I OSK 567/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-01-15
Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Jan Paweł Tarno, Mariusz Kotulski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości poprzez udzielenie zezwolenia na założenie i przeprowadzenie sieci kanalizacji sanitarnej może nastąpić, gdy planowana inwestycja nie jest wprost ujęta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, a jedynie dopuszczalna na podstawie ogólnych zapisów planu?Ratio decidendi
Ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wymaga, aby planowana inwestycja celu publicznego była precyzyjnie określona w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wskazując jej przebieg po konkretnej nieruchomości. Ogólne dopuszczenie możliwości prowadzenia sieci poza liniami regulacyjnymi ulic nie jest wystarczające do wydania decyzji ograniczającej prawo własności, gdyż władztwo planistyczne przysługuje wyłącznie gminie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej L.G. od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił jego skargę na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości L.G. w celu założenia sieci kanalizacji sanitarnej. Prezydent Miasta zezwolił A. Sp. z o.o. na przeprowadzenie sieci przez działkę L.G., nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na zgodność z planem miejscowym i cel publiczny. WSA w Lublinie oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. L.G. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA, zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądził od Wojewody na rzecz L.G. zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski (spr.) Protokolant sekretarz sądowy J.O. po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej L.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 84/16 w sprawie ze skargi L.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości 1. uchyla zaskarżony wyrok, zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] października 2015 r. znak [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz L.G. kwotę 1557 (tysiąc pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wyrokiem z dnia 27 września 2016 r. sygn. akt II SA/Lu 84/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę L.G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. nr [...] w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości
U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.
Prezydent Miasta [...] , dalej jako "Prezydent Miasta", decyzją z dnia [...] października 2015 r., znak: [...] ograniczył sposób korzystania z części nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. [...] ha, stanowiącej własność L.G. poprzez udzielenie zezwolenia A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na założenie i przeprowadzanie przez ww. nieruchomość sieci kanalizacji sanitarnej. Decyzji tej nadany został rygor natychmiastowej wykonalności.
Od tej decyzji L.G. wniósł odwołanie, a Wojewoda [...], dalej jako "Wojewoda", decyzją z dnia [...] stycznia 2016 r. powołując się m.in. na art. 112 oraz art.124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2015 r., poz. 782 ze zm.), dalej jako "u.g.n.", utrzymał ją w mocy.
W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie ograniczenie sposobu korzystania w stosunku do części działki nr [...], nastąpiło na wniosek A. Sp. z o.o. z dnia [...] lipca 2015 r. We wniosku tym wyjaśniono, że po wybudowaniu przedmiotowa sieć zostanie przekazana na rzecz MPWiK. Ponadto podniesiono, że trasa planowanej sieci została zaprojektowana w sposób jak najmniej ingerujący w prawo własności działki nr [...]. Inwestycja ta jest niezbędna dla zapewnienia odbioru ścieków z planowanego do realizacji budynku mieszkalnego, pozwoli również na przyłączenie przedmiotowej nieruchomości do sieci miejskiej na koszt wnioskodawcy, a tym samym wpłynie na podniesienie komfortu życia mieszkańców. Uzyskanie zgody na wejście na przedmiotową nieruchomość jest warunkiem realizacji całej inwestycji o istotnym znaczeniu lokalnym, służącej określonej zbiorowości. Jednocześnie wniesiono o nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w myśl art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. 