I OSK 1677/16
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2018-06-28
Skład orzekający: Małgorzata Pocztarek, Jan Paweł Tarno, Ewa Kręcichwost – Durchowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy roszczenie policjanta o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby uległo przedawnieniu, jeśli pierwszy wniosek o wypłatę został złożony przed zwolnieniem ze służby, a kolejny po upływie terminu przedawnienia?Ratio decidendi
Roszczenie policjanta o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby nie uległo przedawnieniu, ponieważ pierwszy wniosek o wypłatę został złożony przed zwolnieniem ze służby, co przerwało bieg terminu przedawnienia. Fakt złożenia przez policjanta oryginału zaświadczenia potwierdzającego nadgodziny dopiero po upływie terminu przedawnienia jest nieistotny dla oceny, czy doszło do przedawnienia roszczenia.Stan faktyczny
Policjant W.H. złożył wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby. Organy administracyjne i sąd pierwszej instancji uznały roszczenie za przedawnione, ponieważ pierwszy wniosek o wypłatę został złożony po upływie 3-letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia zwolnienia ze służby. Policjant twierdził, że złożył pierwszy wniosek jeszcze przed zwolnieniem ze służby, co przerwało bieg przedawnienia. Sprawa dotyczyła 60 godzin nadliczbowych z 2001 roku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Rejonowego Policji.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Ewa Kręcichwost – Durchowska Protokolant starszy asystent sędziego Marcin Rączka po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.H. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Wa 1006/15 w sprawie ze skargi W.H. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...]z dnia [...]marca 2015 r. nr [...].
Wyrokiem z dnia 18 lutego 2016 r. o sygn. akt II SA/Wa 1006/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.H. na decyzję Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]maja 2015 r. nr [...]w przedmiocie odmowy przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby.
Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że rozkazem personalnym z dnia [...]marca 2006 r. Komendant Rejonowy Policji [...]zawiesił policjanta W.H. w czynnościach służbowych od dnia 9 marca 2006 r. do dnia 8 czerwca 2006 r. Na mocy rozkazu personalnego z dnia [...]maja 2006 r. wymienionemu przedłużono okres zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego. Komendant Rejonowy Policji [...]rozkazem personalnym z dnia [...]sierpnia 2008 r. zwolnił policjanta ze służby w Policji z dniem 16 sierpnia 2008 r. w związku z pisemnym zgłoszeniem wystąpienia ze służby - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji.
Wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 r. W.H. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...]I z prośbą o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy oraz za czas służby przepracowany ponad normę za cały okres służby. Do wniosku dołączył m. in. kopię zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001 r., z którego wynika, iż W.H., wówczas policjant [...], zgodnie z ewidencją na dzień 28 grudnia 2001 r. posiada nadpracowanych 60 godzin oraz kopię zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r. stwierdzającego, iż wymieniony, pełniąc służbę w Referacie [...], w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2005 r. nadpracował 109 godzin (oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r. znajduje się w archiwalnych aktach osobowych zainteresowanego). Nadto pismem z dnia 25 lipca 2014 r. zainteresowany sprostował wniosek wskazując, iż wystąpił o wypłatę ekwiwalentu za wszystkie niewykorzystane urlopy, nie tylko wypoczynkowe, ale również dodatkowy urlop szkoleniowy za okres studiów cywilnych.
Zagadnienie wypłaty należności z tytułu ekwiwalentu za urlopy wypoczynkowe zostały załatwione ostateczną decyzją Komendanta Stołecznego Policji z dnia [...]listopada 2014 r., utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Rejonowego Policji [...]z dnia 10 września 2014 r. o odmowie wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy za rok 2005 w wymiarze 6 dni, za rok 2007 w wymiarze 26 dni oraz za rok 2008 w wymiarze 26 dni. Skarga W.H. na powyższe rozstrzygnięcia została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lipca 2015 r. sygn. akt II SA/Wa 2299/14.
Organ pierwszej instancji decyzją z dnia 19 marca 2015 r. przyznał W.H. prawo do rekompensaty pieniężnej za 109 godzin przepracowanych ponad ustawową normę w okresie od dnia 1 września do dnia 31 grudnia 2005 r., w oparciu o znajdujący się w aktach osobowych wymienionego oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r.
