 p.p.s.a. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy należy wskazać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując, iż wnioskodawca nie przedłożył, pomimo wezwania Referendarza sądowego, dokumentów źródłowych potwierdzających zasadność jego wniosku. W szczególności nie nadesłał zeznania podatkowego za 2015 r. lub odpowiedniego zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o uzyskanych przez niego w 2015 r. dochodach i przychodach. Skarżący nie ujawnił również, że jest wspólnikiem Przedsiębiorstwa Produkcyjno– Handlowo– Usługowego "P." Sp. z o. o. w K. i posiada w nim 100 udziałów o wartości 50 000 zł., a w B. Sp. z o. o. w K. pełni funkcję prokurenta. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący pozbawił w ten sposób Sąd możliwości wnikliwej i szczegółowej oceny swojej sytuacji materialnej. Pozostałe informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżącego. O konieczności uwzględnienia zażalenia nie przesądzał również fakt przyznania skarżącemu prawa pomocy w innej sprawie sądowoadministracyjnej. Podstawą kontroli zaskarżonego postanowienia były bowiem akta danej sprawy i konkretne, zaistniałe w rozpatrywanym przypadku, okoliczności. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.