2016 poz. 23 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", uzasadniając ważnym interesem społecznym. Do wniosku załączono dokumentację z przebiegu rokowań z właścicielem o dobrowolne udostępnienie nieruchomości, ze wskazaniem, że nie osiągnięto porozumienia. Przedmiotowa inwestycja zlokalizowana miała być na obszarze objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego część II, zatwierdzonym Uchwałą Nr [...] Rady Miejskiej w [...] z dnia [...] września 2002 r. (Dz. Urz. Woj. [...][...]), a planowana sieć kanalizacji sanitarnej została zaprojektowana w terenie zabudowy mieszkaniowej, oznaczonej symbolem "M3". Wskazano, że przebieg sieci kanalizacji sanitarnej poza pasem planowanego ciągu komunikacji pieszo-jezdnej oznaczonego symbolem KX1 nie spełnia ustaleń zawartych w § 16 tekstu planu, ale dopuszczalny jest on na podstawie ustaleń § 17, w którym "dopuszcza się w przypadkach koniecznych możliwość prowadzenia sieci poza liniami regulacyjnymi ulic oraz ciągów technicznych infrastruktury pod warunkiem spełnienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami". Organy uznały zatem, że przebieg przedmiotowej inwestycji liniowej jest zgodny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Po przeprowadzeniu postępowania uzupełniającego organ odwoławczy ponadto wskazał, że projektowany przebieg planowanej na działce nr [...] inwestycji - trasy kanalizacji sanitarnej jest najmniej ingerujący w prawo własności tej działki i nie jest możliwe przeprowadzenie sieci inną trasą. Nadto w ciągu pieszo-jezdnym KX1, którą to lokalizację sieci wskazuje właściciel przedmiotowej działki, już istnieją: sieć wodociągowa oraz dwie sieci kanalizacji teletechnicznej, przez co niemożliwe jest umiejscowienie w nim dodatkowej kanalizacji. Po stronie południowej ciągu pieszo- jezdnego KX1 tj. na działce nr [...] występuje zbyt stroma skarpa, przy której posadowiono budynek mieszkalny wielorodzinny i jakikolwiek wykop zagrażałby posadowieniu tegoż budynku. Ponadto wspomniane wyżej wytyczne MPWiK zabraniają lokalizacji sieci kanalizacji w skarpach, jak również nakazują prowadzenie trasy sieci kanalizacji sanitarnej zachowując przebieg równoległy do już istniejącego uzbrojenia, a lokalizację przedmiotowej sieci na działkach nr: [...][...][...][...], zaś trasę sieci maksymalnie przysunięto do ogrodzenia działki nr [...], usuwając przy tym drzewo oraz zmieniając lokalizację istniejącego zbiornika na ścieki, obsługującego budynek na tej działce. Nadto w ocenie organu odwoławczego realizacja budowy sieci kanalizacji sanitarnej stanowi cel publiczny o znaczeniu lokalnym (gminnym), przewidziany w art. 6 pkt 2 u.g.n. zwłaszcza, że własność sieci po wybudowaniu stanowić będzie własność MPWiK [...].
Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniósł L.G., a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA) wskazanym na wstępie wyrokiem uznał, że zarzuty i argumenty w niej zawarte nie podważają legalności zaskarżonej decyzji i dlatego ją oddalił.
Sąd I instancji wskazał na treść art. 124 ust. 1 u.g.n., który pozwala na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, przy zachowaniu wskazanych w nim przesłanek. Przy czym uprawnienie organu administracyjnego do ograniczenia prawa właściciela ma charakter wyjątkowy. Sąd I instancji podzielił stanowisko organów, że przedmiotowa inwestycja umożliwi także dostawę wody i odbiór ścieków innym mieszkańcom w tym rejonie – niesie więc ona ze sobą liczne korzyści społeczne, gospodarcze i ekonomiczne. Przy czym wskazał, że zgodnie z art. 6 pkt 2 u.g.n. celami publicznymi są: budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.
W ocenie WSA, z akt sprawy wynika, że trasa planowanej sieci została zaprojektowana w sposób jak najmniej ingerujący w prawo własności działki nr [...], poprzez maksymalne zbliżenie do granicy nieruchomości, uwzględnienie niesprzyjających warunków terenowych, różnice poziomów pomiędzy projektowaną, a istniejącą infrastrukturą oraz odległość od kolektora zbiorczego. Organ w decyzji I instancji wskazał, że podana odległość, jak i rozmiar kanału i istniejąca infrastruktura znajdująca się na działce nr [...] uniemożliwiają zbliżenie linii trasy kanalizacji sanitarnej do granicy nieruchomości. Trasa sieci kanalizacji sanitarnej uwzględnia istniejące obiekty budowlane oraz infrastrukturę podziemną, a także Wytyczne Techniczne MPWiK [...]. Poza tym wskazano, że w ciągu pieszo-jezdnym istnieją już inne sieci, które uniemożliwiają umiejscowienie w nim dodatkowej kanalizacji. Podniesiono również, że planowana inwestycja umożliwia likwidację istniejącego szamba oraz odprowadzenia ścieków sanitarnych z istniejącej i planowanej zabudowy.