Natomiast zagadnienie ekwiwalentu za czas służby w rozmiarze 60 godzin przepracowany ponad normę stanowiło przedmiot niniejszej sprawy.
Komendant Rejonowy Policji [...]decyzją z dnia [...]września 2014 r. odmówił przyznania rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby. Decyzja ta została uchylona decyzją Komendanta Stołecznego Policji, z dnia [...]listopada 2014 r. z uwagi na brak wyczerpującego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji całego materiału dowodowego.
Komendant Rejonowy Policji [...], realizując wytyczne organu drugiej instancji ustalił, iż raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. wymieniony zwrócił się o zwolnienie ze służby, a ponadto wystąpił o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane ponad normatywny czas służby w referacie [...]. Poza tym, w tychże aktach osobowych ujawniono oryginał zaświadczenia z dnia 11 sierpnia 2008 r., wystawionego przez kierownika Referatu [...] o przepracowaniu przez W.H.w okresie od 1 września do 31 grudnia 2005 r. 109 godzin ponad normę.
W.H. przedstawił oryginał zaświadczenia wystawione przez specjalistę Referatu [...]z dnia 28 grudnia 2001 r., z którego wynika, że zgodnie z ewidencją, na dzień 28 grudnia 2001 r. posiada 60 nadgodzin. Ponadto wskazał, iż z uwagi na zawieszenie w czynnościach służbowych w okresie od dnia 9 marca 2006 r. do dnia 16 sierpnia 2008 r. nie przyznano mu czasu wolnego od służby w zamian za godziny przepracowane ponad normę.
Przeprowadzono kwerendę materiałów archiwalnych za okres od dnia 1 stycznia 2002 r. do dnia 8 marca 2006 roku, na okoliczność czy w powyższym okresie, poprzedzającym zawieszenie w czynnościach służbowych, zainteresowany rozliczył nadpracowane godziny w [...]w ilości 60 godzin. Z notatki urzędowej z dnia 30 grudnia 2014 r. z powyższej kwerendy sporządzonej przez pracownika Wydziału Ogólnego Komendy [...]wynika, iż w wyniku kwerendy wytypowano materiały z następujących spisów: 754/13, 14; 770/1, 2; 791/4; 792/3; 826/1; 828/2; 830/3, 4, 5; 837/4, 5; 871/2; 872/10; 889/8, które zawierały klasyfikacje: 1600 - ewidencja obecności i wyjść w godzinach pracy i 1602 - czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy, grafiki. Jednakże wymienione materiały zostały wybrakowane, z uwagi na okres przechowywania dokumentacji niearchiwalnej kat. B opatrzonej powyższą klasyfikacją, protokołami nr: 40, 41, 42, 43, 44, 47, 49.
Z protokołu przesłuchania W.H. z dnia 19 stycznia 2015 r. wynika, iż przed przeniesieniem do pełnienia dalszej służby w Komisariacie Policji Warszawa [...]nie mógł odebrać nadpracowanych w Wydziale [...]60 godzin.
Zainteresowany wniósł o przesłuchanie świadków na okoliczność posiadanych do odbioru godzin przepracowanych ponad normę. Z materiałów sprawy wynika, że w powyższej sprawie przesłuchano czterech świadków. O każdym przesłuchaniu wymieniony był informowany telefonicznie, o czym świadczą sporządzone na tę okoliczność pismo z dnia 8 stycznia 2015 r. i notatki służbowe z dni 20 stycznia, 30 stycznia i 4 lutego 2015 r.
Świadek D.Z. w dniu 21 stycznia 2015 r. zeznał, iż z uwagi na upływ czasu nie przypomina sobie w ogóle osoby W.H., jak również nie pamięta, aby wymieniony przedkładał mu zaświadczenie o nadgodzinach, czy też występował raportem o ich odbiór.
Świadek R.R. w dniu 30 stycznia 2015 r. zeznał, iż w lutym 2008 r. został kierownikiem Referatu [...], ale nie przypomina sobie, aby W.H. był jego podwładnym, z uwagi na częstą rotację wśród policjantów. Po okazaniu świadkowi kopii zaświadczenia o nadpracowanych przez wymienionego godzinach w ilości 109, świadek zeznał, iż wystawił i podpisał to zaświadczenie. Dodał, że gdyby W.H. przedłożył przełożonym zaświadczenie o 60 nadpracowanych godzinach, zostałoby ono od niego odebrane celem uwzględnienia w grafikach służby, wobec czego nie posiadałby jego oryginału. Taka była praktyka.
