II GSK 3326/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia del. WSA Bartłomiej Adamczak (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 24 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Wr 871/15 w sprawie ze skargi B. Spółki z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od B. Spółki z o.o. w K. na rzecz Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu 3.800 (trzy tysiące osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z dnia 24 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Wr 871/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił decyzję Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2015 r. i poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2015 r., które zostały wydane w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej w związku z urządzaniem gier na automatach poza kasynem gry. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia z dnia [...] maja 2015 r. (nr [...]) Naczelnik Urzędu Celnego we Wrocławiu, powołując art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 i art. 90 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm. - dalej: u.g.h. lub ustawa o grach hazardowych), nałożył na B. Sp. z o.o. w K. (dalej "Spółka", "skarżąca") karę pieniężną w wysokości 12.000 zł, w związku z urządzaniem gier na automacie o nazwie H. nr [...] poza kasynem gry. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Dyrektora Izby Celnej we Wrocławiu z dnia [...] lipca 2015 r. (nr [...]). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uwzględniając skargę Spółki stwierdził, że gry na badanym urządzeniu są prowadzone w celach komercyjnych i mają "charakter losowy", co potwierdza protokół z kontroli (podczas której funkcjonariusze celni przeprowadzili eksperyment, tj. odtworzyli możliwości gry na przedmiotowym automacie) oraz opinia biegłego sądowego. Ustalenia te pozwalają na przyjęcie, że gry na badanym urządzeniu są grami na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h. Sąd przyjął za niesporne, że spółka nie legitymuje się ani zezwoleniem na urządzanie gier na automatach o niskich wygranych, wydanym na podstawie poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, które uprawniałoby spółkę do urządzania takich gier na automatach w lokalu, ani też koncesją na prowadzenie kasyna gry. Powyższe, w ocenie Sądu, czyniło zasadnym wymierzenie skarżącej kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h., za nielegalne urządzanie gier hazardowych bez koncesji lub bez wymaganej rejestracji automatu. Tymczasem organy dokonały nieprawidłowej kwalifikacji deliktu do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., dotyczącego urządzania gier na automacie poza kasynem gry. Kara, o której mowa w tym przepisie dotyczy urządzającego gry legalnie, lecz z naruszeniem warunków prowadzenia działalności w tym zakresie. W ocenie Sądu stwierdzone uchybienie miało wpływ na wynik sprawy, gdyż konieczne jest ustalenie wysokości kary odpowiadającej treści art. 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. W podstawie prawnej wyroku powołano art. 134 § 1 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - dalej jako: "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Celnej we Wrocławiu zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu: I. naruszenie przepisów prawa procesowego (art 174 pkt 2 p.p.s.a.), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1/ art 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art 151 p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w wyniku uznania, że decyzja organu została wydana z naruszeniem prawa materialnego, a mianowicie w oparciu o art 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h., który w ocenie Sądu nie miał zastosowania, podczas gdy należało orzec o oddaleniu skargi z uwagi na to, że wydając decyzję w niniejszej sprawie organy prawidłowo rozstrzygnęły, że podstawą prawną w przedmiotowej sprawie jest art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. 2/ art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 141 § 4 i art. 145 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. poprzez uznanie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegającym na nieprzeprowadzeniu przez organ postępowania wyjaśniającego i w zakresie wysokości uzyskiwanego przez stronę skarżącą przychodu z urządzanej przez nią gry na automatach, które to ustalenia, przy zmianie kwalifikacji materialnoprawnej, są niezbędne, podczas gdy do takiego uchybienia nie doszło, albowiem materialnoprawną podstawą w spornej sprawie były art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., dla zastosowania których zbędnym jest ustalenie wysokości osiągniętego przez stronę skarżącą przychodu z urządzania gry. II. naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), tj.: 1/ art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że przepis ten dotyczy wyłącznie przypadków, gdy podmiot urządzający gry działa legalnie, tj. na podstawie koncesji, zezwolenia, zgłoszenia, rejestracji, o których mowa w art. 6 ust. 1-3, art. 7 ust. 1-2 i art. 2 u.g.h., gdy z treści tego przepisu, jego celu oraz wykładni systemowej wynika, że przepis ten dotyczy wszystkich przypadków urządzania gier na automatach poza kasynem gry, bez względu na legalność działania przez urządzającego gry, a wyłącznym kryterium przewidzianym przez ustawodawcę w tym przepisie jest rodzaj działalności - urządzanie gier na automatach oraz miejsce urządzania gier - poza kasynem. 