W konsekwencji Sąd I instancji nie podzielił zarzutów skargi, co do błędnej wykładni art. 124 ust. 1 i 3 oraz art. 6 pkt 2 i 3 u.g.n. Wskazał, że korzystanie z prawa własności nie jest prawem bezwzględnym, choć gwarantowanym przez Konstytucje RP. Prawo to podlega ograniczeniom, zwłaszcza, gdy stanowią tak ustawy i gdy jest to podyktowane celem publicznym, jak w sprawie niniejszej. Przy czym naruszenie tych praw nie może doprowadzić do sytuacji, w której doszłoby do ponadustawowego i nieuzasadnionego racjami społecznymi ograniczenia tego prawa, w czym pomocna jest zasada proporcjonalności. Planowana inwestycja jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego - możliwość usytuowania sieci kanalizacji sanitarnej w innym miejscu, niż jest to wskazane wprost w przepisach uchwały dopuszcza jej § 17, a w ocenie WSA zadaniem organu było wyjaśnienie skarżącemu, dlaczego niniejsza sytuacja stanowi "przypadek konieczny".
Nadto strona skarżąca na żadnym etapie postępowania nie wskazała innego przebiegu trasy, jak i nie przedstawiła w tej kwestii jakiegokolwiek dowodu, który by uzasadniał przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej w innym miejscu lub by wskazywał, że zaplanowany przebieg jest niezgodny z prawem.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył L.G., zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:
1) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające wydanie decyzji ograniczającej prawo własności L.G. tj., że ograniczenie to nastąpiło zgodnie z planem miejscowym lub zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego;
2) prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji błędne zastosowanie art. 124 ust. 1 u.g.n. przez przyjęcie, że istnieją ustawowe podstawy do ograniczenia przez organ administracji w postępowaniu administracyjnym prawa własności L.G. do działki oznaczonej nr [...] poprzez przeprowadzenie sieci kanalizacji sanitarnej przez A. Sp. z o.o. z siedzibą w W., w sytuacji gdy nie wydano decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego na działce nr [...], zaś z ustaleń poczynionych przez Sąd wynika, że w planie zagospodarowania nie została wprost przewidziana - wskazana - na działce nr [...] kanalizacja sanitarna;
3) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 § 1 i § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. 2016 poz.1822 ze zm.) w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n. poprzez merytoryczne orzekanie przez Sąd w sprawie cywilnej, która nie została przekazana do rozpoznania organem administracji;
Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Lublinie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przytoczono argumentację mającą przemawiać za zasadnością podniesionych względem wyroku Sądu I instancji zarzutów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna jako częściowo zasadna została uwzględniona.
Na wstępie należy przypomnieć, że postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Zasada ta ogranicza zakres rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji zarzutów kasacyjnych w odniesieniu do tej części orzeczenia sądu pierwszej instancji, która została objęta zakresem zaskarżenia. Jedynie w drodze wyjątku Naczelny Sąd Administracyjny jest uprawniony i zobowiązany do przekroczenia granic zaskarżenia oraz podniesionych zarzutów, uwzględniając z urzędu przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, o których mowa w art. 183 § 1 p.p.s.a.
Ponieważ w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono podstaw nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, dlatego zasada związania granicami skargi kasacyjnej zakreśla obszar działalności kontrolnej Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie. Granice skargi kasacyjnej w postępowaniu sądowoadministracyjnym są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przechodząc do analizy zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej, to należy odczytać je łącznie, bowiem wszystkie one dotyczą tego, czy w sprawie wystąpiły przesłanki do zastosowania art. 124 ust. 1 u.g.n.
Podnieść należy, że zgodnie z art. 124 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm.), dalej u.g.n., starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z planem miejscowym, a w przypadku braku planu, zgodnie z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego. (ust. 1). Starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, udziela zezwolenia z urzędu albo na wniosek organu wykonawczego jednostki samorządu terytorialnego, innej osoby lub jednostki organizacyjnej. (ust. 2). Udzielenie zezwolenia, o którym mowa w ust. 1, powinno być poprzedzone rokowaniami z właścicielem lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości o uzyskanie zgody na wykonanie prac. Rokowania przeprowadza osoba lub jednostka organizacyjna zamierzająca wystąpić z wnioskiem o zezwolenie. Do wniosku należy dołączyć dokumenty z przeprowadzonych rokowań. (ust. 3).