W dniu 5 lutego 2015 r. przesłuchano świadka Z.S., który zeznał, że pamięta W.H., jednak nie pamięta, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2001 r. i aby odbierał nadpracowane godziny.
Świadek A.D. w dniu 5 lutego 2015 r. zeznał, iż w przeszłości pełnił służbę z W.H. Nie przypomina sobie jednak, aby wymieniony okazywał mu zaświadczenie z dnia 28 grudnia 2001 r., nie pamięta również, aby zwracał się o udzielenie czasu wolnego w zamian za czas służby przepracowany ponad normę. Po okazaniu świadkowi w trakcie przesłuchania zaświadczenia z dnia 28 lutego 2001 r. zeznał, iż wcześniej go nie widział. Zeznał natomiast, iż praktyka odnośnie wydawanych zaświadczeń o nadgodzinach była taka, że odbierano je od policjantów i uwzględniano w ewidencji czasu służby.
W piśmie z Wydziału Ochrony Informacji Niejawnych i Archiwum KSP z dnia 18 lutego 2015 r. wskazano, że po przeprowadzeniu kwerendy materiałów nie odnaleziono dokumentacji, na podstawie której można byłoby potwierdzić, że W.H. nadpracował w okresie od 1 kwietnia 1999 r. do 31 grudnia 2001 r. 60 godzin służby. Jednocześnie poinformowano, iż dokumentacja Wydziału Patrolowo - Interwencyjnego KSP za lata 1999 - 2001, tj. listy obecności (1600 B-2), okresowe zestawienia o stanie dyscypliny (1601 B-2), czas pracy oraz służby ponad obowiązujące normy (1602 B-2), notatniki służbowe wymienionego (5148 B-3), organizacja służby (5100 B-5) - została wybrakowana zgodnie z obowiązującymi przepisami - protokołami brakowania nr 9, 10, 11, 15, 16, 17. 20, 346, 395, 397, 398, 405, 409, 410, 412, 414, 418, 419, 4250, 422, 437, 478.
Ze znajdującej się w materiałach sprawy notatki służbowej z dnia 12 marca 2015 r. sporządzonej przez pracownika Zespołu do spraw Kadr i Szkolenia Wydziału Ogólnego Komendy Rejonowej Policji [...]wynika, że dokonano kwerendy archiwalnych akt osobowych wymienionego, która dała negatywny wynik odnośnie oświadczeń woli skarżącego w przedmiocie udzielenia czasu wolnego od służby z tytułu godzin przepracowanych ponad ustawową normę. W aktach nie odnaleziono zaświadczenia (ani jego kopii) z dnia 28 grudnia 2001 r. wystawionego przez specjalistę Referatu [...]w sprawie nadpracowanych na dzień 28 grudnia 2001 r. 60 godzin. W notatce zawarto m. in. informację, iż raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. sierż. szt. W.H. zwrócił się z prośbą do Komendanta Rejonowego Policji [...]o zwolnienie ze służby w Policji z dniem 16 sierpnia 2008 r. oraz wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie patrolowo - interwencyjnym (strona 149 akt osobowych). Przedmiotowy raport został przez Komendanta rozpatrzony pozytywnie.
W tym stanie faktycznym, Komendant Rejonowy Policji [...]decyzją z dnia 19 marca 2015 r. odmówił W.H. przyznania rekompensaty pieniężnej za czas służby przekraczający normę w ilości 60 godzin w okresie pełnienia służby w Wydziale [...]. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż skarżący wystąpił o przyznanie rekompensaty pieniężnej za czas służby przepracowany ponad normę w ilości 60 godzin wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 roku, a zatem po upływie 3 letniego okresu przedawnienia roszczenia, który rozpoczął swój bieg z dniem zwolnienia wymienionego ze służby, tj. z dniem 16 sierpnia 2008 r. i upłynął z dniem 16 sierpnia 2011 r.
