I OZ 1012/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 14 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 696/15 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 696/15 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 10 sierpnia 2015 r., znak: (...), w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za utracone korzyści z tytułu pozbawienia użytkowania działek postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie Zaskarżonym postanowieniem z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 696/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Lu 696/15 w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia 10 sierpnia 2015 r., znak: (...), w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za utracone korzyści z tytułu pozbawienia użytkowania działek. W uzasadnieniu tego postanowienia WSA w Warszawie wskazał, że wyrokiem z dnia 15 lutego 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę S. K. złożoną w niniejszej sprawie. Odpis tego wyroku z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 5 kwietnia 2016 r. (k. 47 akt sądowych). Od wyroku tego skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata A. B., wniósł skargę kasacyjną w dniu 2 maja 2016 r. Zarządzeniami z dnia 11 maja 2016 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł oraz do usunięcia braków tej skargi, stosownie do art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zmianami; dalej: "p.p.s.a."). Odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu oraz wezwanie do usunięcia pozostałych braków skargi kasacyjnej zostały doręczone pełnomocnikowi skarżącego w dniu 24 maja 2016 r. (k. 63 akt sąd.). W zakreślonym terminie skarżący wpłacił żądaną kwotę, lecz nie usunął pozostałych braków skargi kasacyjnej. Profesjonalny pełnomocnik, w zakreślonym przez Sąd terminie, który upłynął w dniu 31 maja 2016 r., nie usunął braków skargi kasacyjnej, stosownie do art. 176 § 2 P.p.s.a. Skarga kasacyjna złożona przez S. K. nie zawiera wymaganego tym przepisem wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie ani oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W świetle art. 178 P.p.s.a. nieuzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej – w wyznaczonym przez Sąd terminie – skutkuje jej odrzuceniem. Rozpoznanie skargi kasacyjnej skarżącego, bez konieczności spełnienia wymogów formalnych, prowadziłoby do jego nieuzasadnionego uprzywilejowania w stosunku do uczestników innych postępowań, którzy zmuszeni są, podobnie jak skarżący, spełnić wymogi formalne dla rozpoznania swoich pism przez Sąd. Powyższe postanowienie WSA w Lublinie zażaleniem zaskarżył w całości S. K. reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata A. B. Skarżący wniósł o zmianę bądź uchylenie w całości postanowienia WSA w Lublinie oraz nadanie sprawie dalszego biegu merytorycznego, a ewentualnie o uchylenie w całości postanowienia i o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Na podstawie art. 176 § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł także o rozpoznanie sprawy na rozprawie po uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono bezpodstawność skierowanego do adwokata A. B. wezwania do usunięcia braku skargi kasacyjnej w postaci złożenia wniosku, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a., powodującą nieważność postępowania ze skutkiem bezpodstawnego odrzucenia skargi kasacyjnej. Uzasadniając ten zarzut skarżący twierdzi, że pełnomocnictwo udzielone adw. A. B. ograniczało się wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej i wraz z tą czynnością wygasło, a potem akty prawne podjęte przez WSA w Lublinie w związku ze skargą kasacyjną powinny być kierowane bezpośrednio do skarżącego S. K. W zażaleniu zarzucono ponadto, że wezwanie skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej zostało dokonane przez osobę nieuprawnioną – przez inspektora sądowego na zarządzenie referendarza sądowego, wbrew treści art. 177a p.p.s.a., zgodnie z którym "Jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi". Skarżący kwestionuje tym samym kompetencję referendarza sądowego do wydawania zarządzeń w przedmiocie wzywania strony postępowania do uzupełnienia braku formalnego pism procesowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Pierwszy z zarzutów stawianych zaskarżonemu postanowieniu sprowadza się w istocie do zakwestionowania prawidłowości doręczenia wezwania do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej. Skarżący stoi na stanowisku, że wezwanie powinno było zostać doręczone nie pełnomocnikowi upoważnionemu jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej, a bezpośrednio stronie. Powyższy zarzut zasługuje na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości okoliczność, że pełnomocnictwo procesowe udzielone przez skarżącego S. K. adw. A. B. ograniczone było do sporządzenia skargi kasacyjnej (karta 56 akt sądowych). Ograniczenie zakresu pełnomocnictwa jedynie do sporządzenia skargi kasacyjnej oznacza upoważnienie do jej napisania i podpisania przez profesjonalnego pełnomocnika (zob. np. postanowienie NSA z dnia 15 maja 2008 r., sygn. akt II GSK 503/07). Zawężenie zakresu pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest równoznaczne z umocowaniem pełnomocnika do jej wniesienia czy też reprezentowania strony w postępowaniu przed NSA. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA (postanowienie z dnia 25 września 2008 r., sygn. akt I OZ 727/08) podmioty upoważnione, zgodnie z art. 175 p.p.s.a., do sporządzenia skargi kasacyjnej nie mają jednoczesnej legitymacji, by podejmować za stronę jakiekolwiek inne czynności. Wszelkie doręczenia w takiej sytuacji powinny być kierowane do strony osobiście, tak jak wynika to z art. 67 § 1 p.p.s.a. Skoro S. K. udzielił adw. A. B. pełnomocnictwa wyłącznie do sporządzenia skargi kasacyjnej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie powinien był wezwać skarżącego, a nie adw. A. B., do uzupełnienia usuwalnego braku formalnego tej skargi, którym jest złożenie wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Z tych przyczyn postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej na skutek upływu terminu do uzupełnienia braku formalnego musi zostać uchylone. Nie znajduje natomiast usprawiedliwionych podstaw zarzut skarżącego kasacyjnie, iż wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej zostało dokonane przez osobę nieuprawnioną – przez inspektora sądowego na zarządzenie referendarza sądowego. Upoważnienie referendarza sądowego do wydawania zarządzeń wzywających stronę postępowania do uzupełnienia braków formalnych pism procesowych wynika z art. 49 § 1 P.p.s.a. ("jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej") w związku z art. 49 § 4 P.p.s.a. (czynności, o których mowa w § 1 i 2, może wykonywać referendarz sądowy"). Powyższa kompetencja referendarza sądowego znajduje dodatkowe potwierdzenie w § 57 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. – Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1177), zgodnie z którym "w razie wniesienia skargi kasacyjnej lub zażalenia przewodniczący wydziału orzeczniczego bada, czy środek odwoławczy odpowiada wymaganiom formalnym oraz czy został uiszczony wpis, a w razie potrzeby wzywa do usunięcia braków formalnych lub uiszczenia wpisu. Przewodniczący wydziału orzeczniczego może powierzyć referendarzowi sądowemu ustalenie, czy środek odwoławczy czyni zadość wymaganiom formalnym, a w razie potrzeby wezwanie do usunięcia braków formalnych". Ponadto, odpisów zarządzeń referendarza sądowego (podobnie jak przewodniczącego), w tym tych dotyczących wezwania do usunięcia braków formalnych pism procesowych, nie doręcza się stronom. Doręczane jest jedynie wezwanie, w którym osoba je kierująca (pracownik sekretariatu właściwego wydziału sądu) powołuje się na treść konkretnego zarządzenia referendarza sądowego. W aktach niniejszej sprawy na karcie 58 znajduje się zarządzenie referendarza sądowego z dnia 11 maja 2016 r. w przedmiocie wezwania adw. A. B. do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej, a inspektor sądowy prawidłowo wykonał polecenie zawarte w tym zarządzeniu, kierując do adw. A. B. wezwanie o treści odpowiadającej treści zarządzenia referendarza sądowego (karta 61). Rozpoznając ponownie sprawę WSA w Lublinie rozważy, jaką skuteczność ma zawarty w zażaleniu S. K. (sporządzonym przez adw. A. B.) wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.