Z powyższej regulacji wynika, że wydanie zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości dopuszczalne jest jedynie w celu realizacji celu publicznego, który nadto będzie zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a w razie jego braku, z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego.
Nie można się zgodzić z autorem skargi kasacyjnej, że przedmiotowa inwestycja, polegająca na budowie sieci kanalizacji sanitarnej, nie jest inwestycją celu publicznego. Zgodnie bowiem z art. 6 pkt 2 u.g.n., w którym wskazano, iż celem publicznym jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń – inwestycja ta ma charakter inwestycji celu publicznego.
Nie jest tym samym zasadny zarzut skargi naruszenia art. 2 § 1 i § 3 k.p.a. w zw. z art. 124 ust. 1 u.g.n., gdyż przepisy przewidują drogę administracyjnoprawną w tym zakresie, o ile tylko zostaną spełnione przesłanki wskazane w tym przepisie.
Przechodząc do analizy drugiej z wymienionych w przepisie art. 124 ust. 1 ww. ustawy przesłanek – wystąpienia której neguje skarżący kasacyjnie, to wskazać należy, że zgodnie z ugruntowanym w tym zakresie orzecznictwem sądów administracyjnych, z uwagi na szczególny, zbliżony do rozstrzygnięcia o wywłaszczeniu, charakter decyzji, o której mowa w tej regulacji, przesłanki ograniczenia korzystania z nieruchomości należy interpretować ściśle. W przepisie tym ustawodawca posłużył się określeniem, iż ograniczenie ma nastąpić "zgodnie z planem miejscowym". Normę tę należy odczytywać w powiązaniu z treścią art. 112 ust. 1 u.g.n., zgodnie z którym, wywłaszczenie (a także ograniczenie korzystania z nieruchomości) możliwe jest na obszarze przeznaczonym w planie miejscowym na cele publiczne. Z takiego sformułowania przepisu wynika jasno, że nie wystarczy ogólna zgodność realizacji celu publicznego z uregulowaniami planu. Koniecznym jest, aby konkretny przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazywał, że na konkretnej nieruchomości ma być lub może być realizowany konkretny cel publiczny. Plan miejscowy, aby stwarzać podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n., musi zatem nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale też w sposób precyzyjny określać lokalizację takiej inwestycji, poprzez wskazanie nieruchomości, przez które ma ona przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego. Wymóg zachowania zgodności ograniczenia wynikającego z decyzji o czasowym zajęciu nieruchomości z planem miejscowym lub z decyzją o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego odnosi się przede wszystkim do obszaru nieruchomości, który objęty został przeznaczeniem pod budowę publicznych urządzeń infrastruktury technicznej, lub na którym ustalona została lokalizacja tego typu inwestycji. Tylko bowiem wobec takiej części obszaru nieruchomości może być wydana decyzja o zezwoleniu na czasowe jej zajęcie, który jest niezbędny dla posadowienia na nim tych urządzeń oraz wykonania związanych z tym posadowieniem robót budowlanych (por. wyroki NSA z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1704/15, z dnia 2 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 1196/15, z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 1036/15, WSA w Poznaniu z dnia 2 kwietnia 2014 r. sygn. akt II SA/Po 1329/13,WSA w Gdańsku z dnia 26 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Gd 713/13).
Podsumowując powyższe rozważania teoretycznoprawne Sąd w obecnym składzie w całości podziela stanowisko NSA zawarte w wyroku z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2033/15, LEX nr 2293546, zgodnie z którym: "Nie wystarczy ogólna zgodność realizacji celu publicznego z uregulowaniami planu miejscowego. Koniecznym jest, aby konkretny przepis miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wskazywał, że na konkretnej nieruchomości ma być lub może być realizowany konkretny cel publiczny. Plan miejscowy, aby stwarzać podstawę do zastosowania instytucji z art. 124 ust. 1 u.g.n., musi zatem nie tylko dopuszczać realizację celu publicznego, ale też w sposób precyzyjny określać lokalizację takiej inwestycji, poprzez wskazanie nieruchomości, przez które ma ona przebiegać oraz granic terenu, jaki może być pod nią zajęty. Zgoda na zajęcie nieruchomości może być odnoszona do inwestycji, której realizacja jest przewidziana w planie miejscowym, tzn. w tym planie został ustalony jej przebieg. Usytuowania inwestycji nie można ustalić wyłącznie na podstawie ogólnych zapisów planu miejscowego".