W.H. odwołał się do Komendanta Stołecznego Policji, który decyzją z dnia 11 maja 2015 r., utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
Komendant Stołeczny Policji wskazał na art. 114 ust. 1 pkt 2 , art. 33 ust. 2, 3 i 4 ustawy o Policji oraz na treść § 8 rozporządzeniu MSWiA z dnia 18 października 2001 roku w sprawie rozkładu czasu służby policjantów (Dz. U. Nr 131, poz. 1471 ze zm.). i podkreślił, iż decydujący w sprawie jest art. 107 ustawy o Policji, ustanawiający 3 letni termin, zgodnie z którym roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu. Bezspornym jest fakt, iż po raz pierwszy od dnia zwolnienia ze służby, strona wystąpiła z roszczeniem o wypłatę rekompensaty pieniężnej za wskazane 60 nadpracowanych godzin wnioskiem z dnia 24 czerwca 2014 r., dołączając do niego kopię zaświadczenia wydanego sierż. szt. W.H. w dniu 28 grudnia 2001 r. i potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu. Posiadał go jedynie skarżący i przesłał go na prośbę organu dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, organ uznał, iż wymieniony złożył wniosek o wypłatę powyższego ekwiwalentu po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. Roszczenie o wypłatę rekompensaty pieniężnej stało się wymagalne z dniem zwolnienia skarżącego ze służby w Policji, tj. z dniem 16 sierpnia 2008 r. i upłynęło z dniem 16 sierpnia 2011 r. Wobec powyższego, roszczenie strony zawarte we wniosku z dnia 24 czerwca 2014 r. należy uznać za przedawnione.
Ustosunkowując się do zarzutu odwołania, dotyczącego naruszenia zasady czynnego udziału strony w toczącym się postępowaniu i prawa wypowiadania się co do zebranych dowodów, w oparciu o art. 10 § 1 Kpa, Komendant Stołeczny Policji wskazał na wymianę pism pomiędzy stroną a organem pierwszej instancji w kontrolowanym postępowaniu oraz na pisma i notatki służbowe, z których wynika informowanie strony o podejmowanych czynnościach procesowych przez organ pierwszej instancji. Z materiałów sprawy wynika jednak, że skarżący z własnej woli nie uczestniczył w żadnym z czterech przesłuchań świadków. Nie można zatem przyjąć, iż organ pozbawił skarżącego możliwości skorzystania z uprawnienia określonego w cytowanym przepisie.
W.H. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zażądał uchylenia decyzji Komendanta Stołecznego Policji z dnia 11 maja 2015 r. w całości i w razie konieczności uchylenia decyzji organu pierwszej instancji.
W odpowiedzi na skargę Komendant Stołeczny Policji wniósł o jej oddalenie.
Sąd I instancji uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z wnioskiem skarżącego, zwolniono go ze służby w Policji rozkazem personalnym z dnia 6 sierpnia 2008 r. z dniem 16 sierpnia 2008 r. - na podstawie art. 41 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 45 ust. 3 ustawy o Policji. Powyższe obligowało organ do rozliczenia się ze skarżącym, na datę zwolnienia ze służby, w trybie art. 114 ustawy o Policji. Zatem z dniem zwolnienia ze służby – to jest z dniem 16 sierpnia 2008 r. roszczenia wskazane w powyższym przepisie stały się wymagalne. Z tym też dniem rozpoczął bieg termin przedawnienia tych roszczeń.
Uwzględniając treść art. 107 ustawy o Policji, Sąd podał, iż zapoczątkowany tą datą 3 letni termin przedawnienia upłynął z dniem 16 sierpnia 2011 r. Brak jest udokumentowania przerwania tego terminu przez czynności wskazane w art. 107 ust 3 wspomnianego przepisu.
