I OZ 2123/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z.Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 972/15 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 9 lipca 2015 r. nr [..] w przedmiocie zwrotu podania postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 10 listopada 2016 r. sygn. akt III SA/Kr 972/15 oddalił wniosek Z.Ś. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że Z.Ś. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W treści wniosku podał, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami, a na jego majątek składa się mieszkanie o powierzchni 41 m2, które określił jako "norę". Skarżący nie posiada innych nieruchomości, oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 19 sierpnia 2016 r. skarżący został wezwany o złożenie dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych, tj.: udokumentowanie miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, w tym wysokości czynszu, energii elektrycznej, gazu, innych opłat, przedłożenia zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o nadaniu skarżącemu statusu osoby bezrobotnej, oświadczenie czy skarżący uzyskuje dochód z prac dorywczych lub zleconych, a jeśli tak to w jakiej wysokości. W odpowiedzi skarżący nadesłał pismo z dnia 30 sierpnia 2016 r., w którym podał, że nie płaci czynszu, gdyż nie otrzymuje na to środków z pomocy społecznej, nie jest zarejestrowany w PUP w Tarnowie i nie uzyskuje dochodu z prac dorywczych. Do pisma skarżący dołączył kserokopie pierwszych stron decyzji Prezydenta Miasta Tarnowa z dnia 15 lipca 2016 r. nr [..]o odmowie przyznania zasiłku celowego na zakup żywności i nr [..]o odmowie przyznania zasiłku celowego. Oddalając powyższy wniosek, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem strona, pomimo wezwania jej – w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") - do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożyła wymienianych w tym wezwaniu dokumentów, które miałyby urzeczywistniać jej bardzo trudną sytuację materialną. Wojewódzki Sąd Administracyjny podkreślił, że z art. 246 § 1 P.p.s.a. jednoznacznie wynika, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki do jej przyznania. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie stało się przedmiotem zażalenia Z.Ś. do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził on swoje niezadowolenie z rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), natomiast w zakresie częściowym, gdy nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z treści powołanych przepisów wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się on w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, na które powołał się w swym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest zobowiązana złożyć na wezwanie sądu dokumenty źródłowe dotyczące swego stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). Niedopełnienie obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia oraz żądanych dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. W niniejszym postępowaniu Sąd skorzystał z możliwości określonej w art. 255 P.p.s.a. i wezwał wnioskodawcę do przedłożenia odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Należy podkreślić, iż skarżący wezwany do uzupełnienia oświadczenia powinien z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. W interesie strony leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy. Wezwania tego Z.Ś. jednak nie wykonał. Wnioskodawca nie przedstawił niezbędnych informacji oraz dokumentów, które pozwoliłyby na ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej i zdolności finansowych. Brak takich danych uniemożliwił Sądowi I instancji dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny, czy sytuacja majątkowa wnioskodawcy odpowiada przesłankom wymienionym w art. 246 P.p.s.a. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinna być stosowana tylko wobec osób, które w sposób przekonujący wykazały, że spełniają przesłanki do otrzymania pomocy. Nie ma podstaw do uwzględnienia żądania osoby, która nie wykaże, że spełnia warunki do otrzymania wnioskowanego prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w literaturze dotyczącej tego zagadnienia przyjęty został pogląd, podzielany w pełni przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Należy więc uznać, że przedstawione przez skarżącego argumenty w żaden sposób nie mogły wyjaśnić wątpliwości, jakie powstały w toku rozpatrywania jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Należy podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, że strona uniemożliwiła dokonanie wszechstronnej i właściwej oceny jej rzeczywistej sytuacji finansowej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.