Z ustaleń poczynionych w przedmiotowej sprawie wynika, że działka skarżącego o nr [...], przez którą ma przebiegać sieć kanalizacji sanitarnej, położona jest na terenie objętym postanowieniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w [...]z dnia [...] września 2002 r.
Istota sprawy sprowadza się do rozstrzygnięcia sporu co do zgodności planowanej inwestycji z treścią obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wbrew odmiennemu w tym względzie stanowisku Sądu I instancji a wcześniej organów administracyjnych, z powołanych przepisów obowiązującego dla terenu, na którym położona jest przedmiotowa działka, miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, nie można z żaden sposób wyprowadzić wniosku o dopuszczalności na terenie działki nr [...] planowanej inwestycji. W ocenie NSA, decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości nie może być wydana, gdyż planowana inwestycja nie została ujęta w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. Wskazać należy, że stosownie do zapisu zawartego w § 16 części tekstowej ww. planu - ustala się przebieg sieci infrastruktury technicznej na terenach określonych liniami regulacyjnymi istniejących i projektowanych ulic oraz ciągów technicznych infrastruktury (KXL). Zatem inwestycja celu publicznego, jakim niewątpliwie jest budowa sieci kanalizacyjnej zgodnie z ww. zapisem powinna przebiegać na terenach określonych liniami regulacyjnymi istniejących i projektowanych ulic oraz ciągów technicznych infrastruktury ("KXL").
Podkreślenia wymaga, że zarówno na rysunku planu linia taka na działce skarżącego nie jest uwidoczniona, jak również w tekście planu brak jest zapisu przewidującego wprost lokalizację tam tego rodzaju inwestycji.
Wniosku o dopuszczalności planowanej inwestycji na przedmiotowej działce nie można wyprowadzić z ogólnego zapisu zawartego w § 17 planu miejscowego, z którego wynika, że dopuszcza się w przypadkach koniecznych możliwość poprowadzenia sieci poza liniami regulacyjnymi ulic oraz ciągów technicznych infrastruktury, pod warunkiem spełnienia przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zgodzić się należy z argumentacją skargi kasacyjnej, iż brzmienie tego przepisu wskazuje tylko na to, że taka inwestycja jest dopuszczalna, niesprzeczna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, ale nie jest wystarczające do przyjęcia, że jest zgodna z planem miejscowym w rozumieniu art.124 ust.1 u.g.n.
Skoro zatem, stosownie do ww. zapisów, realizacja przedmiotowej inwestycji nie została przewidziana w ww. planie miejscowym (w planie tym nie został ustalony jej przebieg po terenie obejmującym m.in. działkę skarżącego), to brak było możliwości wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podnieść bowiem, że w przypadku braku wskazania przebiegu sieci kanalizacyjnej w planie miejscowym o jej przebiegu de facto decydowałby inwestor. Zgodnie zaś z art. 3 u.p.z.p. to do zadań własnych gminy, a nie do inwestora, należy kształtowanie i prowadzenie polityki przestrzennej na terenie gminy, w szczególności poprzez uchwalanie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Tylko zatem gmina posiada władztwo planistyczne i uprawnienia tego nie może przekazywać innym podmiotom. Jeżeli zatem plan miejscowy nie określa przebiegu sieci, to brak jest podstaw do wydania decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Tym samym NSA orzekający w niniejszej sprawie doszedł do przekonania, że wskazane przez organy administracyjne okoliczności nie stanowią przesłanki wydania zezwolenia na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, stosownie do art. 124 u.g.n.
W konsekwencji zasadny jest także zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. i to nie tylko w kontekście błędnych rozważań na tle zaistnienia przesłanek z art.124 ust.1 u.g.n., ale także prowadzonych szeroko przez WSA rozważań odnośnie zastosowania w niniejszej sprawie art.124 ust.1a u.g.n. Tymczasem przepis art.124 ust.1a u.g.n nie miał w niej zastosowania, a co więcej nie stanowił nawet podstawy prawnej dla decyzji organu I i II instancji. Przedmiotem sprawy była bowiem decyzja o zezwoleniu i przeprowadzeniu sieci sanitarnej, a nie decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, którą wydaje się dopiero po wydaniu decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości.
Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok. Nadto, Sąd uznał, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona i rozpoznał skargę uchylając decyzje organów obu instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło