I OZ 588/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 971/15 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 971/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek Z. Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z dnia 17 marca 2016 r. skarżący został wezwany do udokumentowania miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny przez nadesłanie kserokopii rachunków i faktur za media, przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, przedłożenia kserokopii decyzji Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu zasiłków dla skarżącego lub członków jego rodziny, podania czy skarżący lub jego żona uzyskują dochód z prac dorywczych lub zleconych a jeśli tak to w jakiej wysokości – w terminie 7 dni pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 31 marca 2016 r., do którego dołączył kserokopię decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] oraz decyzji nr [...]. Pierwsza z nich dotyczyła odmowy przyznania zasiłku okresowego na miesiąc luty i marzec 2016 r., a druga odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup żywności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając wniosek wskazał, że informacje udzielone przez Z. Ś. we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. W związku z powyższym wezwano skarżącego w piśmie z dnia 17 marca 2016 r. o udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem jego rodziny. Skarżący nie nadesłał wymaganych przez sąd dokumentów, w tym rachunków i faktur za media za ostatni okres rozliczeniowy. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że Z. Ś. swoją sytuację majątkową przedstawił w sposób wybiórczy. Skarżący nie złożył niezbędnych wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej i nie udokumentował podnoszonych we wniosku okoliczności. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł Z. Ś. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z. Ś., z uwagi na niewskazanie we wniosku danych o osiąganych dochodach i ponoszonych wydatkach, został wezwany do uzupełnienia formularza oraz przedłożenia dodatkowych dokumentów, które były niezbędne do oceny jego sytuacji majątkowej. Pomimo skutecznego wezwania strona nie przedłożyła żądanych dokumentów. Sąd I instancji zasadnie uznał więc, że wnioskodawca nie wykazał w sposób dostateczny, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Nieuzupełnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy uniemożliwiło w istocie ustalenie sytuacji majątkowej, finansowej i rodzinnej strony w celu zbadania czy zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wniosek Z. Ś. nie mógł być uwzględniony, gdyż wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a.