II GZ 116/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3389/15 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 3389/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w sprawie ze skargi E. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w wysokości 24000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji podał, że E. P. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] czerwca 2015 r. zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania z uwagi na to, że kwota nałożonej kary, tj. 24000 zł przekracza jej obecne możliwości finansowe, gdyż boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi. Skarżąca z uwagi na upływ czasu utraciła zezwolenie na prowadzenie działalności hazardowej i nie uzyskuje zysków z tej działalności. Sąd I instancji, odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, stwierdził, że skarżąca powołała się niezwykle ogólnie na wyrządzenie jej znacznej szkody majątkowej, związanej również z utratą zezwolenia na prowadzenie działalności gospodarczej. Ponadto Sąd I instancji podniósł, że fakt przyznania skarżącej w niniejszej sprawie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych nie ma istotnego znaczenia dla oceny zasadności wniosku o wstrzymanie. Przesłanki przyznania prawa pomocy nie są bowiem tożsame z przesłankami uzasadniającymi wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega ocenie w kontekście spełnienia przesłanek, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a., zaś wstrzymanie wykonania decyzji lub aktu uzasadniać mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki w rozumieniu przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., a nie sama aktualna sytuacja majątkowa, w której znajduje się strona. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła E. P., wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, a w razie przekazania do ponownego rozpoznania o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. Zaskarżonemu postanowieniu postawiła zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez błędne przyjęcie, że okoliczności dotyczące skarżącej nie uprawdopodobniają przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej, podczas gdy Sąd z urzędu zna sytuację majątkową skarżącej, bowiem skierowała ona łącznie kilkanaście skarg w związku z działalnością dotyczącą urządzania gier na automatach poza kasynem gry, w których to sprawach przedstawiła dokumenty wskazujące na jej trudną sytuację finansową, co doprowadziło do zwolnienia jej od opłat sądowych. Zatem, jeśli Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uznał, że skarżąca nie jest w stanie ponieść opłat sądowych w wysokości kilku tysięcy złotych, to prowadzenie przeciwko niej egzekucji kary finansowej opiewającej na łączną kwotę blisko 200.000 zł jest całkowicie bezprzedmiotowe, a zatem istnieje obawa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca powołała się na argumenty zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności podniosła, że nałożona kara finansowa przewyższa możliwości prowadzonej działalności gospodarczej strony. Skutkiem wydanych decyzji było nałożenie kary oraz zarekwirowanie przez organy celne automatu zręcznościowego, co uniemożliwiło prowadzenie przez skarżącą działalności gospodarczej. W konsekwencji działalność ta przestała z biegiem czasu przynosić zyski, które mogłyby pokrywać bieżące wydatki życia codziennego. Wspomniane czynności organów celnych stanowią istotne i rzeczywiste niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody dla skarżącej, jak i dla jej małoletniej córki. Ponadto, w sytuacji odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu skarżącej, bowiem nie ulega wątpliwości, że w wyniku wydanych decyzji poziom życia pani E. P. należy aktualnie określić jako egzystencję na najniższym poziomie. Bardzo złą sytuację finansową strony potwierdzają dokumenty znajdujące się w aktach sprawy. Następnie podniosła zarzuty dotyczące prawidłowości decyzji nakładającej na nią karę pieniężną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd, oceniając zasadność zastosowania ochrony tymczasowej, bada wyłącznie, czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Oznacza to, że strona skarżąca zgłaszająca wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności winna wykazać istnienie prawdopodobieństwa doznania znacznej szkody lub wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków jego wykonania. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest w stosunku do wnioskodawcy zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie podkreślał, że ogólnikowe twierdzenia o możliwości wyrządzenia znacznej szkody bądź wystąpienia trudnych do odwrócenia skutków nie są wystarczające dla wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącej, to na niej spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonana przez Sąd I instancji ocena wystąpienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, bowiem skarżąca nie uprawdopodobniła występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczności. Przede wszystkim podkreślić należy, że Sąd pierwszej instancji badając wniosek skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. słusznie odmówił uwzględnienia tego wniosku z uwagi na całkowicie oderwane od realiów sprawy twierdzenia zawarte w uzasadnieniu wniosku. Pełnomocnik skarżącej argumentację wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej oparł na twierdzeniu, że kara finansowa przewyższa możliwości finansowe spółki, która boryka się ze stałym spadkiem dochodów i trudnościami finansowymi, zaś wykonanie kary doprowadzi do utraty płynności finansowej przez spółkę i możliwości realizacji zobowiązań pracowniczych. Powyższe argumenty nie mogły odnieść skutku, gdyż E. P. jest osobą fizyczną. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji został w ogóle pozbawiony możliwości oceny, czy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak już podkreślono, Sąd, podejmując rozstrzygnięcie, musi opierać się na jakimś materiale pozwalającym zająć stanowisko co do zaistnienia przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że znajdujące się w aktach sprawy dokumenty obrazujące trudną sytuację materialną skarżącej mogą zostać uznane za wystarczające do dokonania przez Sąd I instancji oceny zasadności wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy podkreślić, że trudna sytuacja materialna nie jest sama w sobie przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Nie można utożsamiać przesłanek do przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., z przesłankami, na podstawie których sąd może orzec o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. W przypadku prawa pomocy sąd wydaje pozytywne rozstrzygnięcie dla strony, która znajduje się w takiej sytuacji finansowej, że w razie braku zwolnienia od kosztów sądowych nie mogłaby skorzystać z konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. Dlatego też podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania w danej sprawie. Natomiast w przypadku wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu ubiegający się o takie wstrzymanie powinien uzasadnić, dlaczego uważa, że wykonanie zaskarżonego aktu narazi go na znaczną szkodę lub niebezpieczeństwo trudnych do odwrócenia skutków. Wykonanie decyzji zobowiązującej do zwrotu środków finansowych zawsze będzie wywierało określone skutki finansowe dla strony. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami wykonania decyzji, lecz jedynie przed takimi, które nie mogłyby zostać odwrócone przez ewentualne wygranie sporu sądowego. Tylko niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków stanowi przesłankę umożliwiającą skorzystanie z instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie przedstawiła okoliczności wykazujących, że takie niebezpieczeństwo w niniejszej sprawie zachodzi. W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżąca nie wykazała, iż w jej przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zażalenie nie zasługiwało zatem na uwzględnienie. Odnosząc się z kolei do zarzutów dotyczących prawidłowości wydania zaskarżonej decyzji oraz wniosku pełnomocnika skarżącej o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej, należy podkreślić, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając zażalenie strony, badał jedynie prawidłowość rozpoznania przez Sąd I instancji, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Prawidłowość wydania tej decyzji nie jest natomiast przedmiotem badania Sądu na tym etapie postępowania. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.