2/ art 89 ust. 1 pkt 1 w zw. z art 89 ust. 2 pkt 1 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że podmiot działający nielegalnie, tj. bez koncesji, zezwolenia, zgłoszenia czy rejestracji, który urządza gry na automatach poza kasynem kwalifikuje się wyłącznie do unormowania art 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. a nie do art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., podczas, gdy w przypadku urządzania gry na automatach poza kasynem gry ma zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jako przepis lex specialis w stosunku do przepisu art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. Podnosząc te zarzuty skarżący organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o zasądzenie od strony skarżącej na rzecz organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozpoznawana skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji uchylający decyzje organów obu instancji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Przyjmując, że kontrolowane decyzje naruszają prawo materialne, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. przez jego zastosowanie i art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. przez jego niezastosowanie - Sąd I instancji jednocześnie przesądził, że wnosząca skargę Spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a gry te były grami na automatach w rozumieniu ustawy o grach hazardowych. Wskazane powyżej istotne okoliczności faktyczne skutkowały nałożeniem przez właściwy organ na skarżącą Spółkę kary pieniężnej w oparciu o art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Przepis ten stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że powołana przez organ podstawa prawna nałożenia kary była prawidłowa, a pogląd Sądu I instancji, że w opisanym stanie faktycznym powinien mieć zastosowanie art. 89 ust. 1 pkt 1 u.g.h. jest nieuprawniony. Zauważa przy tym, że zajęte przez Sąd I instancji stanowisko było prezentowane, acz niejednolicie w orzecznictwie sądów administracyjnych. W związku z pojawieniem się rozbieżności w orzecznictwie Prezes Naczelnego Administracyjnego wystąpił z wnioskiem o podjęcie w składzie siedmiu sędziów uchwały wyjaśniającej obejmującej m.in. zagadnienie "czy urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez koncesji i wymaganej rejestracji automatu podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych, czy też karze pieniężnej przewidzianej w art. 89 ust. 1 pkt 2 tej ustawy". Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 16 maja 2016 r. w sprawie o sygn. akt II GPS 1/16 w składzie siedmiu sędziów podjął uchwałę, stanowiącą w punkcie 2., że "urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych". Uchwałą tą skład orzekający jest związany mocą art. 269 § 1 p.p.s.a. Powołany przepis nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zawartym w uchwale i przyjmować wykładni prawa odmiennej od tej, która została przyjęta przez skład poszerzony Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II GSK 1518/14; publ.: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji za usprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej obejmujące naruszenie art. 89 ust. 1 pkt 1 i 2 u.g.h. poprzez błędną ich wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe ich zastosowanie. Natomiast za nieusprawiedliwione należało uznać zarzuty skargi kasacyjnej organu postawione w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Zarzucanie Sądowi I instancji naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. jest niezrozumiałe w sytuacji, gdy w podstawie prawnej zaskarżonego wyroku powołano art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a jednoznaczny wywód prawny przeprowadzony w jego uzasadnieniu wskazuje, że jedyną przyczyną uchylenia decyzji było naruszenie prawa materialnego. Jednakże oparcie skargi kasacyjnej na usprawiedliwionych zarzutach naruszenia prawa materialnego obligowało Naczelny Sąd Administracyjny do uchylenia zaskarżonego wyroku. Jednocześnie uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona w rozumieniu art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę Spółki. Jak już bowiem wcześniej wskazano istotne elementy stanu faktycznego, niezakwestionowane w postępowaniu kasacyjnym, uprawniały do przyjęcia, że Spółka urządzała gry na automatach poza kasynem gry, a tym samym podlegała sankcji administracyjnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Wysokość nałożonej kary odpowiada treści art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. i art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 2 pkt 5 oraz § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), orzekł jak w sentencji.