Sąd I instancji podkreślił, iż decydujące jest to, że po zwolnieniu ze służby, pierwszy wniosek w wypłatę przedmiotowego świadczenia (oraz innych świadczeń, nie objętych niniejszą sprawą) skarżący złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014 r., to jest po upływie 3 letniego terminu przedawnienia, liczonego od dnia wymagalności roszczenia. W dniu 24 czerwca 2014 r. skarżący wyjawił także posiadanie dokumentu potwierdzającego przepracowanie ponad normę 60 godzin w Referacie [...]. Oryginał (ani kopia) tego zaświadczenia nie był w posiadaniu organu, co organ wykazał poprzez kwerendę swoich archiwów oraz pośrednio poprzez zeznania świadków i częściowo wyjaśnienia skarżącego (vide uzasadnienie zaskarżonej decyzji i akta postępowania administracyjnego organu pierwszej instancji). Oryginał zaświadczenia posiadał jedynie skarżący i przesyłał go organowi dopiero pismem z dnia 27 grudnia 2014 r. Brak jest w sprawie dowodu na wcześniejsze dysponowanie powyższym dokumentem przez organ. W szczególności skarżący nie wskazuje na wcześniejsze swoje czynności (dokonane po zwolnieniu ze służby i przed upływem terminu przedawnienia), skierowane wprost do organu i zmierzające do wypłaty tego świadczenia.
Zatem w ocenie Sądu, organ ma prawo skutecznie twierdzić, iż roszczenie skarżącego uległo przedawnieniu, a to z tej przyczyny, iż dokumentu potwierdzającego przepracowanie przez skarżącego 60 godzin ponad normę w ogóle nie posiadał. Zatem nie mógł z tej przyczyny uznać roszczenia "z urzędu" w trybie art. 114 ustawy pragmatycznej, w chwili zwolnienia skarżącego ze służby w Policji oraz później do dnia 16 sierpnia 2011 r.
Sąd dodał, że powołanie się przez skarżącego na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 lutego 2010 r. sygn. akt K 1/08 jest o tyle chybione, iż jego treść (a zwłaszcza pkt. 8 wyroku) dotyczy nieco innego zagadnienia, a mianowicie sposobu rozliczania należności w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w chwili zwalniania policjanta ze służby. Trybunał orzekł, iż niezasadne jest ograniczanie, w chwili zwalniania ze służby, wypłaty świadczeń w trybie art. 114 ust. 1 pkt 2 jedynie do ostatnich trzech lat kalendarzowych. Zatem w chwili zwolnienia ze służby w Policji skarżący powinien otrzymać wszystkie świadczenia wskazane w tym przepisie, bez ograniczenia czasowego, które posiadał ten przepis, gdy został on zakwestionowany przez Trybunał Konstytucyjny wspomnianym wyżej wyrokiem. W niniejszej sprawie nie ta jednak kwestia decyduje o rozstrzygnięciu sprawy. Organ bowiem nie kwestionuje prawdziwości przedmiotowego zaświadczenia o przepracowanych 60 nadgodzinach. Decydujące znaczenia ma tu termin wskazany w art. 107 ustawy pragmatycznej, uniemożliwiający uznanie przez organy Policji roszczenia przedawnionego, czyli ujawnionego za późno.
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego złożył W.H., zaskarżając go w całości zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.
1) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 § 1, 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w postępowaniu administracyjnym nie podjęto czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy w skutek niezebrania i nierozpatrzenia całego materiału dowodowego przez nieustalenie czy w sprawie zachodzą przesłanki wynikające z art. 107 ust. 2 ustawy o Policji, których ustalenie mogłoby skutkować nieuwzględnieniem terminu przedawnienia roszczenia wynikającego z art. 107 ust. 1 ustawy o Policji, w szczególności poprzez nieustalenie dlaczego w aktach osobowych skarżącego brak było oryginału/kopii zaświadczenia specjalisty [...]z dnia 28 grudnia 2001 r. o przepracowaniu przez skarżącego 60 godzin ponad normę bądź informacji o przepracowaniu przez skarżącego ww. godzin, czyim obowiązkiem było umieszczenie takiej informacji w aktach osobowych skarżącego, a także czy przełożony skarżącego z KRP [...]wprowadził go w błąd informując, że ponadnormatywne godziny można było uwzględnić tylko w poprzedniej jednostce (KSP), a także czy przełożony skarżącego popełnił błąd odmawiając przyjęcia od skarżącego zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001 r., a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a., oraz art. 107 § 3 k.p.a.;
2) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji nie rozpatrzyły w sposób wyczerpujący całego zgromadzonego materiału dowodowego i w konsekwencji błędnie ustaliły, że skarżący pierwszy wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby w liczbie 60 godzin w Wydziale [...] złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014 r., co skutkowało przedawnieniem ww. roszczenia zgodnie z art. 107 ustawy o Policji, mimo że skarżący raportem z dnia 4 sierpnia 2008 r. wniósł także o "wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za godziny przepracowane w referacie [...]", co zgodnie z wyjaśnieniami skarżącego złożonymi w toku postępowania administracyjnego — stanowiło wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby jednostkach patrolowo-interwencyjnych zarówno Komendy Stołecznej Policji, jak i Komendy-Rejonowej Policji [...], a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 k.p.a.;
3) art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) P.p.s.a. oraz 151 P.p.s.a. w zw. z art. 1 w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 ustawy Prawo ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. poprzez nieprzeprowadzenie przez Sąd wnikliwej kontroli legalności zaskarżonej decyzji, niezastosowanie odpowiednich środków przewidzianych w P.p.s.a. i w konsekwencji oddalenie skargi, w sytuacji gdy w toku postępowania administracyjnego organy obu instancji uniemożliwiły skarżącemu wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a w konsekwencji skarżący został pozbawiony m.in. możliwości wypowiedzenia się co treści zeznań świadka Z. sprzecznych z twierdzeniami skarżącego, a także został pozbawiony możliwości udzielenia organom uszczegóławiających informacji koniecznych dla prawidłowej wykładni oświadczenia woli skarżącego zawartego w raporcie z dnia 4 sierpnia 2008 r. - a tym samym decyzja została wydana z naruszeniem art. 10 § 1 k.p.a.;
4) art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia czy sąd badał, czy podnoszony przez skarżącego problem niezgodności pomiędzy określonymi przepisami ustawy o Policji a Konstytucją jest uzasadniony, a przynajmniej zasługuje na zwrócenie się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego, a jeżeli nie to dlaczego - przez orzeczenie nie poddaje się w we wskazanym zakresie kontroli instancyjnej.
Ponadto skarżący kasacyjnie zarzucił Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
1) art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji poprzez niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie, że organy przy wydaniu decyzji przekroczyły granice uznania i w sposób dowolny nie zastosowały przepisu art. 107 ust 2 ustawy o Policji, mimo, że w sprawie zachodziły przesłanki z niego wynikające;
2) art. 66 ust. 2 i art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. art. 107 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz błędną wykładnie polegające na przyjęciu, iż roszczenie skarżącego o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby uległo przedawnieniu, mimo, że prawidłowa wykładnia art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji prowadzi do wniosku, że to na organie spoczywa obowiązek wypłaty "z urzędu" stosownej rekompensaty, a tym samym ponoszenie przez uprawnionego negatywnych konsekwencji wynikających z przedawnienia roszczenia wobec bezczynności organu jest sprzeczne z normami aktu wyższego.
W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, ewentulanie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Ponadto wniesiono o zwrócenie się przez Naczelny Sąd Administracyjny z pytaniem prawnym de Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie czy art. 107 ust. 1 w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, w zakresie w jakim ustanawia okres przedawnienia uwzględnienia roszczenia rekompensaty za czas wolny od pracy/służby oraz za nabyte konstytucyjnie prawo do urlopu, o którym mowa w art. 66 ust. 2 Konstytucji, jest zgodny z art. 2, 31 ust. 3, 32 ust. 1 i 2, art. 64 ust. 1 i 3 i art. 66 ust. 2 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie z uwagi na to, że podniesione w niej procesowe zarzuty okazały się uzasadnione. Wszystkie one sprowadzają się zasadniczo do jednej kwestii, a mianowicie nie wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy wskutek czego organ ustalił błędny stan faktyczny. Konkretnie chodzi o to, że organy oraz Sąd I instancji ustaliły, że pierwszy wniosek o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby w Wydziale [...] Komendy Stołecznej Policji skarżący złożył dopiero w dniu 24 czerwca 2014r., co skutkowało uznaniem że doszło do przedawnienia roszczenia, podczas w sprawie zaistniała okoliczność uzasadniająca uznanie, że przedawnienie roszczenia nie nastąpiło.
Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
Natomiast stosownie do ust. 3 powyższego przepisu bieg przedawnienia roszczenia z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych przerywa:
1) każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej podległej ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia;
2) uznanie roszczenia.
Jak wynika z akt sprawy raportem z dnia 4 sierpnia 2008r. W.H. zwrócił się o zwolnienie ze służby w Policji w związku z orzeczeniem WKL całkowitej niezdolności do służby. W raporcie skarżący zawarł wniosek o wypłatę należności za nadpracowane godziny. Okoliczność ta jest bezsporna. Potwierdza ją Komendant Rejonowy Policji [...]w decyzji z dnia [...]września 2014r. i Komendant Stołeczny Policji w decyzji z dnia [...]listopada 2014r. Ten ostatni organ w uzasadnieniu decyzji wyraźnie stwierdza na stronie 4, że w niniejszej sprawie nie może być mowy o przedawnieniu roszczenia gdyż strona wystąpiła z wnioskiem o wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za nadgodziny raportem datowanym na dzień 4 sierpnia 2008r.
W tych okolicznościach ustalenie przez organ w toku ponownego rozpoznania sprawy oraz przez Sąd I instancji, że skarżący z wnioskiem o wypłatę należności wystąpił dopiero pismem z dnia 24 czerwca 2014r. pozostaje w oczywistej sprzeczności z materiałami złożonymi do akt sprawy, w oparciu o które organy wcześniej poczyniły zupełnie inne ustalenia. To zaś uzasadnia stawiane wobec Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c P.p.s.a. oraz art. 151 P.p.s.a., art. 141 § 4 P.p.s.a w zw. z art. 7, 77 § 1, 80, 107 3 K.p.a.
W sprawie nie budzi wątpliwości, że wniosek z dnia 24 czerwca 2014r. jest drugim wnioskiem o wypłatę rekompensaty pieniężnej za ponadnormatywny czas służby.
Pierwszy wniosek z dnia 4 sierpnia 2008r., złożony jeszcze przed zwolnieniem ze służby w Policji spowodował, że nie można uznać roszczenia skarżącego za przedawnione.
W sprawie nie ma żadnego znaczenia fakt, że oryginał zaświadczenia z dnia 28 grudnia 2001r. potwierdzającego służbę w ponadnormatywnym czasie, skarżący złożył na żądanie organu dopiero przy piśmie z dnia 27 grudnia 2014r. Okoliczność ta jest nieistotna dla oceny czy w sprawie doszło do przedawnienia roszczenia.
Według art. 33 ust. 1 ustawy czas pełnienia służby policjanta jest określony wymiarem jego obowiązków, z uwzględnieniem prawa do wypoczynku.
Zadania służbowe policjanta powinny być ustalone w sposób pozwalający na ich wykonanie w ramach 40-godzinnego tygodnia służby, w 3-miesięcznym okresie rozliczeniowym ( ust. 2 ).
W zamian za czas służby przekraczający normę określoną w ust. 2 policjantowi udziela się czasu wolnego od służby w tym samym wymiarze albo może mu być przyznana rekompensata pieniężna, o której mowa w art. 13 ust. 4a pkt 1 ( ust. 3 ).
Jak stanowi art. 114 ust. 1 ustawy policjant zwalniany ze służby otrzymuje, z zastrzeżeniem ust. 2-4:
1) odprawę;
2) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielany na podstawie art. 33 ust. 3.
Z powyższego wynika, że w sytuacji gdy roszczenie skarżącego nie uległo przedawnieniu jedyną okolicznością wymagającą przeprowadzenia dowodu w sprawie jest ustalenie w przedmiocie, czy W.H. w zamian za czas służby przekraczający normę określoną w art. 114 ust. 2 ustawy o Policji korzystał z czasu wolnego od służby od dnia 1 stycznia 2002r. do dnia zawieszenia w czynnościach służbowych.
W związku z powyższym także uzasadniony jest zarzut niewłaściwego zastosowania art. 107 ust. 1 ustawy o Policji. Gdy chodzi natomiast o zarzut naruszenia art. 107 ust. 2 to jest on nietrafny, albowiem w sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia. Instytucja o jakiej mowa w przepisie nie znajduje zastosowania w stanie faktycznym niniejszej sprawy.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 P.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok oraz obie decyzje. Do przyznania kosztów zastępstwa procesowego w ramach prawa pomocy udzielonej z urzędu właściwy jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło